Dramatische beursdag voor Wall Street, Obama stelt markten teleur

Na een weekend vol crisisoverleg tussen regeringsleiders en financiële instellingen werd er vandaag weer gehandeld in Azië, Europa en de Verenigde Staten. Het bleek een dramatische beursdag te zijn met grote verliezen.

De beurzen openden voor het eerst sinds kredietbeoordelaar Standard & Poor’s vrijdagavond de kredietwaardigheid van Amerika verlaagde van AAA naar AA+. In een poging de verliezen op de beurzen vandaag te beperken, kondigde de ECB gisteravond aan op grote schaal staatsobligaties, vermoedelijk van de probleemlanden Italië en Spanje, te gaan opkopen.

nrc.nl volgde de ontwikkelingen in dit liveblog op de voet. Lees hier een samenvattend bericht.

Update 23.20: We gaan het liveblog sluiten voor vandaag. Bedankt voor het volgen van onze updates op deze dramatische beursdag. Morgenochtend zijn we weer terug met onze berichtgeving over de ontwikkelingen op de financiële markten.

Update 23.08: Gaan de verliezen op Wall Street voor nieuwe paniek zorgen op de Aziatische en Europese beurzen? Volgens financieel redacteur Melle Garschagen van NRC Handelsblad is dat nog niet te voorspellen:

“Er kan nieuwe paniek komen, maar het kan ook dat de wereld even z’n rondje heeft gehad en dat het morgen allemaal wat afwachtender is. Wat goed zou kunnen is dat de Aziatische en Europese markten gaan afwachten waar de FED mee zal komen.”

Update 23.07: De bankencommissie van het Amerikaanse Senaat is begonnen met een onderzoek naar de beslissing van Standard & Poor’s om de kredietwaardigheid van de VS te verlagen. De commissie verzamelt op dit moment informatie, maar het is nog niet duidelijk of hierover hoorzittingen zullen komen. Maar het kan nog alle kanten op, meldt een anonieme regeringsfunctionaris. (Reuters)

Update 23.04: De Amerikaanse centrale bank, de Federal Reserve (FED), houdt morgen een reguliere bijeenkomst over de monetaire situatie van de VS, die dit keer op een zeer gevoelig moment komt. De markten zullen volgens financieel redacteur Melle Garschagen in spanning afwachten waar de FED mee komt:

“Ze zouden opnieuw kunnen besluiten een pakket Amerikaanse staatsobligaties te kopen. Een andere optie is er ook: de FED heeft eerder aangekondigd aflopende staatsobligaties opnieuw te investeren. De balans van deze staatsleningen staat nu op ruim 2500 miljard euro. Ze kunnen beloven dat ze deze balans voor een hele lange tijd zullen vasthouden. Dat moet vertrouwen wekken, omdat het laat zien dat de FED nog altijd bereid is bij te springen.”

Update 23.01: Vandaag werd er op de Nasdaq en NYSE bijna een recordhoeveelheid aan aandelen verhandeld, zo’n zeven miljard. Het volume is de op vier na grootste in de geschiedenis van Wall Street. (Wall Street Journal)

Update 22.59: De rente op de Italiaanse en Spaanse obligaties is gedaald door de massale aankoop door de Europese Centrale Bank. Dat is goed nieuws vertelt NOS-correspondent Chris Ostendorf in Brussel:

Update 22.57: NOS-verslaggever Lex Runderkamp was op Wall Street bij de sluiting:

Update 22.54: Kredietbeoordelaar Standard & Poor’s heeft in een verklaring laten weten dat de afwaardering van de Amerikaanse kredietwaardigheid geen gevolgen heeft voor het krediet van Amerikaanse banken. De verklaring kwam enkele minuten voor de sluiting van een dramatische beursdag op Wall Street. (Wall Street Journal)

S&P:

“None of the banks we rate in the U.S. has an issuer credit rating higher than the U.S. sovereign rating. The sovereign downgrade does not alter the government support assumptions that we factor into our ratings on four banks.”

Update 22.49: De slotstanden van Mexicaanse en Braziliaanse beurs, respectievelijk 1982.09 punten verlies (-5.88 procent) en 4280.93 punten verlies (-8.80 procent)

Update 22.43: De top tien van grootste verliezen op de Dow Jones. (Wall Street Journal)
29/9/2008- 777.68 punten
15/10/2008- 733.08 punten
17/9/2001- 684.81 punten
1/12/2008- 679.95 punten
8/8/2011- 634.76 punten
14/4/2000-617.78 punten
27/10/1997- 554.27 punten
22/10/2008 - 514.45 punten
4/8/2011- 512.76 punten

Update 22.39: De daling van de Dow Jones is overigens de op zes na grootste ooit.

Update 22.32: De koersdaling van de Nasdaq van 6,9 procent staat op de veertiende plek van de grootste dalingen op de technologiebeurs. (Wall Street Journal)

Update 22.32: Van de AEX-fondsen met een notering in de VS, staan er na het slot van Wall Street nul op winst in vergelijking met hun slotkoers op de AEX, nul onveranderd en zeven op verlies. Omgerekend boekt de AEX op Wall Street een verlies van -4,29 punten (-1,54 procent). (Dow Jones)

Update 22.30: Minister van Financiën Jan Kees de Jager erkent in de Kamerbrief dat de communicatie over de financiële hulp aan Griekenland beter had gekund. Na afloop van de Europese top op 21 juli noemde premier Mark Rutte (VVD) een ander bedrag dan zijn collega’s. De verwarring die hierdoor ontstond betreurt het kabinet, staat in de vandaag verstuurde brief. (Novum)

Update 22.27: De aandelenbeurs in Toronto is gesloten met een verlies van ruim vier procent. (AFP)

Update 22.22: Lees hier een samenvattend bericht over de dramatische beursdag in New York vandaag.

Update 22.21: Terugkomend op een eerdere melding dat minister van Financiën Jan Kees de Jager vreest voor de kredietwaardigheid van Nederland als het Europese noodfonds vergroot wordt. In een brief aan de Tweede Kamer schrijft hij dat er geen afspraken zijn gemaakt binnen Europa over de hoogte van de vergroting van het fonds, maar dat bij een grotere garantiestelling mogelijk de rating van landen beïnvloed wordt. (Financieel Dagblad)

“Op de eurotop zijn geen afspraken gemaakt over een verhoging van het EFSF. Een verhoging van het EFSF kan niet worden beschouwd als panacee en kan geen alternatief zijn voor met voorrang structurele hervormingen doorvoeren en orde op zaken stellen op het gebied van schuldhoudbaarheid. Een eventuele aanzienlijke verhoging van het EFSF kan via grotere uitstaande garanties ook gevolgen hebben voor de kredietwaardigheid van garanderende lidstaten.”

Update 22.15: Een overzicht van de slotstanden van de Amerikaanse beurzen. (Bloomberg)

Update 22.09: Minister van Financiën Jan Kees de Jager vreest voor de kredietwaardigheid van Nederland als het Europese steunfonds vergroot wordt. (Financieel Dagblad)

Update 22.07: De koersstanden kunnen nog gecorrigeerd worden, maar het is duidelijk dat vandaag sprake was van een dramatische beursdag.

