Mondbacterie kan hersenen infecteren

Het lijkt wel een aflevering van ziekenhuisserie House: een 42-jarige man wordt opgenomen in Medisch Centrum Leeuwarden. Hij is al een paar dagen verward, reageert traag, is af en toe vrijwel bewusteloos – maar wat mankeert hem? Een scan laat hersenschade zien; de artsen denken aan een tumor, maar die kunnen ze niet vinden. De patiënt krijgt medicijnen om hersenoedeem te bestrijden, maar verbetert niet. Na vier dagen wordt hij naar het Universitair Medisch Centrum Groningen gebracht. Daar wordt een biopsie genomen van wat abcessen in zijn hersenen blijken te zijn. Waar komen die vandaan?

Pas na een dag of vier lukt het om de bacterie in de pus te kweken. Het DNA wordt vergeleken met de genenbank van het (Amerikaanse) National Centre for Biotechnology Information. Dan wordt duidelijk dat het een infectie betreft met de bacterie Aggregatibacter actinomycetemcomitans, die veel wordt aangetroffen bij ernstige tandvlees- en kaakbotontstekingen (parodontitis). Inderdaad heeft de man een zeer slecht gebit en diverse ontstekingen in zijn mond. Abcessen in de hersenen kunnen dus worden veroorzaakt door een mondbacterie, concluderen de artsen en onderzoekers uit Leeuwarden en Groningen die dit geval beschreven in het augustusnummer van Journal of Clinical Periodontology. De patiënt mocht na vier weken naar huis: door antibiotica en drainage van de infecties in zijn hersenen verbeterde zijn toestand gaandeweg.

De artsen en onderzoekers deden vervolgens uitgebreid literatuuronderzoek. Sinds 1967 bleken er twaalf artikelen over hersenabcessen te zijn geschreven waarin deze mondbacterie zeer waarschijnlijk de oorzaak van de herseninfecties was. In tien gevallen ging het om mannen in de leeftijd van 19 tot 62 jaar. In zes gevallen waren ontstekingen in de mond waarschijnlijk de oorzaak.

De onderzoekers benadrukken dat het belangrijk is om de mond van patiënten grondig te onderzoeken wanneer er onbegrepen, levensgevaarlijke infecties in de hersenen worden aangetroffen.