Harde crashes en gillende zeilers

In zeilraces gebeurt er van alles: boten gaan over de kop en zeilers vallen in het water.

De sport heeft het spektakel hard nodig, want de interesse voor het zeilen liep terug.

De AC45-catamaran die twee maanden geleden over de kop sloeg in San Francisco Bay. De Nederlandse zeiler Simeon Tienpont zat op de boot. de beelden werden op YouTube meer dan 200.000 keer bekeken. Foto Reuters A sailor (L) falls onto the wing of an Oracle Racing AC45 boat after it capsized during an exhibition race to promote the 34th Annual America's Cup, in San Francisco Bay June 13, 2011. REUTERS/Beck Diefenbach (UNITED STATES - Tags: SPORT YACHTING IMAGES OF THE DAY) REUTERS

Kapseizende catamarans. Zeilers met valhelmen, stuiterend op de witte schuimkoppen van San Francisco Bay. Foto’s in de Amerikaanse kranten, filmpjes in de journaals. „Er voltrekt zich een revolutie in het zeilen”, zegt Groninger Simeon Tienpont van het Amerikaanse zeilteam Oracle, houder van de America’s Cup. „En die is hard nodig. Ze willen het zeilen gewoon afschaffen op de Olympische Spelen.”

Zeilen is weer in. Beter gezegd: er wordt weer gezeild in de miljoenenindustrie die America’s Cup heet, ’s werelds oudste en meest begeerde zeiltrofee. Nog niet zo lang geleden stond The Auld Mug – van 1851 – vooral bekend als inzet van een eindeloos juridisch gevecht tussen twee ruziënde miljardairs. Zeilen deed je voor de New York Supreme Court, niet op zee.

Inmiddels varen ze weer, ook bij Oracle Racing, van de schatrijke eigenaar van het softwarebedrijf, Larry Ellison. Liefst drie Nederlandse topzeilers heeft hij in dienst, behalve Tienpont ook Dirk de Ridder (38) en Piet van Nieuwenhuijzen (40). Afgelopen weekend begon de bemanning van het tweehonderdkoppige team voor de Portugese kust bij Cascais aan de America’s Cup World Series, een nieuwe reeks regatta’s ter voorbereiding op de ‘echte’ America’s Cup in 2013, in San Francisco. Door de recente bouw van de spectaculaire catamarans met hun enorme vleugelzeilen zal het zeilen nooit meer hetzelfde zijn, beloven de deelnemers. „We zijn van tractoren in racewagens gestapt”, zegt Tienpont (29).

De Nederlander zat aan boord toen een AC45-catamaran (45 voet, 13,7 meter lang) twee maanden geleden bij een stevige wind letterlijk over de kop sloeg in San Francisco Bay. De filmbeelden op YouTube werden meer dan 200.000 keer bekeken. De Nieuw-Zeelandse stuurman Russell Coutts, één van de succesvolste schippers in de geschiedenis van de America’s Cup en tegenwoordig CEO van Oracle Racing, stond aan het roer tijdens de ‘koprol’. Hij viel dwars door het vleugelzeil in het water.

Voor Tienpont ging een jongensdroom in vervulling toen hij in 2007 mocht aanschuiven bij de Amerikanen, na een gesprek van een kwartier met Coutts, een levende legende voor elke jonge zeiler. Na zijn avontuur met de jongerenboot van ABN Amro in de Volvo Ocean Race (2005-2006) kwam Tienpont terecht in de „Formule 1” van het zeilen.

Door het slepende juridische gevecht tussen Oracle en het Zwitserse Alinghi verloren veel zeilliefhebbers hun interesse in de America’s Cup. „Maar als zeiler kon je niet beter wensen”, zegt Tienpont, van huis uit scheepswerktuigkundige. „In een paar jaar kwam zo’n 300 miljoen euro beschikbaar voor het zeilen, waarmee de meest geavanceerde systemen zijn ontworpen die je je kunt bedenken.”

Terwijl de juristen elkaar bestreden met talloze kilo’s papier, zette Oracle ook voor de bouw van het nieuwste zeiljacht alles opzij om de prestigestrijd met Alinghi te winnen. Uiteindelijk lukte dat vorig jaar in Valencia met een kolossale trimaran van 90 voet (27 meter), één van de snelste racejachten ooit ontworpen. „Zoiets gaat de komende tijd niet meer gebouwd worden”, zegt Tienpont, die uitvoerig betrokken was bij de bouw. „We hebben een enorm researchplatform gehad voor de komende jaren.’’

Met Oracle’s zege kwam de Nederlandse voordekker in een select gezelschap zeilers die de America’s Cup tijdens hun debuut wonnen. Dat circuit, merkte hij, is compleet anders dan de wereld waar hij vandaan kwam, de Volvo Ocean Race. „Als de America’s Cup de Formule 1 is, dan is de Volvo Ocean Race de Dakar Rally. Daar is de organisatie veel kleiner, met minder financiële middelen. Maar de uitdaging is heel anders, omdat je ’s avonds niet naar huis gaat. Je leeft anderhalf jaar met elkaar, waardoor het als teamprestatie uitdagender is.”

De America’s Cup is de wereld van de glamour en het grote geld. „Oracle Racing is een bedrijf met tweehonderd mensen, met een ontwerpbureau, een legal afdeling en de bouwers. Als zeiler ben je eindgebruiker, maar we staan nauw in contact met de ontwerpers en bouwers.”

Waar de Volvo Ocean Race vooral draait om het avontuur op zee, gaan bij de America’s Cup maanden op aan ontwerpen, testen, trainen, debriefings en nog veel meer testen. En de dag begint steevast om half zeven ’s ochtends in de gym.

Tienpont raakte er in Californië van overtuigd dat de miljoenen die in de America’s Cup worden gespendeerd aan de ontwikkeling van een nieuwe generatie jachten voor de hele zeilwereld van belang zijn, bijvoorbeeld voor het olympisch zeilen. „Dat is de minst bekeken sport op de Spelen, nog minder dan kogelstoten. Zeilen is een heel machtige sport, maar je moet de mensen er wel intrekken. Je kunt niet meer aankomen met ontwerpen van voor de oorlog. In de America’s Cup werd ook geschreeuwd dat je niet kon matchracen met snelle catamarans. Dat klopt, het is een stuk gecompliceerder geworden. Je hebt aanvaringen, boten die over de kop gaan, schreeuwende zeilers. Dat spektakel wil het grote publiek zien.”

Ooit hoopt hij nog een grote Nederlandse zeilcampagne te doen, maar vrijwel alle Nederlandse profzeilers werken tegenwoordig in het buitenland. „Wij hebben talentvolle zeilers, ook in het olympisch zeilen. Als de kans zich voordoet in Nederland is iedereen bereid dat aan te pakken”, zegt hij. „Maar dan moet je zo’n grote sponsor hebben, zoals ABN Amro of Delta Lloyd. Het lijkt me erg leuk om dat met de nieuwe generatie olympische zeilers te doen. Ik wil wel.’’