De zin van het leven is zin leven in

In de rubriek ‘Het laatste woord’ praten mensen over hun laatste levensfase.

Daaronder staat wekelijks een necrologie van een niet per se bekende persoon.

Zondag 7 augustus ben ik voor de laatste keer jarig. Zaterdag 6 augustus is er een verjaars- en afscheidsfeest voor mij georganiseerd. Dat heeft de bende gedaan:, een groep van tien mensen die dicht om mij heen staat.

„De bende begon met twee vriendinnen, zes jaar geleden, toen ik ziek werd. Ze zeiden: wij zullen altijd met je meegaan als je naar het ziekenhuis moet, we laten jou dit niet alleen opknappen. We hebben toen het zustergenootschap opgericht. Mijn broer hoorde ervan en hij zei: daar wil ik ook bij horen. Ik antwoordde eerst: helaas, dat kan niet, je bent geen vrouw. Maar hij had een oplossing: dan noemen we dat genootschap toch gewoon de bende?

„Inmiddels behoren mijn drie kinderen en vier andere vriendinnen en vrienden ook tot deze groep. Ze doen alles voor me. Een vriend hiernaast doet boodschappen. Een vriendin brengt een paar keer in de week kleine bakjes met supergezonde maaltijden; mijn diepvriesvak staat er vol mee. Wassen, schoonmaken, niets hoef ik te doen. Ik kan het nu ook niet meer. Maar de bende zei al snel: spaar je energie en doe alleen nog maar leuke dingen, de saaie dingen knappen wij wel voor je op.

„Af en toe hebben we een bende-etentje. Ontzettend gezellig is dat. Zonder mijn ziekte zouden we niet zo’n sterke band met elkaar hebben opgebouwd. Daardoor hebben ze mij zes prachtige jaren gegeven.

„Al mijn geld is op. Een vriendin, die ook mijn financiële hulp is, heeft zelfs nog wat extra hypotheek kunnen loskrijgen, zodat we konden genieten van de overwaarde van mijn huis. Met mijn twee dochters heb ik bijvoorbeeld een geweldige vakantie in Portugal gehad, in een villa met een zwembad – heel luxe voor ons doen. We hebben een onvergetelijke Kerst gehad in een grote boerderij in de Achterhoek. Gingen we met z’n allen verstoppertje doen: de kleinkinderen en de volwassenen. Zo’n plezier hebben we daar gehad! Met mijn zoon, zijn vriendin en een vriend heb ik een Bach-reis naar Leipzig gemaakt – de liefde voor Bach deel ik met mijn zoon. Zo heb ik allerlei bijzondere dingen met verschillende mensen gedaan.

„Natuurlijk hebben we de afgelopen jaren ook veel gehuild, heb ik pijn gevoeld en soms ook wel gedacht dat ik dood wilde zijn. Maar ik heb mezelf nooit zielig of wanhopig gevoeld. Ik zie mezelf niet als slachtoffer van een dodelijke ziekte. Slachtoffer ben je wanneer je wordt beroofd of verkracht. Zoiets is vreselijk. Een terminale ziekte is iets heel anders. Vrijwel ieder mens krijgt ermee te maken. Daarmee moet je, vind ik, vooral niet krampachtig omgaan. De ziekte die je krijgt, daar zul je het toch echt mee moeten doen. Probeer jezelf te relativeren en geniet zoveel mogelijk van de tijd die je nog hebt. Daarbij is humor heel belangrijk. De zin van het leven is tenslotte zin in het leven – zo denk ik erover.

„Zolang ik niet aan bed gekluisterd ben, vind ik het leven zeer de moeite waard. Ik ben blij dat een laatste fase van alleen maar lijden en wegkwijnen mij bespaard zal blijven. Alles voor de euthanasie is geregeld: het gesprek met de SCEN-arts is al geweest, het middel staat klaar in de apotheek. Ik wil er een mooi ritueel van maken als het eenmaal zo ver is. Alle bendeleden mogen erbij zijn als ze dat willen en aankunnen. Ik wil iets bedenken dat waardig en tegelijk lichtvoetig is. Het Requiem van Fauré of het Slotkoor uit de Matthäus Passion gaan we niet draaien. Wat we wel gaan doen? Daarover kletsen we nu met elkaar.

„Ik verheug me zeer op het afscheidsfeest van zaterdag. De bende heeft een stuk of veertig mensen uitgenodigd. De meesten zal ik dan voor de laatste keer zien. Dat wordt moeilijk, maar daarover denk ik nu nog niet na. Dan zou ik het feest verpesten voor alle gasten en voor mezelf. Eerst gaan we genieten. Daarna zien we vanzelf wel hoe de dag eindigt.

„Mijn crematie mag ook niet zo’n treurige boel zijn. De muziek heb ik al uitgekozen: met Stairway to Heaven van Led Zeppelin en Who wants to live forever van Queen. Na afloop gaat iedereen naar mijn favoriete restaurant, hier in Nijmegen, het Vlaams Arsenaal. Daar maken ze dan kleine hapjes van mijn lievelingsgerechten, zoals zuurkool met zalm. Iedereen gaat dan vast herinneringen ophalen: weet je nog, toen dit-of-dat met Miep!? Ja, gezellig wordt dat.”

Tekst & foto’s Gijsbert van Es

Wie wil meewerken aan deze rubriek kan een e-mail sturen naar laatstewoord@nrc.nl.Twitter: #hetlaatstewoord