Hebbedingetjes voor ploerten en slachtoffers

De amateurvideo’s op YouTube en de BBC zijn de beste bronnen voor beelden van de rellen in Engeland. Er is nog niet één duidelijk beeld dat nu al de geschiedenis ingaat, maar de kleurenfoto van een vrouw die uit een brandend pand springt, komt in aanmerking.

Er zijn veel opnamen van plunderaars met capuchons die zeulen met mobiele telefoons in dozen, plasmatelevisies en magnetrons. Die typeren de gebeurtenissen als een jongeconsumentenrevolutie, waarbij vooral telefoonwinkels en sportzaken het moeten ontgelden.

Maar de ultieme samenvatting tot nu toe vind ik de amateurbeelden van een gewonde jongen, die door relschoppers overeind wordt geholpen. Terwijl de ene man zich om hem bekommert, doorzoekt een ander zijn rugzak, haalt er triomfantelijk een tabletcomputer uit en loopt weg.

De Nederlandse verslaggevers (Caroline van den Heuvel in EenVandaag, Tine van Houts in Knevel & Van den Brink) die zeggen geen idee te hebben waar dit geweld plotseling vandaan komt, hebben kennelijk niet het laatste boek van de Britse psychiater Theodore Dalrymple gelezen, eerder dit jaar vertaald als Door en door verwend. Kritiek op de sentimentele samenleving.

Dalrymple schetst daarin sarcastisch dat een narcistische generatie die opgroeit in affectieve chaos en steeds is aangemoedigd om haar gevoelens optimaal te ontplooien, ongehinderd door discipline of kennis, niets anders zal kunnen dan met geweld te pakken waar ze recht op meent te hebben.

Op de BBC-radio bevestigden twee meisjes dat het er bij de onlusten vooral om ging de politie te laten zien dat zij kunnen doen wat zij willen. En dat is het grijpen van de hebbedingetjes, die feitelijk niet in hun begroting passen. Jammer voor de vorige eigenaar.

In Newsnight (BBC2) is de toon van de verslaggeving verre van apocalyptisch. Relatief rustig worden er in de beschouwingen twee opvattingen tegenover elkaar gesteld: die van de conservatief-liberale regering, die alleen maar hard wil optreden tegen deze „hersenloze ploerten” en die van de oppositie, die ook wil dat orde en rust zo snel mogelijk worden hersteld („onze kiezers zijn de slachtoffers”). Maar ze willen ook begrijpen wat de rebellen drijft – misschien woede over gebrek aan maatschappelijke vooruitzichten.

Maandag onderscheidde de Amerikaanse politiek filosoof Seyla Benhabib in LUX (IKON) twee redenen voor het populistische ressentiment: zorg over de welvaart en het faillissement van de elites. De capuchons zijn geen populisten, maar dezelfde oorzaken zijn van toepassing: angst om uitgesloten te worden van het ostentatieve materialisme en haat tegen degenen, die zichzelf wel goed bedelen, maar geen leiding meer durven of kunnen geven.

In Engeland zijn de eerste slachtoffers niet de moslims, maar kleine middenstanders uit India, Polen of Italië, die gisteren bij de BBC hun puinhopen lieten zien.