Update 22.06: Het verlies van de Dow Jones van vandaag is het grootste verlies sinds 2008. S&P500 boekt grootste verlies sinds 1 december 2008.

Update 22.04: De standen op de Amerikaanse beurs: Dow Jones 632.26 punten verlies (-5.52 procent), S&P500 79.71 punten verlies (-6.65 procent) en de Nasdaq 174.72 punten verlies (-6.90 procent).

Update 22.00: De New York Stock Exchange is gesloten. De Dow Jones is met een verlies van ruim zeshonderd punten gesloten.

Update 21.55: Volg hier live de laatste minuten tot de sluiting van de Dow Jones.

Update 21.52: Alle aandelen in de S&P500 staan op dit moment in de min. Er wordt nog acht minuten gehandeld. (Reuters)

Update 21.49: Met nog een paar minuten op de beurs duikelen de koersen fors. Om 21.47 uur Dow Jones 601.99 punten verlies (-5.28 procent), S&P500 74.51 punten verlies (-6.21 procent) en de Nasdaq 149.92 punten verlies (-5.93 procent).

Update 21.43: De Spaanse premier José Luis Zapatero en de Amerikaanse president Barack Obama roepen in een gezamenlijke verklaring op tot een gecoördineerd optreden van de schuldencrisis. (AFP)

Update 21.39: De prijzen van goud en zilver gingen vandaag omhoog, terwijl die van metalen en landbouwproducten scherp kelderden. (AP)

Update 21.32: De beurzen in de VS sluiten over een half uur.

Update 21.28: Een handelaar buiten de New York Stock Exchange. Net na de speech van Obama bereikte de Dow Jones een dieptepunt van ruim 500 punten verlies. De beurs staat op dit moment rond de 410 punten in de min. Foto: AFP / Mario Tama

Update 21.22: Volgens analist Jason Goepfert van onderzoeksbureau Sundial Capital Research heeft zich vandaag een kleine beurskrach voorgedaan. In zijn woorden: “de verliezen op de beurs zijn in zeventig jaar niet zo erg geweest”. (Wall Street Journal)

There’s still an hour of trading to go before the close of regular trading hours, but in the interim we’re seeing several breadth- and price-based indications that today is, in effect, a market crash.

By that, I mean that the level of selling pressure is so great that we’ve witnessed something similar only a handful of times, and they were what most consider to be crashes or at least mini-crashes.

First, breadth on the NYSE is skewed to the downside to a historic degree (fewer than 2% of stocks are positive on the day). Yes, it’s been 70 years since it has been this bad.

Update 21.18: Mogelijk zal de voorzitter van de Federal Reserve, Ben Bernanke, zich de komende dagen uitspreken over de ontwikkelingen op de financiële markten. Volgens bronnen binnen de Amerikaanse federale centrale bank zal de Fed de garanties opschroeven op leningen en de looptijden van leningen verlengen om de onrust op de beurzen tegen te gaan. (Bloomberg)

Update 21.13: Op de Amerikaanse beurzen doen vooral deze aandelen het slecht: Genworth Financial (-21 procent), Bank of America (-18 procent), Citi (-17 procent), Pulte (-17 procent) en Tesoro (-15 procent). (Wall Street Journal)

Update 21.09: Wat betekenen de ontwikkelingen op de financiële markten voor mensen met een hypotheek? Of voor de pensioenen? De NOS laat experts deze vragen beantwoorden:

Update 21.05: De standen van de Amerikaanse beurzen om 21.02 uur: Dow Jones 510.34 punten verlies (-4.46 procent), S&P500 67.98 punten verlies (-5.67 procent) en de Nasdaq 148.02 punten verlies (-5.85 procent). Dit is een forse toename van de verliezen na de speech van Obama.

Update 20.54: De speech van Obama die hij vanavond gaf:
http://youtu.be/dkQwN5VNX84

Update 20.54: Ook persbureau AFP bevestigt de daling van de olieprijzen met zes procent. Dit is de laagste stand sinds november.

Update 20.52: Het Witte Huis heeft geen maatregelen besproken voor verscherpt toezicht op kredietbeoordelaars, zegt regeringswoordvoerder Jay Carney. (Reuters)

Update 20.50: De olieprijs duikt meer dan zes procent omlaag. (Al Arabiya)

Update 20.46: De Franse minister van Financiën, Baroin, zei vanavond in een interview dat Frankrijk aan haar financiële verplichtingen kan voldoen. Maar dat het land de “schuldenlast moet verlagen”. Volgens geruchten zou Frankrijk ook kans maken op een verlaging van de kredietwaardigheid. Kredietbeoordelaar S&P’s liet echter vandaag weten van mening te zijn dat Frankrijk een “goed ontworpen fiscaal beleid” heeft. Eerder vandaag werd bekend dat de Franse economie minder snel groeit dan verwacht. (AFP)

Update 20.34: Hier worden de meest voorkomende vragen beantwoord door econoom Alan Haft over de afwaardering van de Amerikaanse kredietwaardigheid.

Update 20.26: De Amerikaanse beurzen zijn na de speech van Obama naar beneden gedoken. Om 20.19 uur waren dit de standen:

Dow Jones -479,50 punten verlies (-4,19 procent), S&P500 64,70 punten verlies (-5,39 procent) en de Nasdaq 136,39 punten verlies (-540 procent).

Volgens financieel redacteur Melle Garschagen van NRC Handelsblad is deze duikeling waarschijnlijk te danken aan het ontbreken van sterke woorden van Obama om de Amerikaanse economie weer te herstellen. In de toespraak benadrukte de president vooral de politieke situatie in de VS die de schuld zou hebben aan de afwaardering door Standard & Poor’s. Garschagen:

“Obama gaat de verlaagde rating aanvechten in plaats van te zeggen: ‘we zetten de schouders eronder, we gaan ervoor zorgen dat we weer triple A worden’. De markten willen weten of de afwaardering van de kredietstatus van de VS terecht is of niet.”

Update 20.12: De beurzen lijken niet goed te reageren op de toespraak van Obama. Net voor de toespraak van Obama (19.50 uur) waren dit de actuele beurskoersen:

Dow Jones 413.01 punten verlies, S&P500 55.67 punten verlies (-4.64 procent) en de Nasdaq 118.13 punten verlies (-4.67 procent).

Net na de speech (20.08) stonden de beurzen er als volgt bij: Dow Jones -444,27 punten verlies (-3,88 procent), S&P500 59.55 punten verlies (-4,97 procent) en de Nasdaq 126,59 punten verlies (-5.00 procent).

Update 20.02: Obama spreekt zijn bewondering uit voor de Amerikaanse militairen in Afghanistan. Afgelopen weekend kwamen er dertig om bij een helikoptercrash.

Update 20.00: Alles wat de hardwerkende burgers van de VS vragen is dat wij hier in Washington ons best doen. Ik heb vertrouwen in de VS vanwege de moed van de burgers.

Update 19.59: Dit is de VS, wat een kredietbeoordelaar ook zegt, we zijn een triple AAA-land. We hebben de beste scholen, zijn het meest ondernemend.

