Universiteit als familiebedrijf

Ze bestaan natuurlijk wel: families waarin generaties van briljante wetenschappers elkaar opvolgen. Neem de familie Bernoulli: stuk voor stuk knappe wiskundigen en natuurkundigen. Maar de bioloog Stefano Allesina ontdekte dat in Italië wel érg veel academici dezelfde achternaam delen. Dat riekt naar nepotisme, schrijft hij deze week in PLoS ONE.

Allesina zocht voor zijn onderzoek in een publieke database met van 61.000 Italiaanse academici of bepaalde achternamen niet té vaak voorkomen. In de lijst van achternamen van 10.783 medische wetenschappers trof hij bijvoorbeeld maar 7.471 unieke achternamen aan. Is dat nu meer of minder dan je bij toeval zou verwachten? Om dat te onderzoeken, selecteerde Allesina een aantal maal 10.783 willekeurige namen uit de complete database. Hij berekende dat je in deze groep academici veel meer unieke namen zou verwachten: 7.783.

Nepotisme komt het meest voor in de technische bedrijfskunde, gezondheidswetenschappen en rechten. Allesina vond ook dat nepotisme in Zuid-Italië wijder verbreid is dan in Noord-Italië. Het echte probleem is misschien nog wel groter: dubieus aangestelde verre verwanten, partners en andere geliefden kan Allesina met zijn achternaamanalyse niet detecteren.

De resultaten verbazen Allesina niet. Het Italiaanse academische systeem werkt nepotisme in de hand, schrijft hij. De wetenschappelijke disciplines zijn eilandjes die maar weinig verantwoording hoeven af te leggen. Een lichtpuntje: in december 2010 nam het Italiaanse parlement een wet aan die het verbiedt om familieleden op dezelfde universitaire afdeling aan te nemen. Lucas Brouwers