Met Super 8-camera verdwaald in een Spielbergavontuur

scene uit de film Super 8 (2011) FOTO: UPI Left to right: Kyle Chandler plays Jackson Lamb, Joel Courtney plays Joe Lamb, Elle Fanning plays Alice Dainard, and Ron Eldard plays Louis Dainard in SUPER 8, from Paramount Pictures. Francois Duhamel

Super 8. Regie: J.J. Abrams. Met: Joel Courtney, Riley Griffiths, Elle Fanning, Kyle Chandler. In: 84 bioscopen ***

Als jongens wonnen de latere regisseurs J.J. Abrams (Star Trek, Lost) en Matt Reeves (Cloverfield) een festival voor super 8-films, het betaalbare smalfilmformaat waarmee amateurs sinds de jaren zestig zelf filmpjes konden maken en thuis projecteren. Nadat The Los Angeles Times een artikel over het enthousiaste duo had geschreven (‘The Beardless Wonders’), gaf de assistente van Steven Spielberg hun het ideale vakantiebaantje: het repareren van de Super 8-filmpjes die hun idool Spielberg in zijn jonge jaren zelf had gemaakt.

Echt verwonderlijk is het dus niet dat Abrams (45) zo’n dertig jaar later met Spielberg (65) als producent een film maakt over een groepje tieners dat anno 1979 een super 8-film maakt – en daarbij in een typisch Spielbergavontuur belandt. Super 8 is een hommage aan de Spielbergfilms die eind jaren zeventig, begin jaren tachtig diepe indruk op de jonge Abrams (1966) maakten: Jaws, Close Encounters of the Third Kind, de Indiana Jones-films en E.T., maar ook door Spielberg geproduceerde films als Poltergeist en The Goonies. De parallellen met deze films liggen in Super 8 voor het oprapen. De setting van een buitenwijk vol gebroken gezinnen, een alien die terug wil naar zijn planeet, een stel kinderen dat een avontuur beleeft dat hun bijna boven het hoofd groeit, militairen en schimmige overheidsdienaars die iets te verbergen hebben. En helden die uiteindelijk met open monden naar een kosmisch wonder staren.

Abrams’ jeugdherinneringen kleuren zijn nostalgisch geladen script, waarbij niet alleen naar de films van Spielberg verwezen wordt, maar ook naar John Carpenters horrorfilm Halloween, de zombiefilm Dawn of the Dead, de rampenfilm Earthquake en Star Wars van Spielbergs kompaan George Lucas. Van al deze films heeft hoofdpersoon Joe posters in zijn kamer, evenals een model van de Space Shuttle. Op televisie komt de nucleaire crisis bij Three Mile Island voorbij en op radio klinkt zomerhit My Sharona.

Super 8 draait om vier vrienden die in de zomervakantie van 1979 met een Super 8-camera een zombiefilm draaien. Net als Abrams en Spielberg zijn het geeks. Sociaal wat onhandige jongens met afwezige ouders die niets begrijpen van hun hobby’s: modelletjes maken, strips verzamelen, filmpjes schieten. En allemaal zijn ze heimelijk verliefd op het mooiste meisje van school die ze in een vlaag van overmoed vragen een rol in hun zombiefilm te spelen. Waarna ze in een nachtelijke treinramp belanden met een monster dat uit een zwaar vergrendelde wagon ontsnapt. Goed- of kwaadaardig?

Abrams leeft met één been in het verleden, getuige ook zijn heerlijk knullige evocatie van het Super 8-filmpje dat Joe en zijn vriendjes maken, maar hij maakt ook volop gebruik van de allernieuwste digitale mogelijkheden. Zie de treincrash waarbij ontsporende wagons in het rond stuiteren en ongeloofwaardig veel ravage veroorzaken. Voor het overige is Super 8 ‘vintage’ Spielberg: Abrams gaf zijn cameraman opdracht het uiterlijk van Close Encounters of the Third Kind te imiteren.

In zekere zin treedt hij zo in zijn meesters voetsporen. Spielberg verwees veelvuldig naar de films en series waarnaar hij als jongetje keek. Zijn Indiana Jones-reeks was een update van exotische avonturenfilms uit de jaren veertig en vijftig, zijn sciencefictionfilms grepen terug op de sf-hausse van de jaren vijftig. Toen waren dat B-films: Spielberg zorgde ervoor dat genrefilms in Hollywood een A-status kregen, met navenante megabudgetten.

In Super 8 hergebruikt Abrams op zijn beurt het ‘vroege’ werk van zijn leermeester. Toch is er een verschil. Spielberg voegde iets toe aan zijn hommages: een diep gevoel van verlies van de kinderjaren. Abrams’ beperkt zich tot nabootsing. Zijn film had, los van computereffecten, echt in 1979 gemaakt kunnen worden.

    • André Waardenburg