Gedonder op komst

De politie arresteerde afgelopen zaterdag met veel machtsvertoon 56 leden van motorclub Satudarah.

Wat was de Molukse motorclub van plan?

Links president van de Hells Angels chapter Hannover Frank Hanebuth die de hand uitsteekt naar de man hierboven: de Europese Bandidos vicepresident Peter [zonder achternaam]. De twee motorclubs tekenden in mei 2010 een wapenstilstand. Na 'oorlogen' tussen de bendes in de jaren 90 in onder andere Canada laaide de strijd in Duitsland op. Net als eerder ging het nu ook om controle over territorium en de drugshandel. Foto Focke Strangmann Frank Hanebuth, mitte, Praesident des Hells Angels Charters Hannover, und der Vizepraesident der Bandidos in Europa, genannt Peter, rechts, reichen sich unter den Augen des Rechtsanwalts Goetz-Werner von Fromberg, links, am Mittwoch, 26. Mai 2010, auf dem Balkon der Kanzlei des Anwalts in Hannover die Hand. Zuvor hatten Vertreter der bislang verfeindeten Gruppierungen ein Abkommen zur Beendigung ihres Konflikts unterzeichnet. (apn Photo/Focke Strangmann) --- Frank Hanebuth, left, president of the Hells Angels Charter Hanover, and the president of the Bandidos in Europe, named Peter, right, shake hands in front of lawyer Goetz-Werner von Fromberg at the balcony of his office in Hanover, northern Germany, on Wednesday, May 26, 2010. Members of both groups signed an agreement to end the conflict between the Hells Angels and the Bandidos in Germany. (apn Photo/Focke Strangmann) APN

Voor de voetbalvelden van CVV Jodan Boys in Gouda staat een oranje bestelauto. Erin twee bonkige mannen met lang, grijs haar. Ze roken een sjekkie en houden de wacht voor het pad dat leidt naar het clubhuis van de Molukse motorclub Satudarah. Het clubhuis is een laag, houten gebouw, zwart geschilderd, met aan de muur het embleem van de motorclub: een zwart en een wit indianenhoofd getooid met veren. Ervoor staan groepjes mannen te praten. Jong en oud, blank en Moluks, allemaal gekleed in zwart.

Gevraagd naar de gebeurtenissen van zaterdag komt een lange Molukker met dikke dreads en gespierde armen vol tatoeages aangelopen. Zaterdag arresteerde de politie met groot machtsvertoon 56 leden van Satudarah in een steakhouse in Amsterdam. De man vouwt zijn armen over elkaar en vraagt wat er aan de hand is.

„Ik ben journalist en ik...”

„Dan houdt ons gesprek hier op.”

„Maar ik zou graag wat vragen willen stellen over...”

„Ons gesprek houdt hier op. Je bent voor niks gekomen.”

Bikers praten niet met buitenstaanders over clubzaken, en zeker niet met de pers. Satudarah heeft geen enkel belang bij aandacht na de arrestaties afgelopen zaterdag. Er kwam een politiehelikopter aan te pas, een extra ME-peloton, politiehonden en een aanhoudingseenheid. De actie ontaardde in chaos toen de motorrijders met flessen, stoelen en tafels gingen gooien en door de haag agenten braken. Sommige bikers droegen kogelwerende vesten. Er werden twaalf messen en twee vuurwapens gevonden.

Wat was Satudarah van plan?

De politie wilde er deze week weinig over kwijt. Satudarah ging niet zomaar gezellig eten in het steakhouse. Amsterdam is immers het territorium, de achtertuin, van de Hells Angels. De Molukse motorclub zou van plan zijn geweest de confrontatie met de Hells Angels te zoeken. Eerder werden uit angst voor geweld in het hele land Harleydagen afgelast. Maar ondanks het spierballenvertoon van de bikers van afgelopen zaterdag is er nog niets gebeurd.

Toch is het incident opvallend, zegt de Nederlandse criminoloog Peter Kruize, die werkt aan de Universiteit van Kopenhagen. Er moet in de motorwereld iets belangrijks aan de hand zijn. Waarom laat een club het anders zo ver komen dat zijn leden worden opgepakt op vreemd grondgebied met wapens en alle mediatoeters en politiebellen van dien? „Ze waren er niet voor de grap, wil ik maar zeggen.”

De Canadese onderzoeksjournalist Julian Sher, auteur van het boek Angels of Death: Inside the Biker Gangs’ Crime Empire, sluit zich hierbij aan. „Het is terecht dat de politie zich zorgen maakt. Wat er afgelopen zaterdag in Amsterdam is gebeurd, is meer dan een provocatie. Het is een georganiseerde poging een vlag te planten.”

Dat is ook de overtuiging van de Nationale Recherche. Die waarschuwde zaterdag voor een op handen zijnde oorlog tussen de Hells Angels en Satudarah. De machtsbalans tussen de twee grootste motorclubs van Nederland is verstoord. De Hells Angels waren altijd de grootste en machtigste, maar Satudarah is de afgelopen jaren flink gegroeid en heeft inmiddels tien chapters (afdelingen), meer dan de Angels.

Vandaar dat de Hells Angels onlangs twee bevriende motorclubs, de Demons en de Confederates, hebben ingelijfd. Daarmee kregen ze er in een klap ruim honderd leden bij. Tekenend voor de spanningen is dat Satudarah uit de Raad van Acht is gestapt, het polderoverlegorgaan dat is opgericht om de vrede tussen de Nederlandse motorclubs te bewaren.