Update 19.58: De ‘pay-roll tax’, belastingvoordeel die werknemers meer geld oplevert, moet de economie helpen herstellen.

Update 19.58: De onmiddellijke zorgen van de Amerikanen en de ergste recessie die we meemaken, zijn zorgen om banen.

Update 19.56: We moeten de politieke onwil doorbreken om samen te werken.

Update 19.55: We moeten hervormen om onze schuldenlast te verlagen.

Update 19.55: We zijn nog steeds een veilig voor investeerders.

Update 19.54: We wisten dat lange onderhandelingen over het verhogen van het schuldenplafond gevolgen zouden hebben.

Update 19.53: Obama: onze kredietwaardigheid is verlaagd door de politieke onrust de afgelopen maand, niet omdat we onze rekeningen niet kunnen betalen.

Update 19.50: De persconferentie van Obama gaat over twee minuten beginnen. Kijk hier mee.

Update 19.46:De president van de Europese Centrale Bank Jean-Claude Trichet verdedigt de beslissing om onder andere Spaanse en Italiaanse staatsobligaties op te kopen. Tegenover de Duitse televisiezender ZDF zei hij dat eerdere “beslissingen in de eurozone niet het gewenste effect hadden” en dat de ECB daarom afweek van de standaardprocedures door obligaties te kopen. (AFP)

Gisteren legde financieel redacteur Melle Garschagen van NRC Handelsblad uit wat het beoogde doel is van het opkopen van de obligaties:

“Met het opkopen haalt de ECB ze [de staatsobligaties] uit de markt, waardoor de rente op de obligaties daalt en deze landen weer goedkoper geld kunnen lenen. Het is een tijdelijk lapmiddel, maar het op grote schaal opkopen van de obligaties is wel een grote stap.”

Update 19.41 De Griekse premier George Papandreou heeft vandaag telefonisch overleg gepleegd met de president van de Europese Commissie, Jose Manuel Barroso, over de gevolgen van de onrust op de financiële markten. De twee spraken onder andere over de versterking van het Europees Fonds voor Financiële Stabiliteit (EFSF) en de noodzaak voor de creatie van euro-obligaties. (AFP)

Update 19.38 De vijftig grootste banken in de wereld, waaronder HSBC Holdings Plc, Credit Suisse Group AG en Bank of America Corp gaan dit jaar meer dan honderdduizend mensen ontslaan. Dat is het grootste aantal ontslagen sinds de huizencrisis in 2008. Toen werden bijna tweehonderdduizend mensen ontslagen. (Bloomberg)

Update 19.32 De standen van de Amerikaanse beurzen om 19.30, voor de speech van Obama: Dow Jones 336,79 punten verlies (-2,94 procent), S&P 500 46,37 punten verlies (-3,87 procent), Nasdaq 100,86 punten verlies (-3,98 procent). Het verlies is iets groter dan twintig minuten geleden. Hoe de toespraak van Obama de beurzen gaat beïnvloeden is nog onduidelijk.

Update 19.30 Hoe reageerden beleggers wereldwijd op spanningen van het afgelopen weekend? De NOS geeft een overzicht:

Update 19.26 President Obama spreekt naar verwachting over vijf minuten het Amerikaanse volk toe over de ontwikkelingen op de financiële markten en de afwaardering van de Amerikaanse kredietstatus. Hier live te volgen. Afgelopen weekend had het Witte Huis al stevige kritiek op Standard & Poor’s.

Update 19.23 Lees hier het rapport van kredietbeoordelaar S&P over de beslissing de VS de AA+ status toe te kennen.

Update 19.21 Beleggers, geleid door miljardair Warren Buffet (wiki), beschuldigen Standard & Poor’s ervan politiek te bedrijven. De kredietbeoordelaar zou de Republikeinen met de afwaardering van de Amerikaanse kredietwaardigheid voorzien van politieke munitie voor de presidentsverkiezingen van 2012. (Bloomberg)

Update 19.13 Europese staatsobligaties met een laag risico, zoals Duitse bunds, zijn vandaag hoger gesloten in tegengestelde richting van de fors lagere Europese aandelenmarkten, vanwege de aanhoudende zorgen over de Europese schuldencrisis en de verlaging van de kredietwaardigheid van de VS door S&P vrijdag. (Dow Jones)

Update 19.10 De standen van de Amerikaanse beurzen om 19.08: Dow Jones 327,86 punten verlies (-2,86 procent), S&P 500 45,44 punten verlies (-3,79 procent), Nasdaq 99,95 punten verlies (-3,95 procent)

Update 19.03 De persverklaring van president Obama zal om 19.30 uur Nederlandse tijd plaatsvinden. (Reuters)

Update 19.01: Hoogleraar Lawrence White van New York University is het er niet mee eens dat kredietbeoordelaars Moody’s en Fitch Ratings de triple A status van de VS handhaven, na de afwaardering door Standard & Poor’s:

Update 18.52: Volgens beursanalist Capital Economics zal het opkopen van staatsobligaties door de ECB de schuldencrisis niet oplossen. (Reuters)

Update 18.43 De koers van de euro is twee cent gedaald ten opzichte van de dollar en staat nu op $1.419. (The Guardian)

Update 18.40 In een opiniestuk op webmagazine Slate hoopt schrijver William Saletan dat de afwaardering van de kredietstatus van de Verenigde Staten de Democraten en Republikeinen wakker schudt en eindelijk leren om samen te werken.

Update 18.33 Op de displays op Times Square worden de ontwikkelingen op Wall Street gemeld. Foto: AP / Bebeto Matthews

Update 18.30 Om 18.00 uur Nederlandse tijd werden er op de New York Stock Exchange, NYSE Amex en Nasdaq al zeven miljard aandelen verhandeld. Het is daarmee de tweede drukste dag op de Amerikaanse beurzen van dit jaar. De verliezen zijn groot: voor elke negen aandelen die in prijs daalden, steeg er een. (Reuters)

Update 18.26 Zoals al eerder gemeld spreekt president Barack Obama naar verwachting om 19.00 uur over de ontwikkelingen op de wereldwijde financiële markt. Die kunt u hier volgen.

Update 18.18 Directeur John Chambers van kredietbeoordelaar Standard & Poor’s verdedigde gisteren de beslissing om de rating van de Verenigde Staten te verlagen:

Update 18.14Op de beurs in Londen is 46,3 miljard pond verloren vandaag. Het enige aandeel dat in de FTSE 100 steeg, was goudproducent Randgold met een winst van 7,43 procent. De FTSE sloot met een verlies van 3,4 procent. (The Guardian)

Update 18.10: In een televisie-interview heeft de Amerikaanse minister van Financiën, Timothy Geithner, gezegd dat internationale overheden en centrale banken “voldoende ruimte” hebben om te “handelen” om de onrust op de financiële markten te beteugelen. Vervolg van bericht om 18.04 uur (AFP)

Update 18.08: De koersen op de Amerikaanse beurzen van 18.00 uur: de Dow Jones -2,7 procent, Nasdaq -3,5 procent, S&P500 -3,3 procent. De Braziliaanse beurs opende om half vier al 4,5 procent lager en is nog verder weggezakt: -5,3 procent. De Mexicaanse beurs stond om kwart voor zes ruim 3 procent lager.

