Extreem-rechts wil een BBQ, wat nu?

Een trainingssimulatie moet burgemeesters op crisissituaties voorbereiden.

Bijna elke burgervader van Nederland heeft het spel inmiddels gespeeld.

Burgemeester Simone Dirven-Van Aalst van de gemeente Dongen krijgt tijdens het interview telefoon. Haar politiechef aan de lijn. „Oh jee...alweer....het begint nu wel echt eng te worden....hoe is ze eraan toe...is slachtofferhulp erheen?”

Een 81-jarige vrouw uit Dongen blijkt in haar huis te zijn overvallen. Met een mes op haar keel is ze naar een kluis geduwd en in bed vastgebonden. Het is al de negende overval in nog geen maand tijd in de Brabantse gemeente.

Op dat moment speelt ze met collega-burgemeester Frank Petter van de gemeente Woudrichem in een kantoor in Breda de ‘burgemeestersgame’. Een nieuwe trainingssimulatie, die burgemeesters op crisissituaties moet voorbereiden. De ‘serious game’, zoals de trainingsspellen ook worden genoemd, is ontwikkeld door onder meer TNO en is inmiddels door bijna elke burgemeester in Nederland gespeeld.

Tuurlijk, een crisis is eigenlijk niet te trainen. Dat weten de burgemeesters. Maar erover nadenken helpt misschien om koel te blijven als zoiets gebeurt. Welke stappen te nemen, en wiens advies op te volgen. Want crisis is adrenaline. „De momenten waarop je als burgemeester op je best bent”, zegt Petter.

Ook al werken ze in kleine gemeenten, beide burgemeesters hebben al vaker een crisis meegemaakt. Verhalen genoeg vandaag in Breda. Midden in de nacht uit bed gebeld, omdat een man in een rolstoel weigert een brandend huis te verlaten. ‘Leve de republiek’ in graffiti op de muur gespoten vlak voordat de koningin langskomt. Kinderen die tijdens een schooluitje betrokken raken bij een ernstig auto-ongeluk. Een bewoner die het gemeentehuis binnenstormt en de burgemeester wil spreken over de pedofiele buurman.

Hoe kan een burgemeester zich hierop voorbereiden? Er zijn cursussen voor. Boeken. Maar een burgemeester heeft weinig tijd.

Games bieden uitkomst: de serious games zijn praktischer dan rollenspellen en minder tijdrovend dan het lezen van protocollen. In allerlei beroepsgroepen worden ze al gebruikt. Denk aan chirurgen die operaties oefenen. Personeelsmanagers die sollicitanten moeten beoordelen, of militairen die naar Afghanistan gaan.

In de burgemeestersgame krijgen de burgemeesters scenario’s voorgeschoteld: rechts-extremisten die een barbecue willen organiseren, een dreigende milieuramp. Of, zoals vandaag, een zedenzaak op een basisschool.

Zodra de burgemeester via een tekstballon op het computerscherm wordt ingelicht verschijnen er dilemma’s in beeld. Licht je de fractievoorzitters in? Geef je een persconferentie? Het OM, de politie, geneeskundige hulpverlening, de gemeentesecretaris en de brandweer geven (vaak tegengesteld) advies. De burgemeester beslist.

Goed of fout bestaat niet in de game. Het karakter van de burgemeester: burgervader, boegbeeld of bestuurder, bepaalt de keuzes. Dirven-Van Aalst gaat gelijk praten met de fractievoorzitter, vertelt ze terwijl ze geconcentreerd naar het scherm staart. „Zeker in pedofiliezaken. Dat geeft rust.” Petter: „Als je het helder hebt, dan ga je het pas delen.”

Het volgende dilemma. Een iets te ijdele collega-burgemeester uit een naburige gemeente meldt zich en wil samen optrekken. Televisieprogramma Moraalridders streelt het burgemeestersego met een uitnodiging. „Je hebt van die burgemeesters die heel graag met hun kop op tv willen. Maar wat heb je op zo’n moment te vertellen?” mompelt Dirven-Van Aalst. Beiden besluiten te wachten met mediaoptredens. Enkele dilemma’s en twintig minuten verder is het spel alweer voorbij.

Er was best wat scepsis bij sommige burgemeesters toen ze voor het eerst van ‘dat spelletje’ hoorden, vertelt Petter als het spel is afgelopen. De burgemeesters van vandaag zeggen blij te zijn met het spel. Zo'n game traint het denken. Om uiteindelijk, zoals Dirven-Van Aalst het noemt „een baken van rust” te zijn. „Als je loopt te stuiteren, loopt het uit de hand. De burgemeester is ermee bezig, moeten burgers denken.”

    • Stijn Bronzwaer