Politieke onmacht in VS en Europa afgestraft

Zondags spoedberaad van de G7, de grootste economieën ter wereld, en pijnlijk gezichtsverlies voor de allergrootste, de Verenigde Staten. Ziedaar de tussenbalans van een weekend. En niet alleen politieke kopstukken in de personen van de ministers van Financiën zagen zich genoodzaakt om gisteravond in nerveuze stemming contact met elkaar te hebben. Ook de monetaire leiders in Europa, de centralebankiers van de ECB, voelden de urgentie om nog voordat de beurzen in Azië en het Westen vandaag opengaan te overleggen, over Italië en Spanje.

Hoewel kan worden gesproken van een historisch besluit, omdat de VS nooit eerder hun onaantastbaar ogende, hoogste kredietwaardigheidspositie verloren, is de degradatie die kredietbeoordelaar Standard & Poor’s het land bezorgde, geen verrassing. Al in april waarschuwde S&P dat de AAA-status van de VS in gevaar kon komen als ze niet een substantieel besluit zouden nemen ter vermindering van hun schuldenlast.

Een besluit is er dan vorige week wel gekomen, na veel gepalaver tussen Democraten en Republikeinen. Maar de voornaamste verdienste van dat besluit was dát het er was. Inhoudelijk maakte het geen indruk. De degradatie van Amerika’s status door een van de drie grote kredietbeoordelaars moet ook als een politiek oordeel worden beschouwd. Een vaststelling van het onvermogen van de leidende politici om tot doortastende maatregelen te komen.

In wezen gaven de financiële markten met hun negatieve reacties een soortgelijke recensie van het besluit dat de politieke leiders van de eurolanden ruim twee weken geleden namen over de Griekse en Europese schuldencrisis. Spanje en vooral Italië zijn de jongste zorgenkinderen, die de solidariteit in Europa opnieuw op de proef zullen stellen.

Verdeeldheid in zowel de VS als in Europa, gekoppeld aan angst voor populistische politieke stromingen waarvan de oplossing overigens zeker niet te verwachten is, heeft een verlammende werking op de besluitvorming.

Intussen roert China zich, op afstand de grootste schuldeneiser van de VS. Het zegt veel over de veranderde en nog altijd veranderende mondiale verhoudingen dat het Chinese staatspersbureau de Amerikanen afgelopen weekend zo heftig kapittelde. De Verenigde Staten moeten „genezen van hun verslaving aan schulden”, stelde persbureau Xinhua, „en de tering naar de nering zetten”. Deze les uit communistische hoek laat zich moeilijk tegenspreken.

De vermaning mag ook geldenvoor een aantal EU-lidstaten. Het is bij alle ongeluk nog een geluk dat herstel van de financiële posities in het Westen ook een belang is van China zelf, de een na grootste economie ter wereld. Bij een wereldwijde crisis heeft niemand baat. Het wachten is op politici die hun eigen onmacht effectief in het tegendeel weten te keren,