Belegger snakt naar daadkracht

Europese regeringsleiders weten maar geen greep te krijgen op de schuldencrisis terwijl beleggers wereldwijd juist snakken naar daadkrachtige bezuinigingen, hervormingen en aanpassingen van de eurozone.

De afgelopen week verliep dramatisch op de beurzen wereldwijd. Als gevolg van grote verliezen stond de AEX in Amsterdam op vrijdagmiddag bijna 10 procent lager dan aan het begin van de handelsweek.

Al tien handelsdagen op rij is de AEX lager gesloten dan de dag ervoor. Ook andere Europese beurzen presteerden deze week dramatisch slecht. Als gevolg staat de beurs in Milaan 13 procent lager, Londen 9,77 procent lager, en Frankfurt 12,89 procent lager dan aan het begin van de week.

Beleggers lijken te verlangen naar een duurzame oplossing voor de schuldencrises in de VS en Europa, zeker nu de angst groeit dat de Amerikaanse economie mogelijkerwijs in een nieuwe recessie belandt. Meevallende werkgelegenheidcijfers in de VS stemden beleggers gisteren maar heel kort positief.

De persconferentie van de Italiaanse premier Berlusconi werd veel beter ontvangen. Na een dag koortsachtig telefonisch overleg tussen de Europese regeringsleiders vanaf hun vakantieadressen hield Berlusconi een persconferentie waar hij zei dat Italië serieus werk ging maken van bezuinigingen en belastinghervormingen. In 2013 moet Italië een sluitende begroting kunnen presenteren, aldus Berlusconi.

Op financiële markten ging het gerucht dat de ECB bereid zou zijn Italiaanse staatsobligaties te kopen en zo de rentes te laten dalen als Italië economisch orde op zaken zou stellen. In de aanloop van en na de persconferentie steeg de Dow Jones in New York harder en langer dan na de meevallende werkgelegenheidcijfers. De beloftes en geruchten winnen het van de economische feiten.

De gang van zaken deze week is kenmerkend voor de Europese aanpak. Er is telkens een korte periode van relatieve rust, meestal kort na een topoverleg waar het zoveelste noodverband is gelegd. De rust wordt doorbroken doordat ergens iemand paniek zaait, vaak in de vorm van de collectieve actie van handelaren op financiële markten. Bij de EU-leiders breken dan de zenuwen uit en er wordt voortdurend heen en weer gebeld, maar niemand heeft de leiding.

Zo verraste president José Manuel Barroso van de Europese Commissie iedereen afgelopen donderdag door te pleiten voor verhoging van het Europese steunfonds EFSF, iets wat de Europese regeringsleiders twee weken geleden na lang onderhandelen juist hadden besloten níet te doen. Barroso zelf verweet de Europese leiders hun „ongedisciplineerde communicatie”. Zijn woordvoerder kon vrijdag niet zeggen of Barroso door die leiders op de hoogte werd gehouden van hun besprekingen. Het ontbreekt Europa aan een generaal die de troepen door de crisis loodst.

De Nederlandse eurocommissaris Neelie Kroes erkent dat het „tanden op elkaar en volhouden is” voor Europa. Ze zegt dit in een vraaggesprek met deze krant. Kroes denkt niet dat Barroso voor verwarring heeft gezorgd door iets ander te bepleiten dan de regeringsleiders hadden besloten. „Ik ben ervan overtuigd dat Barroso bedoeld heeft dat de gemaakte afspraken moeten worden uitgevoerd”, zegt ze.

Kroes gelooft nog in een goede afloopt van de crisis voor Europa. „Als ik níet optimistisch zou zijn over Europa, moet ik vandaag nog mijn ontslagbrief schrijven.”

Aanpak schuldencrisis: In het nieuws, pagina 4-5

Interview Eurocommissaris Kroes: pagina 6

Meer staat met minder geld! Opinie & Debat, pagina 32-33

De beursweek: Economie, pagina 13