Nu ik weet hoe het moet, ga ik het doen ook

In de VS overwoog ‘mike’ zelfmoord met een dodelijk gas van schoonmaakmiddelen.

De methode komt uit Japan. In andere landen zijn de middelen niet zomaar te koop.

Donker, Thomas

Op zaterdag 7 maart, inmiddels ruim twee weken geleden, schrijft ‘mike’ op een suicide usergroup dat hij eindelijk weet hoe hij zelfmoord gaat plegen: vergiftiging met een dodelijk gas.

‘Mike’, die op een Amerikaans college lijkt te wonen, is slapeloos, zijn liefde blijft onbeantwoord en het afgelopen jaar is een opeenstapeling van onomkeerbare, slechte besluiten geweest. Dat schrijft hij tenminste in de weken voor zijn besluit. In die weken overweegt hij springen, doodsteken, uithongeren, het eten van grote hoeveelheden vruchtenpitten en een bepaald soort bonen, en watervergiftiging.

Maar op 7 maart weet ‘mike’ opeens wat zijn ‘plan to CTB’ – to catch the bus – wordt: waterstofsulfidegas oftewel H2S-gas. Hij schrijft: ‘Ik kreeg het idee voor waterstofsulfidevergiftiging na het lezen van het geweldige succes (bij gebrek aan een beter woord) dat de Japanners er mee hebben.’

Inderdaad is zelfmoord met waterstofsulfidegas sinds een jaar een trend in Japan. En die trend slaat nu via aan zelfmoord gewijde websites over naar andere landen.

Het recept voor het gas vond ‘mike’ dan ook op een Japanse site. In een nieuw bericht op het forum waar mensen zelfmoordmethodes uitwisselen, plaatst hij nog diezelfde 7 maart een link naar het Japanse recept via Google Translate. De enige ingrediënten voor de cocktail zijn twee schoonmaakmiddelen. In Japan zijn die gewoon in de supermarkt verkrijgbaar. In de VS niet. Of iemand weet wat hij ervoor in de plaats moet aanschaffen?

Welke spullen dat zijn? Het wordt niet duidelijk. En ook al was dat wel zo, dan stond het hier niet.

Het is de angst bij elk artikel over zelfmoord: te veel details zouden mensen op ideeën kunnen brengen. Beter is het om helemaal niet te publiceren over zelfmoord, zegt hoogleraar klinische psychologie Ad Kerkhof, die gespecialiseerd is in suïcidepreventie.

Maar daar staat tegenover: weten mensen wel dat op internet recepten worden uitgewisseld? Is het bekend dat er fora zijn waar mensen worden aangemoedigd tot zelfmoord en hulp krijgen bij het vinden van een methode? En kan publiciteit daarover dan niet juist nuttig zijn?

Een artikel in nrc.next zal niemand tot zelfmoord aanzetten. Maar mensen die al rondlopen met suïcidale gedachten kunnen ideeën krijgen voor de manier waarop. En omdat de ene methode ‘succesvoller’ is dan de andere, schrijven onderzoekers in 2008 in het gezaghebbende British Medical Journal, kan dat invloed hebben op de cijfers. Dus schrijven we in dit artikel wel over het verontrustende fenomeen van de fora, maar niet over methodes.

Om met Japan te beginnen: daar lijkt het inhaleren van het zelfgemaakte H2S-gas op het eerste gezicht een succes. In de eerste helft van 2008 pleegden ruim vijfhonderd mensen op die manier zelfmoord. Maar op de circa 32.000 gevallen per jaar in Japan (relatief drie keer zoveel als in Nederland) is dat een fractie. Onbekend is hoeveel pogingen mislukken.

Het eerste grote nieuwsbericht over de trend dateert van april vorig jaar. Toen pleegde in de Japanse stad Konan een 14-jarig meisje zelfmoord met de waterstofsulfidemethode. Negentig bewoners van het appartementencomplex waar zij woonde werden onwel door ontsnappend gas, tien moesten naar het ziekenhuis. Het meisje had een waarschuwingsbriefje opgehangen. Dat advies wordt op de websites gegeven, maar had kennelijk weinig succes gehad.

Vanaf dat moment worden de voors en tegens van de schoonmaakmiddelmethode bediscussieerd op Engelstalige pro-zelfmoordsites. Is het pijnlijk? Is er een kans dat je poging mislukt en je slechter af eindigt? Is het eenvoudig te doen? In Japan is het gas makkelijk te maken, maar hoe zit dat elders? Voor veel bezoekers van de fora is het een onoverkomelijk bezwaar dat de methode anderen kan schaden.