Update 18.07: Van de AEX-fondsen met een notering in de VS, staan er rond 18.00 uur Nederlandse tijd vier op winst in vergelijking met hun slotkoers op de AEX, 1 onveranderd en 2 op verlies. Omgerekend boekt de AEX op Wall Street een winst van 0,32 punten (0,11)%. De fondsen op een rij, met achter hun naam de koers op Wall Street (omgerekend in euro’s) en het verschil tussen de koers in New York en de slotkoers in Amsterdam (in percentage): Aegon 3,13 (0,00%) Arcelor Mittal 16,11 (0,50%) ASML Holding 22,39 (0,54%) ING Groep 6,04 (0,50%) Shell 21,75 (-0,09%) Philips 14,48 (0,56%) Unilever 22,40 (-0,04%) (Dow Jones)

Update 18.05: Er zijn vandaag harde klappen gevallen op de AEX. Staalbedrijf ArcelorMittal verloor bijna 9,6 procent. Ook Fugro (-9%), ING (-8,3%), Aperam (-8%) en Randstad (-7,9%) verloren heel fors.

Update 18.04: Volgens de Amerikaanse minister van Financiën Timothy Geithner hebben de Europese banken nog ruimte om te reageren op de ontwikkelingen op de financiële markten. (AFP)

Update 17.57: De Ibex-35 index van de Madrid Stock Exchange is vanmiddag met een verlies van 2,44 procent gesloten. De beurs in Milaan is gesloten met een verlies van 2,43 procent. (AFP)

Update 17.51: De Europese en Amerikaanse leiders zijn niet in staat om de schuldencrisis aan te pakken. Dat zei de Braziliaanse minister Gleis Hoffmann. vanmiddag in een toespraak. Volgens haar gaat Brazilië alles doen om de economie te beschermen tegen de gevolgen de grote verliezen op de financiële markten. Hoffmann sprak over bezuinigingen en het stimuleren van de binnenlandse industrie en handel. (AFP)

Update 17.46: De beurs in Parijs is gesloten met een verlies van 4,68 procent. De CAC 40 daalde 153,37 punten tot een slotstand van 3.125,19 punten. In totaal werd er 5,939 miljard euro verhandeld. (AFP)

Update 17.43: Het was de elfde dag op rij dat de AEX-index met verlies sloot. Volgens RTLZ is dat sinds 1990 niet meer voorgekomen.

Update 17.41: De beurs in Frankfurt, de DAX is gesloten met een fors verlies: 5,02 procent.

Update 17.39: De beurs in Londen is gesloten met een verlies van 3,4 procent. Hiermee komt de stand op 942.15 punten, de laagste stand sinds augustus 2009.

Update 17.38: De uiteindelijke slotstand van de AEX-index: 283,36 punten. Dat komt neer op een verlies van 4,38 procent.

Update 17.34: De AEX-index is even na half zes gesloten op 284,83 punten. Dat is een verlies van 3,89 procent op het slot van vrijdag (296,35 punten). Mogelijke correcties kunnen de slotstand nog beïnvloeden.

Update 17.29: Volgens de Griekse minister van Buitenlandse Zaken Stavros Lakrimidis is een nieuwe EU-top over de steun aan Griekenland niet nodig. Hij wil hiermee de onrustige financiële markten gerust stellen. Hij wijst erop dat zijn land zal voldoen aan de voorwaarden die gesteld werden op 21 juli tijdens de EU-top voor het tweede pakket aan financiële steun aan Griekenland. (Reuters)

Update 17.26: Handelaren op de New York Stock Exchange. Foto Reuters / Brendan McDermid

Update 17.21u: De laatste koersen vanaf Wall Street: Dow Jones -2,4 procent, Nasdaq -3 procent, S&P500 -2,8 procent.

De grote Europese beurzen koersen af op grote verliezen. De koersen van 17.05u: Londen -3,2 procent, Frankfurt -4,9 procent, Parijs -4,5 procent, Milaan -2,8 procent, Madrid -2,1 procent.

De AEX staat tien minuten voor het slot van de beurs op een verlies van 3,6 procent.

Update 17.13u: De AEX klimt weer wat omhoog en lijkt het verlies iets te kunnen beperken. Stond de Nederlandse beurs zojuist nog 4,3 procent in de min, nu is dat teruggelopen tot -3,6 procent. De beurs sluit om 17.30 uur. (Beursgorilla.nl)

Update 17.07u: Meer over de afwaardering van de hypotheekbanken Fannie Mae en Freddie Mac door kredietbeoordelaar S&P’s. De bankverzekeraars werden tijdens de kredietcrisis gered door de overheid. Hierdoor is hun lot verbonden aan de kredietwaardigheid van de VS, legt onze financieel redacteur Melle Garschagen uit:

“De afwaardering van Fannie Mae en Freddie Mac houdt in dat het moeilijker wordt voor hen om geld aan te trekken. Bedrijven en banken mogen door de lagere rating minder investeren in deze hypotheekbanken, omdat investeringen risicovoller zijn geworden. Dat S&P deze banken nu afwaardeert is niet gek, de Amerikaanse overheid staat garant voor hen en dan kunnen zij logischerwijs geen hoger kredietwaardigheid hebben dan de overheid. Of de afwaardering gevolgen zal hebben voor huizenbezitters is niet duidelijk. Voor nieuwe hypotheken zal het waarschijnlijk betekenen dat de rente hoger wordt. Het kostenmodel van Fannie Mae en Freddie Mac wordt namelijk duurder.”

Update 17.04u: De AEX is nog tot 17.30 uur open en stond even na vijf uur 4,3 procent in de min. De Dow Jones stond op hetzelfde moment ruim 2,8 procent lager. (Beursgorilla.nl)

Update 17.01u: De Russische beurs heeft een bijzonder slechte dag achter de rug. De RTS-index in Moskou is zojuist bijna 8 procent lager gesloten. De belangrijkste Russische beurs verloor 7,84 procent en sloot op 1.657,77 punten. (AFP)

Update 16.55u: Wall Street is bijna anderhalf uur open. Deze foto werd kort na de opening van de Amerikaanse beurzen gemaakt. Foto AFP / Stan Honda

Update 16.53u: De Dow lijkt zich iets te herstellen van de koersval die de Amerikaanse beurs zojuist maakte. Even voor vijf uur staat de Dow 2,7 procent in de min. Volg het koersverloop via de CBS-webcam.

Update 16.49u: We vergaten de Londense FTSE100: die stond om 16.40 uur 3,4 procent lager en verliest bijna 180 punten. De Griekse beurs is zojuist op het laagste punt in veertien jaar gesloten en kwam onder de 1000 punten uit. (AFP/AP)

Update 16.44u: Niet alleen de AEX, maar ook de grote Europese beurzen zijn het laatste half uur enorm gekelderd. De Xetra-DAX in Frankfurt stond vijf minuten geleden 4,2 procent lager en kwam voor het eerst sinds september 2010 onder de 6000 punten. De CAC-40 in Parijs staat op ruim 4 procent verlies. De Italiaanse beurs in Milaan, die eerder vanmiddag nog een licht in de lift zat, stond rond half vijf meer dan 2,5 procenet lager.

