Rijke burger doet stap terug

Rijke Nederlanders hebben financieel het meeste baat bij de overheid. Maar volgens het SCP slinkt hun voorsprong op jan modaal.

De rijkste huishoudens profiteren financieel het meest van de overheid. Dat blijkt uit het vandaag verschenen rapport Minder voor het midden: profijt van de overheid in 2007 van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP). „Maar de verschillen met jan modaal nemen af”, zegt projectleider Evert Pommer.

Mensen met een jaarinkomen vanaf 75.500 euro krijgen bijna twee keer zoveel aan voorzieningen als mensen met een modaal inkomen.

„Hogere inkomens maken relatief veel gebruik van het hoger onderwijs, de hypotheekrenteaftrek en culturele voorzieningen. Lage inkomens hebben profijt van de huursubsidie, de zorgverzekering, kwijtscheldingsregelingen, de thuiszorg en de Wet maatschappelijke ondersteuning. In vergelijking met deze groepen komen de mensen met een middeninkomen er bekaaid vanaf. Voor hen bestaat geen enkele regeling. Op de huurprijsbescherming na misschien.”

Zijn de rijkeren beter geïnformeerd over overheidsvoorzieningen?

„Nee, dat blijkt nauwelijks een rol te spelen. Mensen met een laag inkomen weten dat er zoiets als een rugzakje bestaat, of huursubsidie. Maar dat soort regelingen tikt minder aan dan de hypotheekrenteaftrek bij een dure woning. Verder blijkt dat veel mensen met een laag inkomen geen gebruik maken van de huursubsidie omdat het over een klein bedrag gaat.”

Het SCP concludeert dat jan modaal zich tekortgedaan voelt door de overheid. Waar blijkt dat uit?

„Voor dit onderzoek hebben wij de burger niet gevraagd: wat vindt u? Maar uit diepte-interviews die wij bij bevolkingsgroepen afnemen, kun je opmaken dat de middengroepen zich niet gezien voelen. ‘Ik heb een gewoon salaris, maar voor mij wordt niks gedaan’, is een veelgehoorde klacht. Daar zou serieus naar gekeken moeten worden.”

U vindt het alarmerend?

„Alarmerend is een groot woord. Maar je kunt je wel afvragen of het zin heeft jan modaal naar het Concertgebouw te dirigeren als jan modaal liever in het Circustheater in Scheveningen zit. Waarom geen speciale voorziening voor de middeninkomens ontwikkelen?”

U voorspelt dat het profijt van de hogere inkomens door het huidige kabinetsbeleid afneemt. Waarom?

„De basisbeurs wordt in de masterfase vervangen door het sociaal leenstelsel. De kinderopvang wordt duurder voor hogere inkomens. En ook op cultuursubsidies wordt flink gekort. Vijftien jaar geleden profiteerden mensen met een topinkomen overigens veel meer van de overheid dan nu. Je zou van een zekere verzadiging kunnen spreken. Het gat met de middeninkomens wordt steeds kleiner.”

Welke uitkomst verbaast u het meest?

„Dat het gat tussen de middeninkomens en de hogere inkomens niet sneller wordt gedicht. Dit kabinet zegt dat het staat voor de middengroepen, maar met het vrijgeven van de huren tref je ze in het hart.”

    • Danielle Pinedo