Voor 25 miljoen een eigen familiebank

De rijkste familie van Nederland heeft een eigen bank. En die eigen bank, de Anthos Bank, hoeft geen vennootschapsbelasting meer af te dragen. Hoe kan dat?

Het anonieme hoofdkantoor van Anthos Bank. Foto Maarten van Haaff Het ING-gebouw, waar op de 5de en 6de verdieping de Anthosbank gehuisvest is. FOTO MAARTEN VAN HAAFF

Aan de Amsterdamse Jachthavenweg, pal naast de schoen van ING en met uitzicht op de Nieuwe Meer, staat het ultieme statussymbool voor rijke mensen. Een eigen bank.

Hier staat, zonder naambordje, de Anthos Bank, de eigen bank voor de familie Brenninkmeijer. De familie is eigenaar van het internationale winkelconcern C&A en heeft beleggingen ter waarde van miljarden euro’s in vastgoed en bedrijven. De Brenninkmeijers staan sinds jaar en dag bovenaan de Quote 500, de lijst van de rijkste Nederlanders. Quote’s laatste schatting van het C&A-vermogen: 21.000.000.000 euro.

Talloze rijke families beschikken over een eigen kantoor, waar financiële en fiscale specialisten de familiezaken behartigen, het zogeheten family office.

Maar een eigen bank is met geld alleen niet koop is. Natuurlijk, wie niet puissant rijk is, hoeft er bij voorbaat niet aan te beginnen. In het geval van de Anthos Bank: je moet een kapitaal storten van 25 miljoen euro. Maar om een bankvergunning te krijgen van toezichthouder De Nederlandsche Bank – wat Anthos in 2004 lukte – moeten de leidinggevenden, commissarissen én een grootaandeelhouder ook deskundig, betrouwbaar en van onbesproken gedrag zijn. In dit geval is de eigenaar een stichting genaamd Unitas. Dat is een in 1960 door de rooms-katholieke familie gestichte liefdadigheidsinstelling.

Die stichting huist op hetzelfde adres als de bank, waar overigens wel meer vennootschappen en stichtingen zijn gevestigd die gelieerd zijn aan het C&A-concern. Een telling in het handelsregister levert 73 namen op. Onder meer pensioenfonds Provisum, voor de bijna 4.000 C&A-werknemers en ruim 2.500 gepensioneerden. En ook een aantal andere Anthos-bedrijven, waaronder vermogensbeheerder Anthos Asset Managemen en de commanditaire vennootschap Anthos Amsterdam, die belast is met juridisch, financieel en fiscaal advies.

Anders dan bij het C&A-concern werken er nauwelijks Brenninkmeijers bij de bank of de gelieerde bedrijven. De 50-jarige Herman Brenninkmeijer, de voormalige baas van C&A Europa, is commissaris bij Anthos Bank. Martin Brenninkmeijer (65) is vennoot van Anthos Amsterdam. Als specialisten heeft Anthos tientallen bankiers, fiscalisten en juristen van grote banken, vermogensbeheerders en bedrijven aangetrokken.

De stichting Unitas is sinds 2010 door de Belastingdienst erkend als een goede doelenstichting die algemeen nuttige activiteiten ontplooit, een zogeheten ‘Algemeen Nut Beogende Instelling’, ofwel Anbi.

Grootste pluspunt van de Anbi-status: een fiscaal vrijkaartje. Vanwege die status van haar eigenaar betaalt de Anthos Bank sinds 2010 geen belasting meer over de gerealiseerde winst, schrijft de directie in zijn jaarverslag over 2010. De complete netto winst van 1,8 miljoen euro heeft de bank aan Unitas uitgekeerd.

Het dividend vertaalt zich in een rendement van 7 procent op het kapitaal, plus de reserves van de bank. Daarmee is het als belegging geen hoogvlieger. Maar dat hoeft ook niet. Het gaat om de familiecliëntèle. De officiële doelstelling van Anthos Bank luidt: „Het verlenen van bancaire diensten aan bepaalde leden van de familie Brenninkmeijer, aan familievennootschappen en stichtingen die sommige familieleden direct of indirect houden, respectievelijk besturen”.

Een jonge Brenninkmeijer die zijn eerste huis aanschaft, hoeft dus niet naar de Rabobank om de hoek of naar De Hypotheker, maar klopt voor een hypotheeklening aan bij zijn eigen bank. Anthos Bank heeft eind 2010 voor bijna 36 miljoen euro hypotheekleningen verstrekt. De post ‘toevertrouwde middelen’ op de balans (de inleg van spaargeld en deposito’s) nam vorig jaar met bijna 34 procent toe tot ruim 862 miljoen. Het balanstotaal bedraagt 1,3 miljard euro.

Ongeëvenaarde privacy is het aantrekkelijke van een privébank. De familie Brenninkmeijer is van oudsher, nog wel meer dan andere Nederlandse rijke families, wars van persoonlijke publiciteit. Een eerder dit jaar benoemde ‘communicatieadviseur’ bevestigt het bestaan van de belastingconstructie, maar geeft op de activiteiten van de bank en de gelieerde instellingen geen inhoudelijk commentaar. „Dat doen wij nooit.”

Uit het jaarverslag van Anthos Bank zijn weinig details te halen over de beleggingen van de familie. Het lage rendement op het kapitaal weerspiegelt het karakter van de bank: een conservatief geleide financiële instelling. Het kapitaal van de bank is anderhalf maal zo hoog als de eisen van De Nederlandsche Bank. Bij de kredieten van 103 miljoen euro „is geen sprake van waardeminderingen in verband met kredietrisico”, meldt Anthos Bank in haar jaarverslag. Stroppen op kredieten zijn in het reguliere bankwezen de grootste verliespost.

De grootste activiteit van de bank voor de familieleden is een centrale rol bij twee beleggingsfondsen, genaamd Discus Liguster en High Liquidity Investment Fund. De bank financiert hierbij familieleden, maar loopt door de gekozen financiële constructie zelf geen risico. Wat de beleggingsfondsen doen is uit het schaarse materiaal niet te destilleren.

Datzelfde geldt voor grootaandeelhouder van de Brenninkmeijer-Bank, de stichting Unitas. Voor het behouden van de Anbi-status is het van belang dat de Belastingdienst periodiek kan toetsen of de door Unitas opgehaalde gelden (deels dus via dochter Anthos Bank) daadwerkelijk aan „een algemeen belang” worden besteed.

De bank zelf heeft overigens aantoonbaar oog voor het goede doel. Over twee weken beginnen twaalf Anthos-medewerkers aan een fietstocht naar het Zwitserse stadje Zug – waar het fiscale hoofdkantoor van het C&A-concern zetelt. Doel van de acht etappes tellende rit is om geld op te halen voor de stichting Gaandeweg die kinderen met kanker bijstaat. Gisteren bedroeg de sponsorpot al bijna 12.000 euro.