Update 16.38u: De AEX lijkt met een kleine vrije val bezig: om 16.38u een min van 4,4 procent.

Update 16.36u: De Amerikaanse komiek Andy Borowitz maakt ondertussen nog gewoon grapjes over de onrust in de financiële wereld:

Twitter avatar BorowitzReport Andy Borowitz READ Predator Drone Seen Hovering Over Standard & Poor’s Headquarters: http://t.co/uVcmH5n

Update 16.34u: Het gaat hard nu. De AEX bijna 4 procent lager, de Dow Jones verliest meer dan 3,2 procent.

Update 16.32u: Het ‘scorebord’ op Wall Street liet even na half vijf een min van 2,8 procent zien:

Update 16.30u: De Dow Jones gaat verder omlaag door het nieuws over de afwaardering van Fannie Mae en Freddie Mac: om 16.30u een verlies van meer dan 3 procent. Dat betekent dat de belangrijkste Amerikaanse beursindex vandaag al ruim 350 punten heeft verloren.

Update 16.23u: Kredietbeoordelaar Standard & Poor’s heeft de kredietwaardigheid van twee grote Amerikaanse verzekeraars afgewaardeerd. Fannie Mae en Freddie Mac verliezen hun AAA-status en doen een stapje terug naar AA+. (Reuters)

Update 16.20u: Voor wie de koers van de Dow Jones de hele avond wil volgen: CBS heeft een livestream van het bord met de koers. Om 16.20u een min van 2,5 procent.

Update 16.18u: De AEX verliest, in navolging van Wall Street en de grote Europese beurzen, ook meer terrein. Om kwart over vier stond de Amsterdamse beurs meer dan 3,1 procent lager. (Beursgorilla.nl)

Update 16.13u: Wall Street stabiliseert enigszins, maar liet om 16.10u nog wel verlies zien: Dow Jones -1,8 procent, Nasdaq -2,6 procent, S&P500 -2,3 procent.

Update 16.12u: De Europese beurzen dalen nu toch verder vanwege de lagere opening op Wall Street. De Italiaanse en Spaanse beurs staan weer bijna een procent in de min, terwijl de andere indexen hun verlies zien oplopen. De koersen van 15.55u: Londen - 1,8 procent, Frankfurt -2,9 procent, Parijs -2,4 procent, Milaan -0,7 procent, Madrid -0,8 procent.

Update 15.59u: Een Saoedische belegger volgt de internationale beurskoersen in een beleggingskantoor in Riyad. FP / Fayez Nureldine

Update 15.59u: De Braziliaanse beurs is 4,5 procent lager geopend. (AFP)

Update 15.58u: De Japanse yen en de Zwitserse frank, traditioneel veilige beleggingen, blijven stijgen ten opzichte van de Amerikaanse dollar. De dollar stijgt in het eerste half uur na de opening van Wall Street wel ten opzichte van de euro. (AP)

Update 15.55u: De Griekse beurs keldert verder na de opening van Wall Street. De Athex in Athene stond even voor vier uur meer dan 5,5 procent in de min. (AFP)

Update 15.53u: De Amerikaanse beurzen dalen nu verder. De standen van 15.50u: Dow Jones -2 procent, Nasdaq -2,5 procent, S&P500 -2,3 procent.

Update 15.52u: De Europese beurzen lijken niet echt te reageren op de opening van Wall Street. Vijf minuten na half vier stonden de belangrijkste indices niet veel lager dan een half uur eerder: Londen -1,4 procent, Frankfurt -2,3 procent, Parijs -1,7 procent, Milaan -0,1 procent, Madrid +0,1 procent.

Update 15.43u: Licht herstel op de Nasdaq: het verlies van 3,3 procent is teruggelopen tot 2,5 procent. (AP)

Update 15.38u: Na vijf minuten staat de Dow Jones ruim 1,5 procent lager. De S&P 500 verloor bij de opening ruim 1,7 procent. De Russische beurs daalt ook verder. Om half vier een min van maarliefst 5,75 procent in Moskou. (Reuters/AFP)

Update 15.36u: De Nasdaq, de Amerikaanse index met de belangrijkste technologiefondsen, is fors lager geopend: de index staat ruim 3,3 procent in de min. (AFP)

Update 15.34u: De officiële opening van de Dow Jones was 1,19 procent lager. Inmiddels ligt het verlies rond de 2 procent, meer dan 200 punten. (CNN)

Update 15.31u: De Dow Jones stond na een minuut handelen 1,7 procent lager. (RTL-Z)

Update 15.28u: De spanning op de beurzen stijgt vanwege de naderende opening van Wall Street. De Duitse beurs in Frankfurt staat nu meer dan drie procent lager. (AFP)

Update 15.26u: Kredietbeoordelaar S&P’s is van mening dat Frankrijk een “goed ontworpen fiscaal beleid” heeft. Dat heeft het bedrijf zojuist laten weten. Eerder vandaag werd bekend dat de Franse economie minder snel groeit dan verwacht. (AFP)

Update 15.22u: De beurs in Moskou duikelt momenteel 5,4 procent omlaag. Moskou opende vandaag ook al ruim 3 procent lager. (AFP)

Update 15.13u: De Spaanse en Italiaanse beurzen staan na een paar goede uren opnieuw in de min. In afwachting van de opening van Wall Street laten ook de andere Europese beurzen grotere verliezen zien. De koersen van de belangrijkste Europese beurzen om 14.55u: Amsterdam -2,7 procent, Londen -1,8 procent, Frankfurt -2,7 procent, Parijs -2,2 procent, Milaan -0,5 procent, Madrid -0,1 procent.

Update 14.59u: Hoe kredietbeoordelaars Moody’s, S&P’s en Fitch elk land beoordelen:


via chartsbin.com

Update 14.52u: De Italiaanse oppositie heeft premier Berlusconi beschuldigd van het uit handen geven van soevereiniteit aan de Europese Centrale Bank, nadat Berlusconi beloofde de hervormingen te versnellen in ruil voor hulp bij het aanpakken van de schuldencrisis.

De ECB kwam gisteren overeen om Italiaanse en Spaanse obligaties op te kopen om de markten te kalmeren na een enorme uitverkoop vorige week.

Update 14.38u: De koersen van de belangrijkste Europese beurzen blijven stabiel en noteren om 14.20u: Amsterdam -2,4 procent, Londen -1,6 procent, Frankfurt -2,2 procent, Parijs -1,8 procent, Milaan +0,1 procent, Madrid +0,2 procent.

Update 14.26u: Volgens topman van Standard & Poor’s, David Beers, bestaat er een grote kans dat de kredietwaardigheid van de Verenigde Staten de komende zes maanden nogmaals wordt verlaagd. Hij noemt die kans “1 op 3″ binnen een periode van een half jaar tot een jaar. Eerder werd dit ook al gezegd door S&P’s directeur John Chambers.

