Mondiale economie op kruispunt

Met aandelenbeurzen die hun grootste duikvlucht maken sinds oktober 2008 is de link snel gelegd. Staat de wereld opnieuw aan de vooravond van een mondiale recessie, zoals die uitbrak na de val van de Amerikaanse zakenbank Lehman Brothers in september 2008?

Parallellen zijn er zeker. Net als in 2008 hebben overheden de invloed van een kleine speler onderschat. Toen was Lehman volgens de Amerikaanse overheid te klein om een grote schok te kunnen veroorzaken bij een faillissement. In 2010 redeneerden Europese leiders ook dat Griekenland met zijn betrekkelijk kleine economie nooit de euro in gevaar kon brengen. In beide gevallen bleek dat onterecht: de financiële wereld is mondiaal zo verknoopt dat kleine oorzaken grote gevolgen hebben.

Een tweede parallel is dat beleggingen die als superveilig te boek stonden, dat niet bleken te zijn. In 2008 waren dat bijvoorbeeld de beleggingen in de Amerikaanse hypotheekgiganten Fannie Mae en Freddie Mac. Die door de overheid gesteunde instellingen bleken desondanks in de problemen te kunnen komen, waardoor institutionele beleggers wereldwijd hun posities in Fannie en Freddie moesten afdekken. De afgelopen weken bleek in de Amerikaanse schuldencrisis ook het ‘superveilige’ Amerikaanse staatspapier niet meer risicoloos. Datzelfde geldt al sinds eind 2009 voor staatsobligaties van de eurolanden.

Een derde overeenkomst is dat de wereld, net als toen, nog steeds zucht onder een enorme schuldenlast. De schulden zijn weliswaar verschoven van de private naar de publieke sector (door reddingsacties en stimuleringsprogramma’s), kleiner zijn ze niet. Gemiddeld hebben de westerse overheden nu een schuld van 100 procent van hun bruto binnenlands product.

Per saldo staat de wereld er slechter voor dan in september 2008. Na vier jaar crisis zijn de meeste overheden blut. Geld om weer te stimuleren is er niet. Dat geldt ook voor de centrale banken, die hun balansen sinds 2008 hebben opgeblazen om de economie gaande te houden. Als beleggerspaniek net als in 2008 omslaat in consumentenpaniek, is een nieuwe mondiale recessie niet ver weg meer.

Commentaar: pagina 2

In het nieuws: pagina 4 en 5