Wereldcrisis bereikt nu ook Den Haag

Welke gevolgen heeft de financiële crisis voor het beleid in Den Haag? De politiek begint langzaam aan een antwoord te werken. Onzekerheid is troef.

A watermelon vendor unloads a watermelon from a truck at a market in Shanghai August 9, 2011. China's consumer price inflation quickened to 6.5 percent in July from June's 6.4 percent, the National Bureau of Statistics said on Tuesday, topping market forecasts for a reading of 6.3 percent. REUTERS/Aly Song (CHINA - Tags: BUSINESS FOOD AGRICULTURE IMAGES OF THE DAY) REUTERS

De wereldwijde economische crisis heeft Den Haag bereikt. Minister Jan Kees de Jager (Financiën, CDA) waarschuwt voor de Nederlandse kredietwaardigheid en het Centraal Planbureau overweegt voor het eerste in de geschiedenis een extra noodraming te maken in aanloop naar Prinsjesdag.

Het CPB bepaalt door zijn berekeningen en voorspellingen de marges van het begrotingsbeleid van het kabinet. Het bureau bekijkt of er een „onzekerheidsvariant” moet worden gemaakt nu de mondiale economische groei en wereldhandel onder druk staan. „De onzekerheid kan zo groot worden dat we dit moeten doen”, zegt een woordvoerder.

Het CPB reageert hiermee op de toenemende onzekerheid in de financiële wereld. De Nederlandse op handel gerichte economie is in aanzienlijke mate afhankelijk van de staat van de grootste economie ter wereld, de Amerikaanse, en de toekomst van de euro.

Vanaf volgende week buigt het kabinet zich over de Rijksbegroting: in zogeheten begrotingsraden komen onder meer de gevolgen van de monetaire crisis aan de orde. Nu zijn premier Mark Rutte en vicepremier en minister Verhagen (Economische Zaken, CDA) nog niet terug van vakantie. Vrijdag wordt de eerste reguliere ministerraad gehouden. De eerste begrotingsraad is volgende week woensdag.

Het kabinet heeft nu al ramingen van het CPB, deze worden niet aangepast. De uiteindelijke prognose wordt beschreven in de Macro Economische Verkenning (MEV) die op Prinsjesdag wordt gepresenteerd. Aan de gebruikelijke varianten wordt nu mogelijk een noodscenario toegevoegd. Daarbij wordt vooral gekeken naar de invloed op consumentenbestedingen en investeringen.

Een dergelijk extra somber scenario is nog niet eerder gemaakt. „Wel zijn onze ramingen eens ingehaald door de gebeurtenissen”, zegt een CPB-woordvoerder. Dat was in 1987 toen de beurzen ook wereldwijd wegzakten. Complicerend is volgens hem dat beurskoersen geen effect hoeven te hebben op de economie. „Je ziet de AEX heel erg bewegen maar dat zegt niks over de economische groei.”

In een brief aan de Tweede Kamer houdt minister De Jager zich op de vlakte over de economische gevolgen van de eurocrisis. Hij komt, wat betreft bilaterale leningen aan Griekenland, op een bedrag uit van 4,7 miljard voor de periode 2010-2013. De gevolgen voor de begroting kunnen volgens hem nog niet worden berekend. Dat geldt ook voor de 55,9 miljard euro, de omvang van de Nederlandse garantie in het Europese noodfonds EFSF. Die garantie zou „een belangrijk onderdeel van de begrotingsgevolgen” kunnen zijn.

De bewindsman zegt terughoudend te zijn over een mogelijke verhoging van het noodfonds. In dat fonds, waar in problemen verkerende eurolanden een beroep op kunnen doen, zit nu 750 miljard.

Vorige week deed voorzitter José Barroso van de Europese Commissie een beroep op de lidstaten om het fonds te verhogen. „Een verhoging van het EFSF kan niet worden beschouwd als panacee”, schrijft De Jager en kan „geen alternatief zijn” voor structurele hervormingen. Volgens de bewindsman zou een hogere bijdrage – gesproken wordt van een verdrievoudiging van het fonds – zelfs „gevolgen hebben voor de kredietwaardigheid van de garanderende lidstaten”. Eerder had Duitsland hiervoor al gewaarschuwd.

De brief van De Jager, waarin hij schriftelijke vragen van Kamerleden beantwoordt, komt aan de vooravond van een technische briefing van hoge ambtenaren. Zij moeten de Tweede Kamer morgen vertellen voor hoeveel geld Nederland betrokken is in de eurocrisis, welke garanties uitstaan en in welke mate het bedrijfsleven betrokken is. Eerder ontstond daar onduidelijkheid over.