Mijn brein is mijn forte

FNV-vakbondsvoorzitter Agnes Jongerius (50) steunde in juni het omstreden pensioenakkoord. Maar de FNV is sterk verdeeld. De 19 deelbonden beraden zich deze zomer, om op 12 september hierover te kunnen beslissen. „Het is een discussie met 1,4 miljoen leden.”

Uitschuiftafel

„In mijn ouderlijk huis stond een exemplaar. Dat moest ook wel, want ik kom uit een gezin met acht kinderen. Mijn vader en moeder zaten aan het hoofd, de kinderen eromheen op een vaste plek. In mijn beleving vulde die tafel de hele kamer. Er werd van alles besproken: van de hongersnood in Biafra tot de kalverliefdes van mijn broers en zussen. Als jongste observeerde ik vooral. Er werd niet van mij verwacht dat ik als eerste het woord nam.

„Aan die uitschuiftafel heb ik mijn radar voor menselijke verhoudingen ontwikkeld. Ik ben gevoelig voor lieden die het een zeggen en met hun lichaamshouding het andere uitstralen. Van tijd tot tijd benoem ik dat soort tegenstellingen. ‘Meen je wat je zegt’, vraag ik dan. Vooral mannen – met wie ik veel samenwerk – vinden dat ingewikkeld. Hun aandacht gaat meer naar inhoud dan vorm uit. Als ik hen wijs op hun non-verbale communicatie kijken zij verstoord op.”

Geloof

„Als vierjarige was ik gefascineerd door de biecht. Al fietsend naar school fantaseerde ik over de dingen die ik tegen de biechtvader zou gaan zeggen. Ik was heel braaf, dus veel had ik niet op te biechten. Maar om punten te scoren, kwam ik met het geijkte lijstje. ‘Ik heb uit de suikerpot gesnoept.’ Of: ‘Ik heb geld uit de portemonnee van mijn moeder gejat.’

„Mijn kindertijd speelde zich af op het breukvlak van het Tweede Vaticaans Concilie. Ik zat op een katholieke turnvereniging waar ik katholieke radslagen draaide. Mijn ouders wilden mij naar een katholieke dansschool sturen; dat is ze niet gelukt. Voor mijn ouders was het geloof heel tastbaar. Ze hebben veel kracht geput uit de rituelen die bij het eind van het leven horen. Ik zie mezelf nog eindeloos Maria-gedichten aan het sterfbed van mijn moeder voorlezen.

„In God geloof ik al lang niet meer. Ik ga niet naar de kerk en ik ben ervan overtuigd dat het na dit leven stopt. En toch: ik kan geen kerk voorbij gaan zonder een kaars aan te steken.”

Johnny Rep

„Oh, Johnny! Wat een spetter! In de jaren zeventig was hij veel in beeld. En dat was maar goed ook, want ik knipte al zijn plaatjes uit. Johnny was niet alleen mooi, maar ook strijdlustig en goed gebekt. Iemand die een verhaal kon vertellen als hij een microfoon onder zijn neus gedrukt kreeg. Dat kan je van de broertjes Van de Kerkhof bepaald niet zeggen.

„‘Er goed uitzien’ heeft voor mij overigens veel met zelfvertrouwen te maken. Ik voel mij aangetrokken tot mensen met een rechte rug en levenslust.”

Henk Bodewitz

„Henk Bodewitz was hoogleraar Oosterse taal en cultuur aan de Universiteit van Utrecht. We zaten in het faculteitsbestuur, ik was begin twintig. Het was de toptijd van de democratisering, studenten hadden een grote inbreng. Maar dat Henk mij – als beginner – de portefeuille financiën toeschoof, was een bewijs van groot vertrouwen.

„Als jongste van een groot gezin krijg je een bepaalde rol toebedeeld. Ik schikte mij daar moeiteloos in. Zo was ik er als puber heilig van overtuigd dat ik tegen mijn dertigste in een vinexwijk zou wonen met man en twee kinderen. Ik zou docente op een middelbare school worden, dat stond vast. Niet omdat dat mijn droom was, maar omdat vrouwenlevens nou eenmaal zo werken. Mede dankzij Henk Bodewitz durfde ik mijn eigen strijdtoneel te kiezen.”

Functioneel boos

„Soms kan ik met lichaamstaal een doorbraak forceren in een onderhandeling. Dan buig ik mij voorover, kijk ik mijn gesprekspartners indringend aan en plant ik mijn vuisten op tafel. Belangrijk is de overtuigingskracht waarmee ik het doe: tot hier en niet verder. ‘Functioneel boos’ heb ik dat wel eens genoemd. Mensen als Piet Hein Donner [CDA-minister van Binnenlandse Zaken] kunnen daar radeloos van worden. Hij wilde het ontslagrecht versoepelen, maar kreeg dat niet langs mij heen.

