Relschoppers zoeken naar 'een avondje uit'

Dit weekeinde braken in de Londense wijk Tottenham de ergste rellen in 25 jaar uit, na de dood van een buurtgenoot door een politiekogel. Ook elders in de stad braken gevechten en plundering uit.

TOPSHOTS A Burnt out police van is pictured on Tottenham High Road, north London on August 7, 2011, a the day after riots where two police cars and a large number of buildings were set ablaze in following a protest over the fatal shooting of a 29-year-old man in an armed stand-off with officers. Police said 26 of its officers were hurt, one with a head injury, while 42 arrests were made following the violence in Tottenham, north London. AFP PHOTO / ANDREW COWIE AFP

Vijftien jongens op crossfietsen. De capuchon van hun trainingspakken op, alleen het wit van hun sportschoenen is in het licht van de straatlantaarns zichtbaar. Ze cirkelen door de wijk op zoek naar de rellen, zoals ze anderen luidkeels via hun mobieltjes toeschreeuwen. Ze zijn niet ouder dan vijftien.

In de verte klinken sirenes van brandweer en politie, een helikopter vliegt laag over.

Via Twitter gaan de hele avond geruchten dat de gewelddadigheden van zaterdagavond in de Noord-Londense wijk Tottenham, de ernstigste in 25 jaar, zich door de stad zullen verspreiden. En inderdaad vond er gisteravond een plundergolf plaats: in Enfield werden een juwelier, een supermarkt en een fastfoodrestaurant vernield, in Islington werden winkelruiten ingeslagen en werd een politieauto vernield, en ten zuiden van de Theems, in Brixton, vielen ruim 200 jongeren de politie aan. Her en der werd brand gesticht. Extra politiekorpsen van buiten Londen werden ingezet, onder meer in Oxford Street en bij een grootwinkelcentrum in West-Londen.

Het had niets meer te maken met de roep om gerechtigheid voor de dood van de 29-jarige Mark Duggan, donderdagavond in Tottenham. De rellen begonnen toen zijn familie en vrienden zaterdagavond bij het lokale politiebureau antwoord eisten over hoe hij om het leven was gekomen. Duggan werd door de politie doodgeschoten nadat de taxi waarin hij zat werd aangehouden in het kader van een onderzoek naar wapenbezit in de Caraïbische gemeenschap. Hij zou op agenten hebben geschoten, maar gisteravond werd bekend dat de kogel die Duggan zou hebben afgeschoten waarschijnlijk uit een politiewapen komt.

De stemming tijdens de demonstratie sloeg om toen rond half negen de menigte was aangezwollen met zo’n 200 relschoppers. Ze versperden de High Road en begonnen tegen politieauto’s aan te duwen. Er werd met molotovcocktails gegooid, winkelruiten werden ingeslagen, pinmachines vernield en winkels geplunderd. Huizen en winkels brandden uit, net als een dubbeldekkerbus en enkele politieauto’s. In korte tijd veranderde de buurt in één groot slagveld. Acht agenten raakten gewond, 55 mensen werden gearresteerd.

Het plunderen sloeg tegen middernacht over naar Wood Green, enkele kilometers verderop. Ook daar werden winkels leeggehaald, soms met winkelwagentjes tegelijk. De plunderaars konden lang hun gang gaan voordat de politie aankwam. Trots toonden jongens elkaar gisteren foto’s van hun nieuwe spullen; een plasmatelevisie en een stereo. Ze willen niet met de krant praten.

Dat het juist buurtbewoners zijn die de eigen wijk hebben vernield, begreep gisterochtend niemand. „Die gasten hebben het postkantoor geplunderd en in brand gestoken”, zei de zestigjarige Josh Blair, eigenaar van vijf uitgebrande huizen. „Dat is dezelfde plek waar ze iedere week hun uitkering halen. Wat voor zin heeft dat?” Hij denkt dat het velen ging „om een avondje uit”.

De oudere generatie in Tottenham zei te vrezen voor een terugkeer naar de jaren tachtig. Ook toen vonden er in deze buurt hevige rellen plaats nadat door politieoptreden een buurtbewoner om het leven kwam. Het lokale parlementslid David Lammy riep op tot rust. „Degene die zich de vernietigende conflicten uit het verleden nog kunnen herinneren, zullen vastbesloten zijn om die niet te herhalen”, zei Lammy.

Maar volgens loco-burgemeester Kit Malthouse handelden de meeste relschoppers dit weekeinde in tegenstelling tot destijds uit opportunisme. Niet uit een diep geworteld gevoel van sociale ongelijkheid of racisme, of een gevecht tegen de autoriteiten. Er werd niet gestreden namens een gemeenschap, maar geplunderd door ,,verwilderde jongeren, die zin hadden in een nieuw paar sportschoenen”.

Niet dat er geen problemen zijn in Tottenham. De goedkope huizen die hier eind negentiende eeuw werden gebouwd trekken bewoners uit alle windstreken. Er is een grote groep uit de voormalige Britse koloniën in de Caraïben, de Windrush-generatie uit Jamaica en hun kinderen en kleinkinderen. Er zijn Ghanezen, Koerden, Turken, Albanezen, Somaliërs en de laatste decennia kwamen ook de Polen en Roemenen hier wonen. De werkloosheid is hoog, armoede en drugs gerelateerd geweld ook. Er heerst een gemeenschappelijk wantrouwen tegenover de politie. Weinigen hebben het idee dat de politie er is om hen te helpen.

Het optreden van donderdagavond en het gebrek aan antwoorden dat de familie voelde te krijgen, is daar een voorbeeld van. Net als de woede van veel buurtbewoners gisterochtend over de trage reactie van de politie zaterdagavond. Toen duurde het lange tijd voor er versterking kwam, waardoor het weer lang duurde voor de brandweer met blussen kon beginnen. „Ze wilden onze wijk zien branden”, was een veel gehoorde opmerking.

De politie erkende gisteren verrast te zijn door het geweld. De demonstratie was „gekaapt door een domme minderheid” en de situatie „escaleerde buiten iedere proportie”, zei een woordvoerder. Minister van Binnenlandse Zaken Theresa May breekt haar vakantie af om met de politie over de strategie voor de komende dagen te spreken.

    • Titia Ketelaar