'Zang en kale banjo zijn genoeg'

Gillian Welch was vaak op de platen van andere artiesten te horen, waardoor haar eigen carrière lange tijd op het tweede plan stond. Maar na acht jaar is er nu dan toch een nieuw album.

Gillian Welch: 'Ik probeer het oude Amerika in mijn teksten te vangen.' Foto Paxton X Gillian Welch and David Rawlings at the Filmore Theater

De eg en de oogst: in het Nederlands klinkt de albumtitel minstens zo mooi en rustiek als in het Engels. The Harrow and the Harvest is de vijfde cd van de Amerikaanse zangeres Gillian Welch. Langverwacht, want de voorganger Soul Journey stamt uit 2003 en tussendoor was ze alleen te horen op het album A Friend Of A Friend van haar onafscheidelijke muzikale partner Dave Rawlings. Diens gebrek aan reislust blijkt de voornaamste reden waarom Welch zo weinig buiten Amerika optreedt. „Onze planeet is immens groot”, zegt ze aan de telefoon vanuit Nashville, „en we hebben het al moeilijk genoeg om de Verenigde Staten te bereizen. Dave houdt niet van vliegen en daarom staat Europa niet vaak op ons tourschema.”

Creativiteit laat zich niet dwingen, zegt Gillian Welch over haar geringe productie. „Ik begin pas aan de opname van een album als ik een verzameling nieuwe songs heb die een thematische eenheid vormen. Bij mij gaan daar soms jaren overheen. En toch, als ik nu kijk naar de nummers die The Harrow and the Harvest gehaald hebben, zijn ze geschreven in een overzichtelijke tijdsspanne. Voor mij ademen ze vooral een gevoel van landelijkheid, met de rust die wij in het Amerikaanse zuiden nodig hebben om zo’n project te voltooien. Gezapig is het niet, want ik doe mijn best om ook mijn donkere gedachten in de teksten tot uiting te laten komen.”

Hoewel haar muziek meestal in het vakje ‘country’ te vinden is, verzet Welch zich ertegen dat ze in de 15 jaar van haar veelgeprezen platencarrière tot het country-establishment is gaan horen. „Hier in Nashville wordt vreemd tegen Dave en mij aangekeken, omdat we de Amerikaanse muziekhistorie van vóór het digitale tijdperk in ere houden en akoestische instrumenten verkiezen boven een glossy productie. Een kale banjo en een eenzame mondharmonica zijn soms al genoeg voor mij, terwijl een Nashville-producer geneigd zou zijn om er drums en overdadige strijkers aan toe te voegen. De expressie van een goed lied zit hem in de manier waarop de woorden op hun plaats vallen; niet in de glans waarmee ze verpakt zijn.”

In zijn indringende kaalheid en pastorale rust is The Harrow and the Harvest een nieuw hoogtepunt in het kleine maar fijne platen-oeuvre van Gillian Welch. Haar unieke stijl is samengesteld uit folk, bluegrass en Americana, trefzeker in de manier waarop haar woorden traag hun weg vinden in een landschap waar de zorgen en ontberingen in de zielen van de mensen geëtst zijn. Achter de façade van nette huizen schuilt de duistere inborst van de bewoners: „Betty Johnson bought the farm / put a needle in her arm”, zingt ze in The way it goes. Het is folkmuziek voor de nieuwe economische crisis; muziek die in literaire termen als American Gothic kan worden omschreven. In haar zwarte observaties, sereen en wonderschoon gezongen met een stem van geschuurd cederhout, gebruikt ze de taal van de gewone man: „That’s the way the cornbread crumbles / that’s the way the whole thing ends.”

Net als haar oudere collega Emmylou Harris is Gillian Welch een veelgevraagde zangeres op platen van anderen, omdat ze met haar wonderschone achtergrondzang een diepere dimensie kan toevoegen aan een lied. Haar bijdragen aan platen van Bright Eyes, The Decemberists en Old Crow Medicine Show zorgden ervoor dat haar eigen muziek een tijdlang op het tweede plan kwam. „Duetten met anderen voeden de manier waarop ik tegen mijn eigen muziek aankijk. Door al dat zingen met rockbands groeide mijn behoefte om weer eens een pure, akoestische plaat te maken. Als ik zeg dat ik daar vrolijk van werd, zou dat een beeld kunnen scheppen van lollige, onbenullige muziek. Daarom zeg ik liever dat de opname van deze plaat mij een diep gevoel van bevrediging heeft gegeven.”

De eg in de albumtitel verwijst naar de landelijke schoonheid die haar inspireert, maar ook de ‘harrowing tales’ (aangrijpende verhalen) die daaruit voortvloeien. Heeft ze zelf ooit zo’n roestig ouderwets landbouwwerktuig gehanteerd? „In mijn studententijd werkte ik parttime op een organische boerderij, als bijverdienste. De boerin ploegde haar land om met trekpaarden, op de ouderwetse manier. Dat is de laatste keer dat ik een eg in actie heb gezien. Het oude Amerika dat dreigt te verdwijnen probeer ik in mijn teksten te vangen. Niet uit nostalgie maar omdat het goede verhalen oplevert.”

Het albumThe Harrow and the Harvest van Gillian Welch is uitgebracht door Warner.