Ondertussen in het Midden-Oosten

Het optimisme van de Arabische Lente is verdampt.

In veel landen is weinig veranderd, soms brak een bloedige machtsstrijd uit.

Traffic circulates around Tahrir Square after the police removed demonstrators who refused to leave the area after most groups had suspended a sit-in for the month of Ramadan, in Cairo on July 2, 2011. AFP PHOTO / KHALED DESOUKI AFP

Honderd betogers maakten zes maanden geleden een revolutie in het Midden-Oosten. Vandaag zijn honderdduizend betogers nauwelijks nog een kort bericht waard. Want vastgelopen opstanden zijn geen nieuws. De mediahype van de Arabische Lente is omgeslagen in de anti-hype van de impasse.

Door de onverwachte opstanden tegen het vastgeroeste gezag in Tunesië en Egypte stond in januari en februari op elke Arabische demonstrant een westerse camera gericht. Want misschien niet onmiddellijk, maar in elk geval morgen zou in de Arabische wereld alles anders worden Na de val van Ben Ali in Tunesië en Mubarak in Egypte was geen president, geen sultan, geen koning zijn stoel meer zeker. Dat dachten toen veel journalisten en politici.

En nog altijd trekt Syrië veel internationale aandacht, door de grove gewelddadigheid van president Bashar al-Assads regime tegen zijn groeiende oppositie. En bij uitzonderlijk grote gebeurtenissen zoals het begin van het proces tegen ex-president Mubarak, staan de schijnwerpers weer op Egypte.

Maar elders is de perskaravaan vertrokken. Bahrein? Jemen? Zelfs Libië, waar toch de NAVO dagelijks luchtaanvallen uitvoert op kolonel Gaddafi’s leger en andere gevoelige plekken, is grotendeels van de voorpagina’s verdwenen. Weinig is zo vervelend als een verzand offensief.

De presidenten, sultans en koningen zijn een half jaar later allemaal nog aan de macht. Een paar gaan het niet redden. Gaddafi niet, omdat hij diezelfde westerse leiders die eerst in zijn tent om contracten kwam smeken, nu tégen zich heeft. Assad waarschijnlijk uiteindelijk ook niet, nu betogers zich al zo lang niets aantrekken van tanks en scherpschutters. Het point of no return lijkt daar te zijn gepasseerd.

De andere leiders hebben het protest stilletjes onderdrukt met concessies, werkloosheidsprogramma’s en arrestaties. En zelfs in Tunesië en Egypte heeft de revolutie niet doorgezet.

De vraag is: is het hiermee klaar? Is dit nu het resultaat van een uniek Arabisch massaprotest tegen onderdrukking, rechteloosheid, corruptie en armoede?

Achter de schermen van de Westerse desinteresse blijven Arabische jongeren èn ouderen vechten voor verandering. Soms op straat: in Jemen staan nog steeds protestkampen in het centrum van de hoofdstad Sana’a en in andere steden gaan vrijdags honderdduizenden mensen demonstreren. Soms op blogs en andere fora op internet, zoals in Saoedi-Arabië waar straatprotest onmogelijk is.

De angst voor de autocraten is verdwenen, zoals de Syrische dissidentenleider Haitham al-Maleh vorige week nog onderstreepte. Maar democratie gaat dat niet snel opleveren. Dat heeft Irak wel aangetoond, waar al in 2003 het regime van Saddam Hussein werd omvergeworpen, maar evengoed duizenden burgers recent in verzet kwamen tegen wanbeleid, corruptie en onderdrukking van zijn opvolgers.

Toch is het een structurele verandering dat geen leider meer lekker slaapt.

    • Carolien Roelants