Leren van de ramadan

Het fenomeen vasten komt voor bij de Joden, Christenen, de Bahai, Hindoes, Boeddhisten en zelfs de heidenen. Toch is het de ramadan die fascineert. Zie onze kranten. Zie ook de iftars, vastenbrekende avondmaaltijden, die steeds vaker ook bezocht worden door niet-vastende Hollanders.

Elk jaar krijg ik ongeveer dezelfde vraag: wat is het nut van overdag niets eten, als er ’s avonds een feestmaal op je wacht? Is dat niet wat hypocriet?

Het vasten begon in de zevende eeuw na Christus om te vieren dat de profeet Mohammed zijn eerste openbaring van Allah kreeg, wat de stichting van de islam inluidde. Het doel van het vasten was en is tawhid, één worden met god: iets wat bereikt wordt door uitsluitend gericht te zijn op het spirituele, op het goddelijke.

De honger, dorst en bijbehorende zwakte tijdens het vasten, herinneren je eraan dat je afhankelijk bent van zaken buiten jouzelf. Je wordt nederig en dankbaar. Die staat brengt je dichterbij god. Miljoenen moslims ervaren die tawhid. Voor hen is de ramadan zodoende ook anno nu nuttig.

Ook vasten veel moslims als solidariteit met de armen. Daarover ken ik een verhaal uit de hadith, de traditie. Fatima, dochter van de profeet, wilde op een ramadandag haar vasten breken. Net op dat moment kwamen er arme mensen langs en gaf Fatima hen al haar eten. Ook de volgende dag en de derde dag gaf ze haar eten weg. Daarna ging ze verzwakt, met een platte buik en wanhopig, naar haar vader om om eten te bedelen.

Dat soort solidariteit, ik heb het zelf natuurlijk nooit bereikt. En nooit om me heen gezien. Geen enkele Nederlandse moslim leeft drie dagen zonder eten. Ik herinner me Istanbul, twee ramadans geleden: daar zag ik het vastend volk al vanaf twee uur ’s middags de terrassen bezet houden, starend wachtend op het sein om groots te gaan smullen. En Lahore dan, vele ramadans geleden, waar ik avondfiles rondom de vijfsterrenrestaurants zag, vol met de smetteloos geklede middenklasse die me het idee gaf meer solidariteit te hebben met de rijken dan met de armen.

Toegegeven. Niet iedereen vast zoals het hoort, wat dat ook moge zijn. Maar maakt dat het vasten voor iedereen, ook de deugdzamen, nutteloos? En los van wat het vasten voor moslims doet: doet het iets voor ons allen? Leert het ons iets?

Mij leert het in ieder geval na te denken over voedsel. Hoeveel eten we, hoeveel verspillen we, hoe obees worden we, hoeveel kippen kooien we en hoeveel runderen vullen we met penicilline?

We weten zo goed waarom we eten. Maar waarom het beter is soms niet te eten, dat vraagt bijna niemand zich af.

naema tahir