Alarmbrief Barroso werpt licht op zwakte eurozone

Europese leiders vieren vakantie, maar Commissievoorzitter Barroso schreef ze een explosieve brief over de euro. Hij neemt de ophef op de markten op de koop toe.

Er zijn twee José Manuel Barroso’s. Eén behoedzame Barroso, die vertrouwen uitstraalt in het Europese project, zorgvuldig zijn woorden weegt en plichtmatig elke eurotop tot een succes verklaart. En de andere Barroso, die onvoorspelbaar is, eerlijker en een tikkeltje brutaal. Die laatste Barroso heeft in ongekend harde woorden de Europese Unie zelf verantwoordelijk gesteld voor de escalatie van de eurocrisis.

Midden in een week van hevige onrust op de financiële markten schrijft de voorzitter van de Europese Commissie in een brief aan Europese leiders, die gisteren openbaar werd, dat er een „groeiende scepsis” bestaat onder beleggers over de „capaciteit” van de eurozone om de crisis op te lossen. Vooral de „ongedisciplineerde communicatie”, de „complexiteit” en de „incompleetheid” van het pakket dat EU-leiders vorige maand afspraken, zouden debet zijn aan de problemen. Om eraan toe te voegen dat de crisis allang niet meer beperkt is tot de „periferie” van de eurozone. Barroso pleit voor uitbreiding van het EFSF-steunfonds – iets wat Duitsland en Nederland nu juist tegenhielden op de top in juli.

Praten over de zwakte van het bestuur van de eurozone is dezer dagen spelen met vuur op de markten. „Er is niemand die begrijpt waarom hij met deze verklaringen komt, die alles alleen maar erger maken. Ik heb werkelijk geen idee wat hem drijft”, zegt een Europese diplomaat. De Duitse vicekanselier Philip Rösler vindt dat de brief, amper twee weken na de top, „ongelegen” komt.

Het tijdstip van de interventie is ook opmerkelijk omdat politiek Europa momenteel vakantie viert. Aanpassing van het besluit van juli lijkt alleen al daarom onmogelijk. Angela Merkel wandelt met haar echtgenoot in Zuid-Tirol, Nicolas Sarkozy rust uit in Cap Nègre en ook nationale parlementen zijn met reces. Thomas Klau, expert van denktank European Council on Foreign Relations, vermoedt dat Barroso juist wegens de vakantie de noodklok wilde luiden. „Hij is met goede reden bezorgd dat de zomerpauze de aandacht verslapt voor de urgentie van deze situatie.”

Simon Tilford, verbonden aan het Centre for European Reform in Londen, verdedigt Barroso. „Hij heeft volstrekt gelijk. Het risico van niets zeggen is groter. Het pakket van juli is volstrekt onvoldoende. Als Duitsland, en ook Nederland, geen vorm van fiscaal federalisme zoals euro-obligaties accepteren, is er een reëel gevaar dat de eurozone uiteenvalt.”

De vraag is wel of Barroso’s woorden effect hebben. De invloed van de Commissievoorzitter, die een gespannen relatie onderhoudt met Merkel en Sarkozy, is verder afgenomen door de aanstelling van Herman Van Rompuy als vaste voorzitter van de Europese Raad van regeringsleiders. Van Rompuy profileert zich als ‘Mr Euro’. Vandaag zouden Merkel en Sarkozy met elkaar telefoneren – maar vooralsnog niet met Barroso.

Tot dusver beperkt het effect van Barroso’s brief zich tot beleggers. Die lezen hun eigen zorgen over de stuurloze eurozone terug – ditmaal expliciet verwoord op het hoogste politieke niveau.

    • Mark Beunderman