Zo prachtig, maar onder water woekert het gif

De vis in het door blauwalg geteisterde Atitlánmeer in Guatemala sterft uit.

Fotograaf Mark Nozeman legde het giftige meer en de economische gevolgen vast.

Het Atitlánmeer vervuilt, maar het toerisme groeit er.

Een jongetje met een paars T-shirt hangt over de rand van de boot. Hij tuurt het water in. Misschien wel terecht, het Atitlánmeer in Guatemala werd door de Britse schrijver Aldoux Huxley in 1934 in zijn reisboek Beyond the Mexican Bay immers getypeerd als ‘zo pittoresk dat het bijna te veel van het goede wordt’. Maar de kans is groter dat de jongen nu vooral een giftig meer ziet in plaats van helder water vol vissen.

Bijna tien jaar geleden al werd in het Atitlánmeer blauwalg geconstateerd. Volgens het Global Nature Fund (GNF) is het een van de meest bedreigde meren ter wereld. In 2009 werd het meer in het VN-milieuprogramma (UNEP) als voorbeeld opgenomen om aan te tonen aan welke dramatische veranderingen het milieu in Midden-Amerika onderhevig is. De strijd werd weliswaar aangebonden met de blauwalg, maar door tropische stormen in 2005 en 2010 werd de infrastructuur vernietigd. Reddingsplannen liepen stuk door corruptie. En omdat het meer steeds vaker als afvoerbuis werd gebruikt, kreeg de blauwalg de kans om zich steeds verder uit te breiden.

Documentair fotograaf Mark Nozeman (39) heeft familie wonen in Guatemala en ontdekte zo het lot van deze belangrijke toeristische trekpleister. „Ik zag de veranderingen die in het gebied plaatsvonden”, vertelt hij. „Ook zag ik de pogingen om iets tegen de blauwalg te ondernemen, maar die hebben allemaal niets uitgehaald. Een ecologische ramp is niet altijd foto- of mediageniek genoeg en ook niet direct waarneembaar, maar het speelt zich wel zichtbaar af op economisch en sociaal niveau.”

De ecologische ramp verbinden met de sociaal-economische implicaties, daarin school voor de fotograaf de uitdaging. „Op de foto’s toon ik de ogenschijnlijke rust en de stille natuur, terwijl eronder sprake is van grootschalige vervuiling. Daarnaast wil ik met de foto’s drie groepen laten zien die van het meer afhankelijk zijn: de lokale bevolking, de expats en de toeristen. Mij viel op dat rond het meer een zweem van spiritualiteit hangt. Toeristen verbinden die vanzelfsprekend aan de Maya-cultuur.”

De lokale bevolking houdt zich daarentegen niet meer bezig met die wortels. „Ze zijn katholiek en hebben het massatoerisme omarmd. De vrouw die met het kaartje ‘I am in Silence’ op haar borst geplakt staat, is een expat. Daarvan wonen er veel in het gebied. Ze is in retraite. Dat zie je daar veel: mensen die de rust en de spiritualiteit zoeken terwijl ondertussen het massatoerisme steeds meer opkomt, maar door de milieuramp ter plaatse weer terugloopt.”

Nozeman maakte de foto’s met het oog op bewustwording vanuit het perspectief van de toerist. Het toerisme naar Guatemala neemt enorm toe, dat zie je ook aan alle nieuwbouw. „De bevolking stimuleert het toerisme alleen maar, terwijl het ecologisch systeem totaal overbelast is. De foto die de symboliek van deze situatie erg mooi uitdrukt, is die van dat hondje dat water uit een fontein drinkt: dat is een maquette van het meer met de twaalf vulkanen er omheen.”

Bekijk meer fotoverhalen op: www.marknozeman.com

Rectificaties / gerectificeerd

Correcties & aanvullingen

In het artikel ‘Zo prachtig maar onder het water woekert het gif’ (Zin, 8 augustus) wordt geschreven over het reisboek Beyond the Mexican Bay van Aldoux Huxley. Het boek heet in werkelijkheid Beyond the Mexique Bay. Daarnaast luidt de voornaam van de schrijver Aldous.

    • Toef Jaeger