Hij kan zwart of blank zijn, en handelt apolitiek

De nieuwe relschopper heeft geen politieke agenda. Hij komt uit de kansloze etnisch diverse stedelijke onderklasse.

Het is moeilijk een etiket te plakken op de relschoppers van de laatste dagen in Londen, en nu ook daarbuiten. Was het in 1981, toen de laatste ernstige ongeregeldheden zich voordeden in de Britse hoofdstad, snel duidelijk dat het om een conflict ging tussen achtergestelde zwarte jongeren en blanke politiemensen vol racistische vooroordelen, nu ligt het een stuk complexer. De Britse samenleving is, zeker in de multiculturele steden, minder overzichtelijk en onberekenbaarder geworden.

Weliswaar zijn er nu in Tottenham weer veel zwarten onder de relschoppers, maar ook blanke jongeren stichten brand, trappen winkelramen in en vechten met de politie. Een etnisch conflict is het dit keer niet, ook al omdat de politie inmiddels veel minder racistisch is geworden, wat voor tekortkomingen ze verder nog mag hebben. De zwarte relschoppers zijn nu apolitiek. Bij de rellen in Brixton in 1981, toen meer een getto dan enige Londense wijk nu, lieten veel zwarten zich inspireren door ‘Black Power’, die in de VS streed voor meer rechten voor zwarten. Nu is daarvan geen sprake.

Hoewel de rellen en plunderingen zich hier en daar ook naar minder arme wijken uitstrekken, lijken de huidige relschoppers vooral voort te komen uit een grote vergaarbak aan de onderkant van de Britse samenleving. Daarin zitten deels mensen met een West-Indische en Afrikaanse achtergrond maar ook veel andere immigranten én veel blanken. Bij die laatsten gaat het om laaggeschoolden, die de aansluiting met de rest van de ‘working class’ die zich de afgelopen twintig jaar sociaal omhoog heeft gewerkt, hebben gemist. Veel van die blanke gezinnen zitten al generaties zonder werk, wonen in grauwe complexen en worden met uitkeringen op de been gehouden. Menig gezin is trouwens allang uit elkaar gevallen.

Niet voor niets is Tottenham het Londense district met de grootste werkloosheid, al ligt die maar half zo hoog als 25 jaar geleden. Veel jongeren daar missen elk toekomstperspectief, juist in de huidige economische malaise. Ze vervelen zich en voelen zich onzeker buiten hun eigen omgeving. De overheid heeft nooit vat op deze groepen gekregen.

Een deel van hen vond zijn weg naar de drugswereld en criminele bendes, die enige geborgenheid bieden én geld voor dure sneakers, kleren en i-phones. Dat gold ook voor de man wiens dood door politiekogels tot de rellen heeft geleid. De 29-jarige Mark Duggan was aan de ene kant een liefhebbende echtgenoot en vader van vier kinderen maar volgens de politie was hij tegelijk een prominent lid van een bende in Tottenham. Hij was ook al dikwijls in aanraking gekomen met de politie voor hij donderdag onder onopgehelderde omstandigheden stierf.

Floris van Straaten

    • Floris van Straaten