Update 14.16u: Het blog developmentseed.org brengt in kaart hoeveel de Verenigde Staten verschuldigd is aan het buitenland en aan welke landen:

Update 14.12u: Amerikaanse aandelenbeurzen zullen naar verwachting verder omlaag duikelen. Dat blijkt uit de signalen die op termijnmarkten worden afgegeven via zogenoemde future-contracten, waarmee beleggers op het koersverloop van beursindices kunnen inspelen. (Z24)

Bekijk hier de ‘pre-markets’.

Update 14.09u: De koersen van de belangrijkste Europese beurzen van 13.55u: Amsterdam -2,4 procent, Londen -1,8 procent, Frankfurt -2,5 procent, Parijs -1,9 procent, Milaan +0,1 procent, Madrid +0,4 procent.

Israëliërs aan het werk op beleggerskantoor Meitav in Tel Aviv. Foto AFP / Menahem KahanaIsraëliërs aan het werk op beleggerskantoor Meitav in Tel Aviv. Foto AFP / Menahem Kahana

Update 13.57u: Het wachten is op wat Wall Street straks gaat doen. De Amerikaanse beurzen openen om 15.30 uur Nederlandse tijd.

Update 13.49u: Na een hoopgevende start in het eerste uur volgt nu toch de klap met een voorlopig laagste stand op 287. Ratio stijgers/dalers.

Update 13.37u: EU-president Herman van Rompuy verwelkomt de beslissingen die dit weekend op nationaal en internationaal niveau in Europa zijn genomen, evenals de actie die de ECB onderneemt (het opkopen van Italiaanse en Spaanse staatsobligaties).

Twitter avatar euHvR Herman Van Rompuy I welcome the decisions taken over the weekend in Europe both at national level, in Italy and Spain to strengthen… http://twishort.com/addzx

Update 13.34u: De koersen van de belangrijkste Europese beurzen zijn ondertussen redelijk stabiel. Om 13.20u noteren wij: Londen -1,7 procent, Frankfurt -2,4 procent, Parijs -1,7 procent, Milaan +0,3 procent, Madrid +0,4 procent.

Update 13.32u: De AEX-index noteert ondertussen -2,48 procent.

Update 13.28u: Duitsland blijft bij de besluiten over het Europese noodfonds EFSF die tijdens het overleg van 21 juli zijn genomen. Deze hebben geen invloed op de omvang van het noodfonds, zegt een woordvoerder van de Duitse bondskanselier Angela Merkel. (Dow Jones)

Update 13.18u: NOS-verslaggever Bart Kamphuis analyseerde zojuist op Radio 1 de situatie op de Europese beurzen:

Update 13.17u: Een aantal belangrijke Italiaanse zakenlieden hebben een online petitie getekend waarin ze aanbieden om staatsobligaties van hun land te kopen. Dat meldt persbureau Reuters. Op deze manier willen ze de regering steunen bij het voorkomen van grote financiële problemen voor Italië. Een passage uit de petitie:

“Nee, wij zullen niet aan de zijlijn staan en toekijken hoe Italië bankroet wordt gemaakt. Ongeveer vijftig procent van de Italiaanse staatsschuld is in Italiaanse handen. Als Italië ons nodig heeft, staan wij er.”

Update 13.09u: De markten zijn redelijk stabiel op het moment. AEX stond om 13.05u net als een half uur geleden 2,7 procent in de min. De Italiaanse en Spaanse beurzen laten inmiddels weer een lichte plus zien.

De koersen van de belangrijkste Europese beurzen van 12.50u: Londen -1,7 procent, Frankfurt -2,3 procent, Parijs -1,8 procent, Milaan +0,2 procent, Madrid +0,2 procent.

Update 12.59u: De groei van de wereldeconomie neemt de komende maanden verder af. Daarvoor waarschuwt de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) vandaag. Net als in de afgelopen maanden wijzen de indicatoren volgens de OESO op een afname van de groei in onder meer China, Duitsland, Frankrijk, Italië, Brazilië, India en Groot-Brittannië. (De Telegraaf)

Update 12.51u: Nu de Europese beurzen in mineur zijn, is het vooral wachten op de opening van Wall Street om half vier Nederlandse tijd. De futures voor de Amerikaanse beurzen voorspellen openingsverliezen tussen de 2 en 2,5 procent: de Dow Jones zou 2,1 procent gaan verliezen, de S&P500 2,4 procent en de Nasdaq 2,5 procent. (FD/Dow Jones)

Update 12.48u: Op Stockmapper.com is een mooi overzicht te zien van de Europese beurskoersen. Het is helaas wel noodzakelijk om op F5 te drukken voor de meest actuele standen.

Update 12.38u: NOS-verslaggever Gert-Jan Dennekamp is in de dealingroom van Rabobank Nederland en hij vertelde zojuist in het Journaal hoe de stemming daar is:

Update 12.36u: De AEX schommelt hard momenteel. Vijf minuten geleden stond de beurs 3,1 procent in de min, inmiddels 2,7 procent. De koersen van de belangrijkste Europese beurzen van 12.20u: Londen -1,7 procent, Frankfurt -2,5 procent, Parijs -2,2 procent, Milaan -0,4 procent, Madrid -0,05 procent.

Update 12.29u: Handelaren op de beurs in Frankfurt. Foto AP / Martin Oeser

Update 12.24u: De Spaanse beurs in Madrid, die eerder vandaag meer dan 4,5 procent in de plus stond, staat nu ook op verlies. (AFP)

Update 12.22u: De AEX stond om 12.20u meer dan drie procent in de min en verliest bijna negen punten. De Amsterdamse index zit momenteel onder de 288 punten. (Beurs.nl)

Update 12.18u: Duitsland voelt op dit moment niets voor verhoging van het Europese noodfonds voor probleemlanden, meldt persbureau AFP. Meer details zijn nog niet bekend.

Update 12.17u: De Griekse beurs is ook hard aan het dalen. Even voor twaalf uur stond de Atheense beurs Athex 4,79 procent lager op 1011,01 punten. De Athex verloor vorige week ook al veel en bereikte eind vorige week het laagste niveau in veertien jaar.

Update 12.14u: Businessinsider.com weet de stemming op de Europese markten mooi te omschrijven: ‘SELLOFF BACK ON: Markets Diving As Latest ECB Intervention Flopping In Record Time.’

Update 12.04u: De AEX stond om twaalf uur ruim 2,5 procent in de min. De koersen van de andere Europese beurzen van 11.45u: Londen -1,6 procent, Parijs -1,7 procent, Frankfurt -2,3 procent, Madrid +0,7 procent, Milaan +0,3 procent.

Update 11.53u: Alle AEX-fondsen staan nu in de min. Bekijk de koersen van alle aandelen op beurs.nl.

