De 23-jarige bouwvakker staat huilend voor de lekenrechter...

Tientallen brandstichters en plunderaars die betrokken waren bij de rellen van de afgelopen dagen zijn al voor de rechter verschenen. Ze kunnen rekenen op „een keiharde rechtsgang”.

A man believed to have taken part in a recent riot in London leaves Highbury Corner Magistrates Court in east London, on August 10, 2011. The court is one of four in London processing hundreds of people charged in connection with the recent riots in the city. Meanwhile Prime Minister David Cameron said a "fightback" had begun Wednesday against Britain's worst riots in a generation, as he authorised the use of water cannon for the first time outside Northern Ireland. AFP PHOTO / BEN STANSALL AFP

Het is chaotisch in Highbury Magistrates Court in Noord-Londen. In een gestaag tempo proberen de rechters de zaken te behandelen van de tientallen relschoppers die vandaag worden voorgeleid. Het liefst wil de rechtbank voor vier uur ’s middags de deuren sluiten – uit voorzorg voor nieuwe ongeregeldheden. Een nabijgelegen rechtbank is in brand gestoken. Bovendien duurden de zittingen eergisteren ook al tot ver na middernacht.

Het is inmiddels na lunchtijd. „Nog zeker 25 zaken te gaan”, fluistert de juridisch adviseur naar de drie lekenrechters. De hele bank van de openbaar aanklager ligt vol met dossiers. Regelmatig moet hij zoeken naar de juiste naam en de juiste bijbehorende strafbare feiten. Ongeduldig wacht de verdediging af wie er nu wordt opgeroepen. In de hal worden sigaretten en adviezen uitgedeeld.

Sommige verdachten zijn eerder veroordeeld, anderen komen voor het eerst in aanraking met de rechter. De meesten zijn werkloos, zijn net klaar met school of volgen een opleiding. Er zijn pleegkinderen, maar ook jongeren wier familie op de publieke tribune zich zit te verbijten. Ze zijn blank, zwart en van gemengd ras. De achternamen zijn Engels, Oost-Europees, Afrikaans en Arabisch. En de leeftijden lopen uiteen, met opvallend veel minderjarigen.

Zoals een elfjarige jongen uit Romford in Essex, de jongste verdachte die gisteren werd voorgeleid. Omdat hij minderjarig is, mag zijn naam niet worden genoemd en ook details over een eerdere veroordeling, vorige week, worden niet gegeven. In zijn blauwe trainingsjack ziet hij er heel jong en klein uit als hij voor de jeugdrechter verschijnt. Toch brak hij – samen met zo’n twintig anderen – volgens de politie maandagavond in bij een filiaal van warenhuis Debenhams. Hij bekent schuld. Vijftig pond is de prullenbak waard die hij probeerde mee te nemen. Het zal hem zijn leven lang blijven achtervolgen.

Premier David Cameron zei eerder deze week over de relschoppers dat „als ze oud genoeg zijn om deze daden te begaan, ze oud genoeg zijn om bestraft te worden”. Gisteren zei hij een „keiharde rechtsgang” te verwachten. „Het is aan de rechter om straffen op te leggen, maar ik verwacht dat iedereen die wordt veroordeeld wegens gewelddadige ordeverstoring naar de gevangenis wordt gestuurd.”

De lekenrechters in Highbury Magistrates Court maken de verdachten duidelijk hoe ze er voorstaan door zaken „vanwege de aard van dit vergrijp en de verzwarende omstandigheden” door te verwijzen naar de Crown Court. De magistraten kunnen slechts een maximale gevangenisstraf van zes maanden opleggen, bij de Crown Court is dat maximaal tien jaar.

De moeder van de elfjarige jongen is woedend. De boosheid is al in de rechtbank op haar gezicht af te lezen. Later zal ze buiten de daar verzamelde media uitschelden. De jongen zelf krijgt ook een goede preek, ze houdt hem in zijn nekvel vast als ze de rechtbank verlaten. Ze laat de jeugdrechter weten dat ze hoopt dat die hem een uitgaansverbod oplegt.

„Ze wil hem veilig thuis houden en zorgen dat hij hier niet verder bij betrokken raakt”, zegt advocaat Vicky Thompson. De rechter laat hem op borgtocht vrij, maar gebiedt hem, tot zijn zaak eind augustus dient, tussen zes uur ’s avonds en zes uur ’s ochtends thuis te blijven: „Je mag in geen enkel geval je huis verlaten, tenzij je in gezelschap van je oma, je grootvader, je vader of je moeder bent. Begrijp je dat?”

„Yeah”, zegt de jongen.

Met eenzelfde onverschilligheid staan later op de middag ook twee slungelige blanke jongens samen voor de drie lekenrechters. Richard Myers-Palmer (19) en Jason White (22) werden in Southwark, ten zuiden van de Theems, opgepakt met een winkelwagentje vol elektrische boorapparaten. Ze zeggen dat ze het wagentje „hebben gevonden”, maar bekennen op advies van hun advocaat wel schuld. Ze zullen morgen hun straf horen.

„En als u afwezig bent, is dat strafbaar en kunt u daarvoor ook een gevangenisstraf ontvangen. Zorgt u dat u op ruim tijd bent voor de zitting?”, zegt de rechter streng. De twee druipen af.

Andere relschoppers tonen aanzienlijk meer berouw. De 23-jarige bouwvakker Christopher Heart uit Chingford, een man met twee kinderen, barst in huilen uit en verontschuldigt zich voor „alle overlast” die hij heeft veroorzaakt. Hij werd dinsdagavond aangetroffen in een sportwinkel in Hackney, kilometers van zijn huis vandaan. De gloednieuwe schoenen had hij al aangetrokken, aan zijn zwarte jack hing nog een prijskaartje. Zijn zaak wordt doorverwezen naar het Crown Court, en ook hij moet zich tot die tijd aan een avondklok houden.

Zo vordert het langzaam. Een tweede rechtszaal gaat open, later een derde. En elders in Londen vindt hetzelfde tafereel plaats. Er zijn in de hoofdstad inmiddels 1.025 mensen aangehouden op verdenking van heling, plundering, inbraak en/of brandstichting. Ruim 250 van hen zijn aangeklaagd.

    • Titia Ketelaar