Ruig pretpark

In een serie over de stad en het water gaat Mars van Grunsven met de metro naar het strand van Coney Island, New York. ‘Kapitalisme is wreed.’

A woman basks in the sun on the Coney Island boardwalk Tuesday, April 16, 2002, in New York as record temperatures in the 90's blanketed the metropolitan area on a spring day. It's not even May yet but it feels like July this week as temperatures climb into the 80s and the low 90s from the Plains to the East Coast, drawing people outside in shorts and T-shirts. (AP Photo/Kathy Willens) ASSOCIATED PRESS

In de schaduw van een van de overdekte openbare terrassen aan de Boardwalk van Coney Island kijken de zwervers met zichtbaar chagrijn voor zich uit. Op dit tijdstip – het is zaterdagochtend, acht uur – hoort het rustig te zijn, opdat men in alle rust kan uitslapen voordat de echte strand- en boulevarddrukte begint. Maar daar hebben de tientallen zojuist gearriveerde vogelspotters geen boodschap aan. Enthousiast zetten deze in groen en beige uitgedoste figuren hun verrekijkers neer. „We zijn hier vanwege de grijskapmeeuw”, zegt Nick Bonomo. „Toen we gisteren hoorden dat die hier gezien is, zijn we meteen vanuit Connecticut hierheen gereden. Deze meeuw komt alleen voor in Zuid-Amerika en is pas één keer eerder in Noord-Amerika gesignaleerd.”

Mokkend sloffen enkele zwervers met hun slaapzakken het brede zandstrand op, in de hoop aldaar nog wat slaap te kunnen pakken. Van de hardlopers en wandelaars die zich zwijgend langs de oceaanbranding voortbewegen, zullen ze in ieder geval geen last hebben. Van de zon straks wel: het kwik stijgt vandaag tot 34 graden, zo is voorspeld.

Tegen negenen openen de eerste hotdogventers, cafés en souvenirshops op de Boardwalk hun metalen rolluiken. Op het strand, dat langzaam begint vol te lopen, beklimmen de bruine en gespierde badmeesters hun hoge stoelen. Een groepje jonge vrouwen steekt zich in wetsuits – ze blijken in training voor de triatlon van New York van volgend weekend en gaan zo enkele kilometers langs de kust van Brooklyn zwemmen.

Ook elders gonst het opeens van de activiteit. Aan de andere kant van de Boardwalk wordt gebasketbald en gehandbald, althans, de Amerikaanse variant van die sport, het best te omschrijven als ‘squash zonder racket’. Verderop klinkt het geluid van rollend metaal: monteurs van Astroland Park, een van de drie historische amusementsparken van Coney Island, maken een proefritje met de Cyclone – de beroemde achtbaan uit 1927 die nog altijd rijdt. Op verschillende plaatsen op de Boardwalk zelf worden muziekpodia opgebouwd. Het feest kan beginnen.

Ruige jaren

Het Canadese echtpaar Dorothy en Terry Cashley, twee stralende vijftigers uit Toronto, ziet het allemaal goedkeurend aan. „Bij ons in Toronto zijn de oevers volledig volgebouwd met luxe appartementengebouwen en dure restaurants. Coney Island is tenminste nog echt voor de mensen.”

De Cashleys hebben de afgelopen dagen in een hotel in Manhattan gelogeerd. Vanavond vliegen ze terug. Toen ze hoorden hoe heet het vandaag zou worden, zijn ze in de metro gestapt. „Prachtig, voor twee dollar vijftig zit je aan de oceaan. Daar kan niets tegenop.” Voordat ze terug naar Manhattan gaan, willen ze absoluut nog een hotdog heten. „Dat hoort erbij. Van Nathan’s natuurlijk – die zit hier al sinds 1916, zien we op de borden.”

Het enige wat de Cashleys niet begrijpen, is het verval rond de Boardwalk – de braakliggende terreinen die „op een toplocatie in een wereldstad” gebruikt worden als volkstuintjes, of volledig in verval geraakte gebouwen als het voormalige, legendarische Childs Restaurant of het openbare binnenzwembad waar het onkruid naar binnen kruipt.

„Coney Island is in transitie”, zegt Dick Zigun, de officieuze burgemeester van Coney Island, ter verklaring van het verval. „We zijn in feite nog aan het herstellen van de periode tussen eind jaren 60 en begin jaren 80. Dat waren ruige jaren, toen de verkeerde mensen hier de dienst uitmaakten en er veel criminaliteit was.”

De ommekeer kwam volgens velen in 1983, toen Zigun met zijn kunstenaarsorganisatie Coney Island USA voor het eerst de zogeheten Mermaid Parade organiseerde – een optocht waarbij de deelnemers zich op kunstzinnige wijze als zeemeermin presenteren. De populariteit van het evenement bezorgde Zigun de geuzennaam ‘ongekozen burgemeester van Coney Island’.

De grandeur van de hoogtijdagen, zeg tot aan de Tweede Wereldoorlog, toen Coney Island het meest vooruitstrevende amusementspark ter wereld was, is echter nog lang niet terug, erkent Zigun. „Destijds besloeg het amusementscomplex 24 hectare. Nu nog maar twee.”

Maar het merk Coney Island is nog niet versleten, stelt Zigun. „Dat is bijna net zo sterk als Coca-Cola. Zelfs in de allerslechtste jaren kwamen toeristen uit de hele wereld hierheen om te zien waarover hun ouders en grootouders het altijd hadden.”

De uitstraling van wereldstad New York doet de rest. „Dit is de plek waar halfnaakte New Yorkers heengaan om plezier te maken. Het is opwindend en toegankelijk: de metro stopt bijna op het strand. Zelfs zonder toeristen hebben we een publiek van meer dan 8 miljoen mensen.” Zigun doelt op de bevolking van New York City.

Goedkope hotdogs

De komende jaren zal echter het nodige veranderen in Coney Island. De Coney Island Development Corporation – een initiatief van burgemeester Michael Bloomberg van New York – gaat onder meer een nieuw amusementspark en woningen bouwen langs de Boardwalk. Zigun heeft gemengde gevoelens. „Gelukkig hebben we kunnen bedingen dat monumenten als het Childs Restaurant, de ParachuteJump en het Shore Theater tegenover Nathan’s worden gerestaureerd. Maar veel oude attracties zullen sneuvelen om plaats te maken voor het nieuwe park.”

Jammer, maar overkomelijk, vindt Zigun. „Kapitalisme is wreed. Ik zie ook liever die oude buurtkroeg dan een Starbucks. Maar als dit plan over twee jaar is uitgevoerd, dan is Coney Island groter dan het begin jaren 60 was.”

Angst dat Coney Island verandert in een plek voor rijkelui heeft Zigun in ieder geval niet. „Dit is New York City, baby. Hier woont rijk en arm naast elkaar. Wat ze ook doen met Coney Island, iedereen kan altijd met de metro hierheen komen. Het strand is gratis, de hotdogs zijn goedkoop en voor 8 dollar maak je al een ritje in de Cyclone – want die blijft hoe dan ook rijden.”