„Er is helemaal geen sprake van spanningen of oorlog”, bezwoer voorzitter van de Hells Angelsstichting Harold Böhne in dagblad De Pers. Hij geeft wel toe dat er sprake is van een „meningsverschil over normen en waarden binnen motorclubs”. Volgens Böhne laat Satudarah leden toe „die niet kunnen motorrijden en geen motor hebben”, waardoor het volgens hem geen echte motorclub meer is. „Dat is prima, maar dan scheiden onze wegen. We willen niets meer met hen te maken hebben.”

Wat de politie waarschijnlijk het meeste zorgen baart, is dat Satudarah toenadering heeft gezocht tot de Bandidos, een internationaal opererende motorclub en de aartsvijand van de Hells Angels. „De Hells Angels en de Bandidos vechten over de hele wereld om de controle over territorium en over de drugshandel”, zegt journalist Julian Sher.

Dit leidde in de jaren negentig tot een aantal bloedige oorlogen in Canada, Denemarken, Noorwegen, Zweden en onlangs nog in Duitsland. Telkens was hetzelfde patroon te zien: in een land waar de Hells Angels het voor het zeggen hadden, probeerden de Bandidos voet aan de grond te krijgen door een alliantie te sluiten met een lokale motorclub.

De hevigste strijd vond plaats in Canada, vooral in de stad Montreal, waarbij in totaal 160 doden vielen. En in Denemarken, Noorwegen en Zweden werd de ‘Great Nordic Biker War’ uitgevochten om eer, territorium en controle over de Scandinavische drugshandel. Veel havensteden in Scandinavië, vooral Kopenhagen, worden gebruikt om drugs te smokkelen die afkomstig zijn uit Spanje en Nederland.

De Nederlandse politie vreest nu Scandinavische toestanden. De Hells Angels en de Bandidos gingen elkaar te lijf met antitankraketten, granaten en raketwerpers in de straten van Kopenhagen, Oslo en Helsinki. Er waren elf moorden en 74 pogingen tot moord gepleegd en 96 mensen waren gewond geraakt. De oorlog eindigde op 25 september 1997 toen ‘Big’ Jim Tinndahn, de Europese president van de Bandidos, voor het oog van Deense televisieploegen de hand schudde van Bent ‘Blondie’ Nielsen, de Europese president van de Hells Angels.

De wapenstilstand kwam er onder druk van de twee hoofdkwartieren in Californië (Hells Angels) en in Texas (Bandidos). Criminoloog Kruize: „Ze moesten wel publiekelijk de vredespijp roken. Ze werden zo in de gaten gehouden dat ze te weinig manoeuvreerruimte hadden voor criminele activiteiten.”

Toch laaide de strijd tussen de Hells Angels en de Bandidos in Duitsland de afgelopen jaren weer op. Ook nu ging het om territorium en drugs. Bij aanvallen over en weer vielen meerdere doden. Toen er een verbod op de motorbendes dreigde, sloten ze een wapenstilstand.

Gedonder over de grens kan een effect hebben op Nederland, zegt de Canadese journalist Sher. „Want grenzen spelen voor motorbendes geen rol. De Hells Angels hebben regelmatig vergaderingen met lokale leiders van over de hele wereld. De Nederlandse Angels kunnen om hulp worden gevraagd om wraakacties uit te voeren. Zeker ook omdat de Amsterdamse chapter wordt gezien als de belangrijkste van Europa.”

Het hoeft niet per se op een oorlog uit te lopen. Daniël ‘Unu’ Uneputty, de president van de Hells Angels in Nederland, is zelf een Molukker uit de buurt van Gouda en zegt vrienden te hebben bij Satudarah. Voor veel leden van Satudarah was Unu altijd een held.

Bovendien bezweren de Hells Angels geen zakelijk geschil te hebben met Satudarah. „Motorbendes als de Hells Angels en de Bandidos zijn criminele organisaties, die zakelijk denken”, zegt Sher. „Ze hebben geen belang bij oorlog, want ze verdienen het meeste geld als er vrede is en politie en justitie hen niet in de gaten houdt. Ze voeren alleen oorlog als ze niet anders kunnen, om hun territorium en hun zakelijke belangen te verdedigen.”

Toch kan de directe aanleiding voor het uitbreken van een oorlog heel klein zijn. In Denemarken was dat een incident in een bar, waarbij enkele Hells Angels door een wc-raampje moesten vluchten voor een concurrerende club. „En dan gaat ook de broederschap en het eergevoel een rol spelen”, zegt Sher. „Maar als het uit de hand loopt, spelen zakelijke belangen meestal een rol. Want de leiders kunnen hun ‘soldaten’ altijd het bevel geven zich rustig te houden.”

Tot de soldaten van de Hells Angels behoren inmiddels ook de zeventig leden van de Confederates. Wat merken zij van de spanningen? Is er inderdaad een bendeoorlog op komst?

Voor de Etos aan de Oude gracht in Utrecht, een van de duurste stukjes van Utrecht, staan zo’n acht flinke motoren. Het is maandagavond, clubavond van de voormalige Confederates in een werfkelder aan de gracht. Twee mannen met tattoos en zwart lerenhesje – de één IT’er, de ander projectmanager – vragen even aan de baas of we welkom zijn. Het antwoord: „Kom volgende week maar terug.”