Update 11.51u: De Duitse beurs schommelt al de hele ochtend heen en weer. Foto AFP / Daniel Roland

Update 11.47u: De economie van Frankrijk groeit in het derde kwartaal, dat nu nog bezig is, naar verwachting met slechts 0,2 procent ten opzichte van het voorgaande kwartaal. Dat is de helft van het groeitempo van de eurozone in zijn geheel. Dat maakte de centrale bank van Frankrijk maandag bekend. (Beursduivel.be)

Update 11.41u: De stemming op de Europese markten is aan het omslaan. Volgens onze financieel redacteur Melle Garschagen lijkt het positieve effect van de ECB-maatregel om Italiaanse en Spaanse staatsobligaties op te kopen alweer uitgewerkt:

“Het effect is nu al uitgewerkt. Dat is snel, maar je zag dat eerder na de goede Amerikaanse banencijfers, de deal over het Amerikaanse schuldenplafond en de eurotop van een paar weken geleden. Beleggers beseffen dat de schuldencrises niet zijn opgelost. Er is een duidelijk onderscheid tussen de Italiaanse en Spaanse beurs en de rest. Wel is het allemaal weer meer naar elkaar toe aan het trekken.”

Update 11.35u: De verliezen op de Europese aandelenbeurzen lopen dus weer op. NOS-redacteur André Meinema analyseerde koersdalingen zojuist in het Journaal:

Update 11.32u: De AEX staat inmiddels meer dan drie procent in het rood. De Nederlandse beurs daalt sneller dan de andere Europese beurzen. Volgens onze economieredactie komt het vaker voor dat de AEX sneller daalt of stijgt dan de grote Europese beurzen. Grote verliezers op de AEX zijn op dit moment Aperam, Arcelor Mittal, ASML, Fugro en PostNL.

Update 11.29u: De koersen van de grote Europese beurzen van een kwartiertje geleden: Londen -1,11 procent, Parijs -1,45 procent, Frankfurt -1,94 procent, Madrid +1,38 procent, Milaan +1,37 procent.

Update 11.15u: De stemming in Amsterdam lijkt met de minuut slechter te worden. De AEX staat 2,3 procent lager, onder de 290 punten. Ook Duitse beurs nu meer dan een procent in de min.

Update 11.14u: Een beurshandelaar in Frankfurt beziet de koersontwikkelingen duidelijk met gemengde gevoelens. Foto’s AFP / Daniel Roland

Update 11.06u: De AEX blijft dalen en ook elders in Europa verslechtert de stemming beetje bij beetje. De koersen van elf uur: AEX -1,63 procent, Londen -0,52 procent, Frankfurt -0,98 procent.

Update 11.00u: De ECB koopt sinds vanochtend op grote schaal Italiaanse staatsobligaties, maar heeft de Italiaanse regering strikte voorwaarden gesteld in ruil voor die steunmaatregel. Dat schrijft de Italiaanse krant Corriere della Serra vanochtend. De eisen gaan onder meer over privatisering van staatsbedrijven en hervormingen op de arbeidsmarkt. (AFP)

Update 10.57u: De Aziatische beurskoersen gereflecteerd in een raam van een gebouw in het centrum van Tokio. De Japanse beurs verloor vandaag ruim twee procent. Foto AFP / Yoshikazu Tsuno

Update 10.51u: Kredietbeoordelaar Moody’s heeft vandaag in een verklaring opnieuw bevestigd dat het de Triple A-status van de VS voorlopig handhaaft. Wel waarschuwt Moody’s dat het die status voor 2013 kan verlagen als de Amerikanen geen haast maken met het terugdringen van de gigantische staatsschuld. Lees meer bij Reuters.

Update 10.43u: In de VS gaat de aandacht op dit moment nog vooral uit naar de verlaging van de kredietwaardigheid door S&P’s afgelopen vrijdag. Minister van Financiën Geithner haalde gisteravond hard uit naar de kredietbeoordelaar:

Update 10.41u: Beeld vanaf de beursvloer in Frankfurt. De Duitse Xetra-DAX opende vanochtend licht lager, steeg toen kortstondig, waarna de index om half bijna een procent in de min stond. Foto Reuters / Pawel Kopczynski

Update 10.36u: De stemming op de Europese markten wordt weer iets negatiever. Om half elf stond de AEX ruim een procent in de min. Ook de andere Europese beurzen laten in het algemeen kleine verliezen zien: Londen -0,26 procent, Parijs -0,31 procent, Frankfurt -0,92 procent, Madrid +2,38 procent, Milaan +2,14 procent.

Update 10.27u: De rentes op Amerikaanse staatsobligaties zijn vanochtend nauwelijks beïnvloed door de verlaging van de kredietwaardigheid van de VS door S&P’s. Om tien voor tien was de Amerikaanse tienjaarsrente heel licht gedaald: van 2,558 naar 2,533 procent. Nordine Naam, obligatiestrateeg bij Natixis, verklaart de stabiliteit als volgt:

“De obligatiemarkt in de Verenigde Staten is de meest liquide in de wereld. De Europese en Aziatische investeerders hebben dus geen andere keuze dan om te kopen deze effecten blijven veilige haven in tijden van crisis.”

Update 10.19u: Een beurshandelaar op de Filipijnse aandelenmarkt in Manila. De Aziatische beurzen sloten vanochtend allemaal in de min. De Hang Seng in Hong Kong sloot uiteindelijk 2,17 procent lager, de Nikkei-index verloor ruim 2,2 procent. Foto Reuters / Cheryl Ravelo

Update 10.10u: De koersen van tien uur: AEX +0,53 procent, Londen +0,90 procent, Parijs +1,61 procent, Frankfurt +0,5 procent, Madrid +4 procent, Milaan +4,5 procent.

Update 9.59u: NOS-economieredacteur André Meinema analyseerde zojuist bij de NOS de opening van de AEX:

Update 9.57u: Nog even de belangrijkste Europese koersen van 9.30u op een rijtje: Londen +0,35 procent, Parijs +0,15 procent, Frankfurt -0,20 procent, Milaan +3 procent, Madrid +3,4 procent. (AFP)

Update 9.54u: De ECB koopt op dit moment geen Ierse of Portugese staatsobligaties op, meldt persbureau Bloomberg. Dat maakt het alleen maar waarschijnlijker dat de Europese Centrale Bank momenteel vooral staatspapier uit Italië en Spanje koopt.

Update 9.52u: De Italiaanse en Spaanse beurzen doen het goed vanochtend. NRC- en NOS-correspondent Bas Mesters gaf zojuist vanuit Italië een toelichting op Radio 1, net als NOS-correspondent Rop Zoutberg vanuit Madrid:

Update 9.48u: De beurs in Hong Kong, de Hang Seng, is nog niet gesloten. Dat hebben we eerder in dit liveblog per abuis geschreven. De Hang Seng stond eerder vandaag fors in de min (ruim vier procent), maar krabbelt weer op nu het verlies op de Europese beurzen lijkt mee te vallen. Zojuist stond de Hang Seng op een verlies van 1,9 procent. (Reuters)

Update 9.43u: De tienjaarsrentes op Italiaanse en Spaanse staatsobligaties daalt al de hele ochtend sterk vanwege het besluit van de ECB om op grote schaal obligaties te gaan opkopen. Een half uurtje geleden vroegen beleggers een rendement van 5,6 procent op Italiaanse staatsleningen en een rendement van 6 procent op Spaanse leningen met een looptijd van tien jaar. (Dow Jones)

