Nieuwe leider nooit in Tibet geweest

De 43-jarige jurist Lobsang Sangay van Harvard volgt de Dalai Lama op als politiek leider van Tibet. Deze balling is radicaler, vreest China.

The Dalai Lama (R) embraces Lobsang Sangay, the elected prime minister of the Tibetan government-in-exile, after his swearing-in ceremony in the Tsuglakhang temple in the northern Indian hill town of Dharamsala August 8, 2011. Sangay, a Harvard graduate, replaced the Dalai Lama as the Tibetan movement's political leader. REUTERS/Adnan Abidi (INDIA - Tags: POLITICS RELIGION IMAGES OF THE DAY) REUTERS

Lobsang Sangay, de nieuwe premier van de Tibetaanse regering-in-ballingschap, is niet alleen de eerste die die functie bekleedt zonder tegelijk ook geestelijk leider te zijn, zoals de Dalai Lama dat altijd was. De 43-jarige jurist is bovendien de eerste politieke leider die zelf niet in Tibet is geboren en daar zelfs nooit heeft gewoond.

Makkelijk zal het niet zijn om in de voetstappen van de populaire Dalai Lama te treden. Westerse waarnemers denken dat Sangay, die de afgelopen jaren werkte bij de juridische faculteit van de universiteit van Harvard, voorlopig net als de Dalai Lama de nadruk zal leggen op respect voor de mensenrechten, de Tibetaanse identiteit en de manier waarop China de natuurlijke hulpbronnen van Tibet gebruikt.

Zijn aantreden is met bezorgdheid door China gadegeslagen. In zijn jongere jaren maakte Sangay deel uit van het Tibetaanse Jeugdcongres, dat een radicalere koers voorstaat dan de Dalai Lama. De jongeren eisen onafhankelijkheid, niet slechts autonomie, en sluiten geweld niet uit.

In de toespraak na zijn inhuldiging gisteren probeerde Sangay meteen de morele druk op China te verhogen. „Onze strijd is gericht tegen de radicale politiek van het Chinese bewind in Tibet”, zei hij, „tegen hen die weigeren de vrijheid, gerechtigheid, waardigheid en identiteit van het Tibetaanse volk te erkennen.”

Sangay beseft dat hij verder weinig machtsmiddelen tot zijn beschikking heeft. De Tibetaanse ballingengemeenschap telt maar ruim 100.000 mensen, van wie de meesten in India verblijven. India heeft bovendien al vaker duidelijk gemaakt zijn betrekkingen met het grote buurland niet ondergeschikt te willen maken aan de verlangens van de Tibetanen.

Hoewel hij er niet is geboren is Sangay’s leven verweven met Tibet. Zijn vader was aanvankelijk een boeddhistische monnik maar sloot zich aan bij de guerrillastrijders die de Chinezen bevochten, nadat die in 1950 hun land waren binnengevallen. Hij werd in zijn been geschoten, toen hij de Dalai Lama in 1959 hielp ontvluchten. De ouders van Lobsang Sangay kregen na hun vlucht naar India een stukje grond in de buurt van de theeplaats Darjeeling. Een van hun drie koeien werd verkocht om zijn opleiding te bekostigen. Daarna ging Lobsang, met steun van een paar ooms, naar de universiteit van Delhi, waar hij actief werd in het Tibetaanse Jeugdcongres. In 1995 vertrok hij naar Boston, met een beurs voor Harvard. In 1997 organiseerde hij er een grote demonstratie tegen het bezoek van de Chinese president Jiang Zemin. Daarna werden zijn opvattingen minder scherp.

    • Floris van Straaten