Cameron zet 10.000 extra agenten in

De sfeer in Londen wordt grimmiger. De politie gaat harder optreden. „We moeten geen excuus creëren voor het gedrag van plunderaars.”

Rond half vijf lokale tijd liep het gistermiddag opnieuw mis. Hun gezichten verbergend in hun capuchons stonden relschoppers bij een station in de Oost-Londense wijk Hackney tegenover de oproerpolitie. Die werd bekogeld met stenen en flessen. Ruiten sneuvelden, in vuilcontainers werden brandjes gesticht, winkels werden geplunderd. Twee uur later hetzelfde tafereel in Lewisham, in het zuiden van de stad. Drie uur later in Peckham. Zelfs straten in nette wijken als Ealing en Croydon veranderden in een slagveld.

Rond middernacht hadden de brandhaarden zich verdubbeld. Van wijk naar wijk, van noord naar zuid en van oost naar west, als bosbran den sloegen de rellen over. Overal klonken sirenes van politie en brandweer. Londen brandt, was het commentaar van bange toeschouwers. En niet alleen Londen: ook in Birmingham, Liverpool, Leeds en in kleinere steden als Nottingham waren gisternacht ongeregeldheden. Ruim 400 mensen werden gearresteerd.

Premier Cameron keerde vanochtend voortijdig terug van vakantie en hield crisisberaad met de politietop. Hij beloofde de Britten een krachtig politieoptreden. Vanavond zullen er 16.000 agenten worden ingezet. Gisteren waren dat er zesduizend. Tegen de veelal jonge relschoppers zei hij: „Als je oud genoeg bent om deze daden te plegen, ben je oud genoeg om bestraft te worden.” Het Lagerhuis onderbreekt zijn reces.

De sfeer in Londen wordt ondertussen grimmiger. Gisteravond wachtten de relschoppers zelfs niet meer op de duisternis, zoals zaterdag en zondag. Plunderend trokken ze rond, elkaar via Twitter en Blackberry-berichten op de hoogte houdend van de locaties van nieuwe brandhaarden. Ze zijn blank en zwart, en dus overwegend jong. De kerngroep lijkt niet groter dan 40 man.

Grote vraag is wat hen beweegt. De rellen hebben weinig meer te maken met de roep om gerechtigheid voor de dood van Mark Duggan, die donderdag in Tottenham werd doodgeschoten door politie. Zijn familie riep gisteren op tot kalmte, net als politici en politiewoordvoerders.

Voorzichtig spraken oppositieleden over het effect van de hevige bezuinigingen die de regering heeft ingezet. Daardoor zijn in Tottenham jongerencentra gesloten en elders in de stad zijn programma’s tegen wapenbezit of drugsverslaving afgeschaft. De wijken die nu worden vernield, kennen hoge werkloosheid en grote armoede. Bovendien zijn de lonen achtergebleven bij de stijgende kosten van levensonderhoud.

Maar minister van Binnenlandse Zaken Theresa May was stellig. „Dit is je reinste criminaliteit”, zei ze. Vicepremier Nick Clegg sprak over „nodeloze, opportunistische diefstal en gewelddadigheden. Niets meer en niets minder”. En locoburgemeester Kit Malthouse zei: „Ze kiezen bepaalde winkels, omdat ze nieuwe sportschoenen willen hebben of zo. Waar we voor moeten waken, in de media en in de politiek, is dat we een excuus creëren voor hun gedrag.”

In sommige wijken werden uit voorzorg winkels dichtgetimmerd. Gewone Londenaren protesteren inmiddels heftig tegen de relschoppers. Media berichtten vanochtend over moskeebezoekers die wisten te voorkomen dat de pinautomaat van een islamitische bank werd vernield. Het keukenpersoneel van een duur restaurant in Notting Hill verjoeg plunderaars. Anderen besloten rond half vier vanochtend tot een grote gezamenlijke schoonmaak. Onder de noemer ‘riotcleanup’ werden op internet en Twitter verzamelpunten doorgegeven, zoals „10 uur bij de bibliotheek in Peckham”. „Breng vuilniszakken mee, handschoenen en een positieve houding.”