„Er is een verschil tussen functioneel boos en écht boos. Echt boos word ik als Paul de Krom [staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid] mensen als kostenpost benadert. Als hij vergeet dat ingrepen in de WSW [Wet Sociale Werkvoorziening] en de Wajong [arbeidsongeschiktheidsvoorziening voor jonggehandicapten] de bodem onder iemands bestaan kunnen wegslaan. It makes me cry.

„Van Paul de Krom kun je nog zeggen: die komt bij Shell vandaan. Maar Mark Rutte heeft de portefeuille vroeger zelf bij Sociale Zaken gedaan. De premier kent de dossiers. Hij is iemand die zich – dat heb ik met eigen ogen gezien – voor mensen interesseert. En tóch kiest hij ervoor sterkeren uit de wind te houden en zwakkeren als zielige jongetjes achter het fietsenhok in elkaar te meppen. Rutte wéét wat-ie doet. Hij neemt geïnformeerd de foute beslissingen. Zijn beleid is niet alleen laf en geniepig, maar het werpt ook de vraag op: wie is de echte Mark Rutte?

„‘Ik ben best een aardige man’, zegt Rutte als ik hem opzoek. Maar dat is toch helemaal niet aan de orde? Blijkbaar wilde hij zo graag minister-president worden dat hij geïnformeerd de foute keuzes maakte. Wouter Bos werd vaak voor draaikont uitgemaakt, maar ook Rutte beschikt over een grote mentale souplesse – neem dat maar van mij aan.”

Schoonheid

„Ik vind mezelf niet mooi. Ik heb geen ideale kledingmaten. Maar mijn brein is mijn forte. Of het een bewuste compensatiestrategie is weet ik niet, maar ik beleef er een hoop plezier aan.

„Vorig jaar ben ik vijftig geworden. Ik merkte dat ik het pijnlijk vond om mijn leeftijd bij de sportschool op te geven. Mijn lichaam raakt in verval. Het kost moeite ’s morgens mijn gezicht uit te vouwen. Waar is de tijd gebleven dat ik binnen een kwartier de deur uit kon?”

Wilders

„Ik deed de algemene uitspraak dat ik ‘desnoods met de duvel en zijn oude moer wil dealen’. Daaruit trok Geert Wilders de conclusie dat ik samen met hem actie wilde voeren tegen het vorige kabinet. Voor iemand die samenwerking zegt te zoeken, is dat een rare opening.

„De fractie van de PVV houdt de deur stijf op slot. De keren dat wij contact zochten, liep dat meestal op niets uit. Ik geloof dat er één keer een gesprek is geweest tussen een FNV-medewerker en een woordvoerder van de PVV. Ze zitten niet echt op ons te wachten.

„Ook als persoon pas ik niet echt in het frame van Wilders. Ik hecht erg aan fatsoenlijke omgangsvormen op de werkvloer. Ik wil mensen uitdagen hun vooroordelen opzij te zetten. Deze week heb ik werknemers nog opgeroepen om tijdens de ramadan rekening te houden met vastende collega’s. En wat doet Wilders? Hij komt met uitspraken over ‘islamitisch stemvee’ en ‘haatpaleizen’.”

Wat zou Jongerius doen als Wilders voor haar kantoor zou staan om samen actie te voeren tegen de leeftijdsverhoging van de AOW? Ze denkt na, lacht: „Dan denk ik dat ik niet op kantoor zou zijn. Het is dat wij geen achterdeur hebben, maar anders...Ik ga Wilders niet uit de weg, maar ik steek mijn tijd liever in andere zaken.”

Pensioenakkoord

„Soms moet ik lachen om de berichtgeving over het pensioenakkoord. ‘Tweestrijd binnen de vakcentrale’, heet het dan. ‘Van der Kolk en Jongerius staan lijnrecht tegenover elkaar.’ Nou, ik kan je verzekeren dat ik prima door een deur kan met mijn collega van FNV Bondgenoten. We mogen sterk van mening verschillen [Van der Kolk is tegenstander van het pensioenakkoord], maar beseffen allebei dat we met het meest rechtse kabinet ooit van doen hebben. Er is een ‘ja-kamp’ en een ‘nee-kamp’. En als wij er niet uitkomen wordt het minister Henk Kamp.

„Van een persoonlijke strijd tussen Henk van der Kolk en mij is geen sprake. Het is een discussie met 1,4 miljoen leden.”

    • Ringel Goslinga
    • Danielle Pinedo