Een van de eerste bewijzen dat de techniek daadwerkelijk overslaat naar de VS komt uit augustus 2008, meldt een blogger van het tijdschrift Wired die de trend bijhoudt. Een 23-jarige man wordt in Californië dood in zijn Volkswagen Kever aangetroffen. Op het raam hangt een briefje met een waarschuwing voor chemicaliën.

In december 2008 treft de politie in Georgia een vergelijkbare situatie aan. In de auto staan twee emmers met een dampende, gele vloeistof. En op 12 februari 2009 wordt in Californië een doodzieke tiener een ziekenhuis binnengebracht. De geur die de jongen bij zich draagt, leidt ertoe dat het ziekenhuis urenlang wordt afgesloten. In zijn slaapkamer thuis staan twee pannen met waterstofsulfide. De jongen sterft kort daarna.

Is het overslaan van een zelfmoordmethode naar de andere kant van de wereld de schuld van internet? In ieder geval geldt in Nederland dat het aantal zelfdodingen na de introductie van internet niet is gestegen, maar stabiel gebleven. Bovendien werden zelfmoordmethodes ook populair vóórdat mensen een computer met internetverbinding op hun kamer hadden. Een kogel na Goethes Het lijden van de jonge Werther, verstikking na de publicatie van Derek Humphry’s boek Final Exit.

Maar op internet, net zo prachtig en gruwelijk als de wereld zelf, zijn wel hoekjes die buiten het web niet zouden kunnen bestaan. Wat op het web kan, zegt hoogleraar ethiek Marcus Düwell van de Universiteit Utrecht, „is dat je een wereld inricht waarin jouw particuliere wens gewoon is”. Zo’n particuliere wens kan kinderporno zijn, of een fetisj, of de wens om jezelf om te brengen.

Düwell geeft een extreem voorbeeld: de man die er opgewonden van raakte om iemand anders op te eten. Die was wellicht in zijn eigen omgeving nooit iemand tegengekomen met hetzelfde verlangen. Maar omdat hij een oproep op internet plaatste die de hele wereld kon lezen en waarop iedereen met dezelfde fantasieën kon zoeken, vond hij een vrijwilliger.

„En dat is gevaarlijk”, zegt Düwell. „Want in een therapeutische situatie leer je je particuliere wensen te articuleren en daarmee om te gaan op een manier die anderen niet schaadt en waarop je zelf een authentieke persoonlijkheid blijft.”

Maar op het web kunnen die particuliere wensen wél worden gerealiseerd. In plaats van dat iemand je op de noodzaak van therapie wijst, word je bevestigd. „Niemand is er kritisch.” Dat kan ertoe leiden dat mensen hun wens uitvoeren. Zoals afspreken om samen zelfmoord te plegen, of een geschikte methode vinden.

Hoe je dat moet voorkomen, weet niemand. In Japan probeert de politie via internetproviders gegevens van mensen die zelfmoordberichten op fora plaatsen te achterhalen. Ook vraagt de Japanse politie aan providers om recepten offline te halen.

Klinisch psycholoog Kerkhof onderzocht in 2007 of er ook Nederlandstalige websites waren waarop zelfmoord werd aangemoedigd. Dat was niet zo. Er is volgens hem vooralsnog geen noodzaak om aan Nederlandse providers te vragen of ze waarschuwende pop-ups bij de sites willen plaatsen. Maar andere landen kun je niet beïnvloeden, zegt Kerkhof. „Wat belangrijk is, is dat ouders meekijken met hun kinderen op internet.”

De laatste weken overweegt ook een Nederlandse man of vrouw op het forum om zelfmoord te plegen met waterstofsulfide. De ingrediënten uit het Japanse recept zijn in Nederland niet vrij verkrijgbaar. Het laatste bericht is van afgelopen vrijdag. Daarin meldt de persoon dat hij nog op zoek is naar een vervangend ingrediënt. Wat dat is, wordt niet vermeld. Op een mail met een vraag om contact reageert hij niet.

In de VS ziet ‘mike’ af van zijn plannen. Op donderdag 12 maart, nu anderhalve week geleden, schrijft hij dat hij het forum verlaat: ‘En niet omdat ik eindelijk de juiste methode voor CTB heb ontdekt. Het is omdat ik me gerealiseerd heb dat ik dit leven moet leven.’

Hij heeft veel manieren bestudeerd, zegt hij, en gezien dat er geen makkelijke en pijnloze manier is om te sterven. Na het bekijken van een filmpje over een vrouw die onbedoeld stierf aan watervergiftiging en haar verdrietige echtgenoot, besluit hij dat hij zijn vrienden het verdriet niet aan wil doen.

‘So, from here on out I am going to pick up the pieces to my life’, schrijft hij. ‘Maybe you should too.’

Wil je met iemand praten over dit onderwerp? Bel