Update 9.38u: De gevolgen van de afwaardering van kredietwaardigheid van de Verenigde Staten kunnen op lange termijn groot zijn. Dat zei bestuursvoorzitter Jan Hommen van ING Groep vanochtend tegen het Financieele Dagblad. “Wat er nu gebeurt, dat de internationale reservemunt waarin veel handel wordt gedreven wordt gedowngraded, is nooit eerder gezien”, aldus Hommen. Volgens Hommen zou dit op lange termijn consequenties kunnen hebben, “namelijk dat er minder in dollars wordt gehandeld en meer in andere valuta”. (Novum/Dow Jones)

Update 9.33u: Op de Italiaanse beurs is de stemming, net als op de Spaanse beurs, goed. De index in Milaan stond tien minuten na de opening drie procent hoger. Ook de CAC-40 in Parijs laat alweer een lichte stijging zien. (AFP)

Update 9.30u: De beurzen in India reageren positief op de opening van de Europese beurzen, twittert NOS-correspondent Lucas Waagmeester:

Twitter avatar NOSWaagmeester Lucas Waagmeester Lunchtijd, beurzen van Bombay trekken bij: BSE Sensex -1.2%, Nifty -1.16%. Vanochtend bij opening daling van meer dan 3%.

Update 9.28u: Ook in Amsterdam wordt de stemming beter. De AEX staat zowaar een half procent in de plus.

Update 9.26u: De verliezen op de Europese beurzen vallen voorlopig heel erg mee, zegt onze financieel redacteur Melle Garschagen:

“De verliezen in Azië waren wel fors, maar het is nog geen Zwarte Maandag. De Italiaanse en Spaanse beurzen staan in de plus omdat de ECB op grote schaal staatsobligaties aan het opkopen is. Je ziet dat de tienjaarsrente op die obligaties momenteel heel hard keldert. De ECB is duidelijk in de markt en dat heeft een direct effect op de beurskoersen.”

Update 9.24u: De Spaanse beurs opende weliswaar 0,6 procent lager, maar liet zojuist een plus zien van bijna drie procent. De stijging is een reactie op het besluit van de ECB van gisteravond om Spaanse staatsobligaties op te kopen, zodat de Spaanse regering weer goedkoper geld kan lenen op de kapitaalmarkten.

Update 9.14u: De Italiaanse beurs opende slechts 0,09 procent lager zojuist. De Chinese beurs is inmiddels gesloten en laat een fors verlies van 3,79 procent noteren. De belangrijkste Russische beurs, de RTS, daalde zojuist bij de opening ook fors: -3,16 procent. (AFP)

Update 9.09u: De G20 heeft zojuist een verklaring uitgegeven waarin de twintig belangrijkste economieën van de wereld beloven gezamenlijk op te treden om de financiële markten te stabiliseren. (AFP)

Update 9.07u: Kort na de opening krabbelde de AEX alweer op. Het verlies was om 9.05 uur teruggelopen tot ruim een procent. De Duitse beurs opende circa 1 procent lager, de Spaanse beurs in Madrid 0,6 procent.

Update 9.02u: De AEX is 1,6 procent lager geopend op 291,53 punten. De Parijse beurs opent 0,7 procent lager, de FTSE100 in Londen 1,2 procent in de min.

Update 8.57u: Een beurshandelaar in Taiwan bekijkt de koersen in Azië. De Taiwanese beurs sloot vandaag 3,82 procent lager. De slotkoers is de laagste stand van de beurs in dertien maanden. Foto Reuters / Pichi Chuang

Update 8.52u: Naast de Japanse beurs, die 2,18 procent verloor, zijn ook andere belangrijke beurzen in Azië inmiddels gesloten. De Hang Seng in Hong Kong verloor ongeveer 4 procent, de Straits Times van Singapore bijna 5 procent. De Zuid-Koreaanse beurs, de KOSPI, sloot uiteindelijk 3,8 procent lager nadat de index eerder vandaag 7,3 procent lager stond. De handel werd toen korte tijd stilgelegd, waarna de koers zich weer stabiliseerde. (Reuters)

Update 8.47u: NOS-verslaggever Gert-Jan Dennekamp was vanochtend in de dealingroom van de Rabobank om de stemming voorafgaand aan de opening van de AEX te peilen:

Update 8.44u: De voorspellingen over de opening van de AEX variëren van -1 tot -2 procent. Handelaar Rob Koenders van Harmony Vermogensbeheer zei tegen persbureau Dow Jones uit te gaan van een verlies van zes punten, ofwel 2 procent. De AEX-index, die om negen uur weer open gaat, verloor vrijdag anderhalf procenten sloot op 296,35 punten.

Update 8.42u: De olieprijs is, in tegenstelling tot de goudprijs, vandaag weer fors gedaald. De reden daarvoor is dat er door de economische problemen minder vraag is naar olieproducten. Een vat ruwe olie kostte vanochtend minder dan 85 dollar. (NOS)

Update 8.34u: Een scherm toont de beurskoersen in het centrum van Jakarta. De Indonesische beurs stond eerder vanochtend bijna vijf procent in de min. Foto AFP / Adek Berry

Update 8.30u: De prijs van goud, altijd een veilige belegging in onzekere economische tijden, blijft maar stijgen en stijgen. De goudprijs bereikte vanochtend een nieuw record: voor één ounce goud, 31 gram om precies te zijn, betaal je op dit moment ongeveer 1700 Amerikaanse dollars. (Reuters)

Update 8.28u: De tienjaarsrente op Italiaanse en Spaanse staatsobligaties is volgens persbureau AFP vanochtend fors aan het dalen. De daling heeft ongetwijfeld verband met het besluit van de ECB van gisteravond om actief staatsobligaties van zwakke eurolanden als Italië en Spanje te gaan opkopen.

Update 8.21u: Een handelaar op de Japanse beurs had er vanochtend duidelijk weinig vertrouwen in. Foto Reuters / Kim-Kyung Hoon

Update 8.19u: De AEX gaat om negen uur open. De verwachting is dat de Nederlandse beurs 1 tot 1,5 procent lager gaat openen. (NOS)

Update 8.14u: Bij de NOS blikte financieel-economisch redacteur Andre Meinema vanochtend vooruit op de beursdag van vandaag:

Update 8.13u: Naast de Nikkei-index, met de belangrijkste fondsen, heeft de Japanse beurs ook de Topix-index, waar meer bedrijven aan genoteerd staan. De Topix ging ook omlaag, iets meer dan de Nikkei: 2,3 procent. De slotstand van de Topix is 782,86 punten. (Reuters)

Update 8.08u: De daling van 2,18 procent betekent een verlies van 202,32 punten. De slotstand van de Nikkei is 9.097,56 punten. (AFP)

Update 8.06u: De belangrijkste beurs in Azië, de Japanse Nikkei-index, is zojuist gesloten. De Japanse beurs sloot 2,18 procent lager. (AFP)

Update 8.04u: NOS-correspondent in Azië Wouter Zwart gaf vanochtend in het Journaal uitleg over de situatie op de Aziatische beurzen:

Update 8.02u: De Aziatische beurzen openden vanochtend met flinke verliezen, maar grote paniek blijft voorlopig uit. Onze internetredacteur Marije Willems schreef daar eerder vanochtend een nieuwsbericht over.

    • Pim van den Dool