Twee keer George en Martha op Parade

Op de Parade in Amsterdam staan toevallig twee versies van Who’s Afraid of Virgina Woolf? Het echtpaar Martha en George blijft inspireren. Als huwelijkshorror en als agressief verveeld stel.

Raymonde de Kuyper en George van Houts als het horrorechtpaar George en Martha uit 'Who's afraid of Virginia Woolf'. Onder: Lineke Le Roux en Michiel Varga ook als George en Martha in een andere voorstelling op de Parade in Amsterdam. Foto Olivier Middendorp (boven), Nils en Nico Blom Utrecht 30-07-2011. Toneelstuk Who`s afraid of George and Mildred met acteurs George van Houts en Raymonde de Kuyper op de Parade in Utrecht. Foto: Olivier Middendorp

„Het is pure horror”, zegt actrice Lieneke Le Roux over de rol van Martha, de alles verzengende heldin uit het huwelijksdrama Who’s Afraid of Virginia Woolf? (1966) van Edward Albee. Horror, omdat Le Roux en medeacteur Michiel Varga als George één aspect uit het theaterstuk hebben gekristalliseerd: „gastje pesten” genoemd. Uit verveling treiteren George en Martha een jong stel kapot, Nick en Honey. De Martha van Le Roux rijdt agressief rond in een invalidenkarretje.

Onder de naam Einde Oefening van het gezelschap Gasten staat deze versie in de Teatro Quatro-tent op de Amsterdamse Parade. Niet veel verder op komen we het illustere duo George en Martha nog eens tegen, nu in de voorstelling Who’s Afraid of George and Mildred? George van Houts (van het cabaretduo Van Houts en de Ket) en Raymonde de Kuyper spelen een Nederlands stel, George en Marit van Dijk. Zij ontvangen geen gasten die ze kunnen pesten, ze pesten elkaar. „Het is een zwarte komedie over een echtpaar dat gebukt gaat onder spanningen, seksverveling, kinderloosheid en gefnuikte verwachtingen”, zegt Van Houts. „Om kleur aan hun uitgedoofde huwelijk te geven, spelen ze scènes na uit de Britse tv-serie George & Mildred uit de jaren zeventig. Het wemelt in die serie, en dus in ons toneelstuk, van dubbelzinnigheden, soms behoorlijk grof. Liefde bestaat niet meer. Als de vrouw haar echtgenoot omhelst, ervaart hij dat als wurging. Zij verwijt hem ‘aanrakingsangst’. Het is het eeuwige probleem van de intimiteit.” Raymonde de Kuyper vult aan: „Een van hun favoriete films is Who’s Afraid of Virginia Woolf met Richard Burton en Elizabeth Taylor. In de mooie tijd van hun nieuwe liefde dachten ze optimistisch: dat zal ons nooit overkomen.”

De variaties op Martha en George zijn toeval: de acteurs wisten het niet. Ze hebben elkaars voorstelling gezien en zijn opgelucht dat de inzet zo verschillend is. De Kuyper: „Ons echtpaar imiteert andere stellen om het verdriet en de frustratie van die onvervulde verlangens en verloren idealen te overwinnen. Mildred is gepikeerd dat het huwelijk haar niet heeft gegeven wat ze ervan verwachtte. Dat geldt ook voor Martha.”

Van Houts en De Kuyper spelen hun voorstelling op een kingsize bed, waarin vooral George van Houts met zijn streepjespyjama dreigt te verdrinken. Alle spelers hebben herinneringen aan het toneelstuk of aan de film. De eerste Who’s afraidvan Van Houts, De Kuyper en Michiel Varga was die met Eric Schneider en Annet Nieuwenhuyzen in de hoofdrollen. Lieneke Le Roux zag als zestienjarige de film met Burton en Taylor en is weggelopen uit de bioscoop. „Het was verschrikkelijk hard en heftig. Ik kon het niet aan, ik denk dat ik het niet begreep.” Dat ze Martha speelt in een rolstoel, is geen welbewuste ingreep. „Ik moest vlak voor het begin van de repetities een knieoperatie ondergaan. Nu kan ik met krukken lopen, maar de rolstoel houden we erin. Ik begrijp nu goed de terreur die invaliden soms uitoefenen. Dat komt door die verschrikkelijke afhankelijkheid. Onze George en Martha zijn parasieten. Ze kunnen niet leven zonder de gevoelens van anderen stuk te maken, zelf zijn ze leeg.”

Michiel Varga in de rol van George zegt weleens tegen Lieneke Le Roux dat „we te ver gaan, dat je jonge mensen zoiets niet kan aandoen. Bijvoorbeeld tegen Honey zeggen dat ze ‘een muis is met smalle heupen’. Toch proberen we in het spel de balans zo te houden, dat het prille echtpaar Nick en Honey een loutering doorstaat. Na afloop van die helse avond zullen ze tegen elkaar zeggen: „Zo zal ons huwelijk nooit worden. En dat is precies wat George en Martha én George en Marit van Dijk lang geleden tegen elkaar zeiden.”

Op de Parade moeten de spelers rekening houden met ‘omgevingslawaai’ en voorstellingen mogen niet langer dan een half uur duren, dus moet elke scène meteen raak zijn. Om dat te bereiken richten de acteurs zich vaak rechtstreeks tot de zaal. „Stiltes, veelzeggende blikken en gevoeligheden kun je beter thuis laten”, zegt George van Houts. Michiel Varga: „Al kent niemand het originele stuk of de film, het publiek gaat mee met het verhaal, hoe hard het ook is.”

‘Who’s Afraid of George and Mildred?’ (t/m 10/8). ‘Einde Oefening’ (9 t/m 15/8). Inl: deparade.nl

    • Kester Freriks