Homo's pikken geweld niet meer

Bij de Gay Pride zijn nooit incidenten, maar dat komt door de macht van het getal. „Met zo veel homo’s bij elkaar laat je het wel uit je hoofd om er één uit te schelden.”

Patrick (38) zit alleen thuis op z’n verjaardag, ruim een jaar geleden. Het voelt niet goed. Hij heeft een date verdiend, besluit hij, en kruipt achter zijn computer. Via homochatsite bullchat.nl is dat meestal wel te regelen. Al snel raakt Patrick aan de praat met een man van 22. Er staat een speciaal teken voor zijn chatnaam. Dat betekent: in voor seks. „Zo werkt dat als je homo bent”, zegt Patrick. „Als je seks wil, heb je dat binnen een half uur.”

Ze maken een afspraak. Maar als de man later Patricks auto binnenstapt, krijgt hij een pistool tegen z’n hoofd. De date wil geld. Patrick weigert. „Hij begon te slaan. Ik werd wakker aan de rand van de weg met een gat in m’n hoofd.” Patrick wil niet met zijn hele naam in de krant. Niet iedereen hoeft te weten dat hij zich op bullchat begeeft. En homo’s praten niet snel openlijk als hen zoiets overkomt.

Uit cijfers die netwerk Roze in Blauw van de Amsterdamse politie onlangs bekendmaakte blijkt dat het aantal meldingen van geweld of discriminatie tegen homoseksuelen vorig jaar fors is toegenomen in de hoofdstad. In 2010 werden er 487 incidenten gemeld, waarbij er in 182 gevallen sprake was van fysiek geweld: 30 procent meer dan een jaar eerder. Het aantal geweldsmeldingen is zelfs meer dan verdubbeld: 182 vorig jaar tegen 82 in 2009. Ook landelijk stijgt het aantal meldingen de laatste jaren.

Dit betekent dat de Amsterdamse politie elke dag één of twee keer ter ore komt dat een bewoner wordt uitgescholden of in elkaar geslagen vanwege zijn of haar geaardheid.

Het werkelijke aantal ligt waarschijnlijk nog veel hoger. Uit onderzoek van bureau O&S in oktober vorig jaar bleek dat slechts 9 procent van de homo’s in Amsterdam aangifte doet als hem of haar iets overkomt. „De internationale status van Gay Capital zijn we kwijt”, zegt Elly Lust van Roze in Blauw, dat zich speciaal richt op geweld tegen homo’s.

De slachtoffers zijn volgens de politie zowel homoseksuele mannen als vrouwen die op straat worden geslagen, bedreigd of uitgescholden. Wier ramen met eieren worden bekogeld. Homo’s die worden bespuugd op straat, of de tekst ‘vuile homo’ vinden op de kettingkast van hun fiets.

Toch hoeft dit niet te betekenen dat Amsterdam onveiliger wordt voor homoseksuelen. „De aangiftebereidheid neemt toe. Dat kan ook een oorzaak van de toename van het aantal meldingen zijn”, zegt Lust. „We hebben eerder het idee dat we nu iets dichter bij de waarheid komen dan vorig jaar.”

Homo’s worden mondiger en stappen sneller naar de politie. „De overheid heeft meer aandacht voor dit probleem”, zegt René van Soeren van belangenorganisatie COC Nederland. „Dat sterkt slachtoffers. We voelen ons geen tweederangs burgers meer, zoals vijfentwintig jaar geleden. We pikken het niet meer.”

Volgens het COC zijn er bijna één miljoen lesbiennes, homo’s, biseksuelen en transseksuelen in Nederland. Van hen krijgt ongeveer tweederde in zijn of haar leven te maken met discriminatie of geweld, vanwege zijn of haar geaardheid. Om dit te stoppen is het afgelopen jaar gedemonstreerd, zijn er campagnes en meldpunten (‘gay alert’ in Utrecht) gestart en besloot justitie in Amsterdam na drie incidenten bij vervolging de strafeis standaard met 50 procent te verhogen.

Desondanks is de acceptatie van homoseksuelen in Nederland nog steeds „schokkend laag”, volgens socioloog Laurens Buijs van de Universiteit van Amsterdam, die onderzoek deed naar de motieven van daders van geweld tegen homo’s. Dat de Gay Pride elk jaar zonder incidenten verloopt heeft vooral te maken met „de macht van het getal”, volgens Lust. „Met zo veel homo’s bij elkaar laat je het wel uit je hoofd om er één uit te schelden.” Uit voorzorg kondigde de Amsterdamse politie gisteren een zerotolerancebeleid aan voor wie zich schuldig maakt aan geweld tegen homo’s tijdens de Gay Pride.

Uit onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau in 2008 bleek dat 40 procent van de Nederlanders zoenende homomannen op straat ‘aanstootgevend’ vindt. Ruim een kwart van de bevolking vindt het idee van twee mannen die seks hebben ‘walgelijk’. COC-voorzitter Koen van Dijk: „Hetero’s worden nog steeds erg ongemakkelijk van homoseksualiteit.”

De acceptatie van homo’s is „flinterdun”, volgens Buijs. „Als we kinderen op school vragen of ze homoseksualiteit afkeuren, zeggen ze nog wel van niet. Maar zodra we doorvragen bij de kinderen, bijvoorbeeld ‘zou je er bezwaar tegen hebben als je kind homo is’, loopt deze acceptatie razendsnel terug.”

Volgens Buijs wordt vooral ‘genderafwijkend gedrag’ afgekeurd: een mannelijke homo die zich ‘vrouwelijk’ kleedt of gedraagt. Incidenten met geweld of agressie houden hiermee vaak verband. Buijs: „Geweld of discriminatie is meestal niet gepland. Georganiseerd ‘potenrammen’ komt eigenlijk nauwelijks voor. Groepjes jongeren lopen op straat, zien een homo en schelden hem uit.” Maar de homo wordt mondiger. „De homo reageert, en het gesprek loopt uit de hand.”

Wie zijn deze mannen? Merendeel autochtoon. Al zijn onder daders de Nederlands-Marokkaanse jongeren oververtegenwoordigd: 16 procent van de Amsterdamse jongeren heeft een Marokkaanse achtergrond, terwijl zij 36 procent van de geweldsdelicten plegen. „Zij hangen meer op straat rond, in groepen. De straatcultuur wakkert machogedrag aan”, zegt Buijs. „Nederlands-Marokkaanse jongeren komen vaker uit probleemgezinnen en leven meer op straat. Het zijn jonge mannen die hun mannelijkheid willen bewijzen. Zich afvragen wat het inhoudt om een man te zijn, en wat daarvoor nodig is.”

Dat leidt tot worstelingen, vooral voor homo’s die van hun omgeving eigenlijk geen homo mogen zijn. Uit studie van Amerikaanse wetenschappers bleek dat homofobe mannen het meest opgewonden raakten van porno met twee mannen. Homofobe mannen zijn, kortom, mannen die worstelen met hun eigen seksualiteit.

Dat gold ook voor de date van Patrick. Geld was niet het motief: toen Patrick wakker werd had hij alles nog: zijn auto, portemonnee, smartphone. Hij deed aangifte, de dader werd gearresteerd.

Patrick heeft hem vergeven, zegt hij. Ze spreken elkaar nog wel eens, via chatprogramma msn. „Ik vermoed dat hij zelf biseksueel is, en daar niet mee om kan gaan. Hij zit nog in de Marokkaanse kast. Daarom blijft hij contact houden, denk ik”, zegt Patrick. „Ik heb met hem te doen. Hij zal het nooit toegeven.”

    • Stijn Bronzwaer