Zelfmedelijden van Karremans

Commandant Karremans van het bataljon bij Srebrenica sprak gisteren in Nieuwsuur. Volgens Raymond van den Boogaard gedraagt hij zich als slachtoffer.

Zelfmedelijden is Thom Karremans, bevelhebber van het Nederlandse bataljon dat in 1995 passief bleef toen Servische troepen onder Mladic in Srebrenica meer dan 7.000 mensen vermoordden, nooit vreemd geweest. Al niet in 1995, toen hij zich volgens het bewaarde beeldmateriaal liet intimideren door de Bosnisch-Servische ijzervreter. Karremans bracht toen bijvoorbeeld zijn kinderen die op hem wachtten ter sprake, terwijl hij geen kinderen had.

Wat hem nu, vanuit Sitges waar hij met steun van Defensie een huisje heeft kunnen kopen in de – gisteren weer beschaamde – hoop dat hij zich verder gedeisd zou houden, heeft bewogen zijn zelfmedelijden weer in de publiciteit te brengen is duidelijk. Het Haagse hof bepaalde onlangs dat de Nederlandse staat civiel aansprakelijk is voor drie slachtoffers in Srebrenica. Hun advocaat deed eerder al aangifte tegen de top van het bataljon. Karremans, die zichzelf steeds als slachtoffer heeft voorgesteld, biedt dit een nieuwe kapstok.

De uitspraak was een doorbraak: 16 jaar heeft de Nederlandse staat alle juridische en morele aansprakelijkheid doorverwezen naar de VN, in opdracht waarvan de Nederlandse troepen handelden. De rechter oordeelde dat dit in de drie voorliggende zaken onjuist geredeneerd was, onder andere omdat het bataljon handelde in nauw overleg met de crisisstaf in Den Haag.

Karremans verklaringen van gisteren werpen geen nieuw licht. Hij kan met recht aanvoeren, dat zijn Haagse superieuren ook tegenstander waren van heroïsch optreden, omdat Den Haag in geen geval wilde dat nog meer militairen omkwamen. Dat neemt niet weg dat menige Nederlandse officier zich vermoedelijk minder laf, gedragen zou hebben.

Karremans’ geheugen laat hem regelmatig in de steek. Hij suggereert dat hij zijn eigen visie voor het eerst presenteert. Maar in 2005 gaf hij in Spanje al een eerste uitvoerig tv-interview en ook in kranten is hij aan het woord geweest. En dan is er zijn bewering dat, toen hij in 1995 op een persconferentie zei met Mladic prettig zaken te hebben gedaan en dat je in deze oorlog geen ‘good guys and bad guys’ kon onderscheiden, deze inzichten niet van hemzelf waren maar hem door Defensievoorlichting op een papiertje waren aangereikt. Dat is onjuist: de bataljonstop had zich tegenover journalisten al eerder in deze zin uitgelaten.

Karremans uitlatingen zou je schouderophalend kunnen afdoen, wanneer de moraliteit niet in het geding was. Er zijn in Srebrenica individuele militairen geweest die geen angsthazen waren: de pelotonscommandant die tegen de bevelen probeerde een blokkade van pantserwagens op te werpen; de officier die merkte dat de Nederlandse hulp bij het scheiden van mannen en vrouwen instrumenteel was bij Servische liquidaties maar daarvoor bij zijn commandanten geen gehoor vond; de militair arts die tegen bevelen in medische hulp probeerde te geven aan burgerbevolking.

Hun verdienste is nooit officieel erkend, omdat dat afbreuk zou doen aan de officiële opvatting dat de Nederlandse militairen niet in staat waren om iets te doen. In de hele wereld is ‘Srebrenica’ het verhaal van een wandaad met minstens 7.000 slachtoffers. In Nederland is het officieel het verhaal van 237 zielige Nederlandse militairen. Dat mag wel eens veranderen.

Raymond van den Boogaard is redacteur van NRC Handelsblad