Rauwe films komen nu uit andere steden

Taxi driver Year: 1975 Director: Martin Scorsese Robert De Niro Palme d'or at 1976 Cannes Film Festival PHOTOS12

Om zich voor te bereiden op zijn rol als Travis Bickle (famous quote: ‘You talkin’ to me?’) in Taxi Driver, reed de jonge Robert De Niro, toen al een Oscar op zak voor zijn rol in The Godfather II, een tijd rond op de taxi in New York. Het verhaal gaat dat op een dag een passagier instapte die hem herkende en ontzet tegen hem uitriep: „Heb je een Oscar op zak, kun je nog steeds niet rondkomen als acteur.” Helaas, de anekdote is apocrief.

Taxi Driver (1976) van Martin Scorcese werd een klassieke film over New York, waarin De Niro als een psychotische engel der wrake de straten van New York wil ontdoen van junks, prostituees en de andere randfiguren die hij ’s nachts ziet: „Someday a real rain will come and wash all this scum off the streets.”

Hoe slechter het met New York gaat, hoe beter voor de film. De jaren zeventig waren een zwarte periode voor New York met grote sociale problemen, slecht bestuur, verloedering en hoge criminaliteitscijfers. De filmkunst bloeide. Taxi Driver stond niet alleen, in de jaren 70 zijn vele fraaie stadsportretten gemaakt. Regisseur Sidney Lumet, die dit jaar overleed, legde het chaotische, uit zijn voegen barstende New York van die jaren vast in zijn klassieke misdaadfilms met Al Pacino: Serpico (1973) en Dog Day Afternoon. (1975). John Schlesinger zette de toon met Midnight Cowboy (1969) met Dustin Hoffman als de aandoenlijke hosselaar Ratso en John Voight als in de stad verdwaalde cowboy John Buck.

New York fungeerde vaak als een huiveringwekkend schrikbeeld: nergens sterker dan in Escape From New York (John Carpenter, 1981) waarin Manhattan in de toekomst een grote gevangenis blijkt te zijn geworden, waar krijgsheren en hun criminele bendes de dienst uitmaken. Maar dit is ook de tijd van Woody Allens fameuze liefdesverklaring aan de stad in Manhattan (1979): „He adored New York City. He idolized it all out of proportion.”

Zulke uitgesproken reacties roept New York tegenwoordig niet meer op, hoewel er nog steeds altijd wel ergens in de stad een filmcrew aan het werk is. De speciale status van New York als de moderne metropool bij uitstek, die zowel ontzag inboezemt, angst oproept als aantrekt, is New York enigszins kwijtgeraakt. De rauwe stadsfilm speelt zich de laatste jaren eerder af in Boston (The Departed van Martin Scorsese, 2006, en Gone Baby Gone van Ben Affleck, 2007). New York mag dan de inspiratiebron zijn geweest voor Batmans Gotham City, regisseur Christopher Nolan ging voor de opnamen van zijn wervelende, inktzwarte The Dark Knight (2008) naar Chicago.

    • Peter de Bruijn