Van Rompuy is allang de 'Mr. Euro' van EU

Frankrijk en België voeren campagne om Herman Van Rompuy te benoemen tot ‘coördinator’ van de Eurozone. Niet nodig, zegt de Belgische hoogleraar Hendrik Vos. ‘Hij is het al’.

De Duitse krant Die Welt ziet het nog niet zomaar gebeuren: dat Herman Van Rompuy, de voorzitter van de Europese Raad van regeringsleiders, ook de belangrijkste woordvoerder en coördinator wordt van de eurozone. Het idee dat een ‘Mr. Euro’ eenheid en stabiliteit in de 17 eurolanden zou uitstralen, en dat de Belgische oud-premier Van Rompuy daarvoor de beste kandidaat is, komt volgens Europese bronnen van de Franse regering – die wil graag een stevig economisch bestuur voor Europa. En Duitsland, dat zo’n stevig bestuur liever niet wil, zou er volgens dezelfde bronnen niet eens tegen zijn.

Dat klopte al niet, stond in het commentaar van Die Welt. „Berlijn vindt Van Rompuy als voorzitter van de Europese Raad niet de meest aangewezen persoon voor zo’n rol.” Hij is er voor álle 27 EU-landen, niet voor een groep landen daarbinnen. „Want dat zou vanzelf tot aanzienlijke problemen leiden.”

En er was nog iets: Die Welt denkt dat José Manuel Barroso, voorzitter van de Europese Commissie, en Jean-Claude Juncker, voorzitter van de Eurogroep (de ministers van Financiën in de Eurozone), ertegen zijn. Als Van Rompuy meer te zeggen krijgt in de eurozone, worden zíj minder belangrijk.

De krant snapte wel waar „de geruchten” vandaan kwamen: Europa is zenuwachtig door de hoge rentes in Italië en Spanje en politici denken dat de onrust op de financiële markten het gevolg is van hun gebrek aan eensgezindheid.

Zo zitten de Europese landen midden in de zomer opeens weer met een van hun grootste dilemma’s: hun onderlinge verdeeldheid. Daar willen ze graag een eind aan maken door met één stem te spreken – daarom werd Herman Van Rompuy in 2009 benoemd bij de Europese Raad en Catherine Ashton voor het Europees buitenlands beleid aangesteld. Maar die stem mag weer niet te krachtig zijn, vooral de grote Europese landen willen graag ook zelf veel te zeggen hebben.

Een bescheiden, extreem discreet werkende man als Van Rompuy dan maar als baas van de euro?

De Franse krant Le Monde kwam er het afgelopen weekend als eerste mee, persbureau Reuters deed er onderzoek naar, Brusselse websites namen het over, Vlaamse kranten brachten het als groot nieuws: ‘Van Rompuy wordt Mr. Euro’. En: ‘Herman Van Rompuy grijpt de macht in euroland’.

België is trots op de internationale erkenning voor Van Rompuy, zegt de Gentse hoogleraar Europese politiek Hendrik Vos. „Hij is niet flamboyant, hij staat niet met affaires in de bladen, maar hij doet zijn werk goed en krijgt daar de credits voor. Dat is een bijzonder fenomeen voor een land dat verder weinig reden heeft om chauvinisme te tonen.”

België is er ook niet verbaasd over dat Van Rompuy zich met zoveel succes vastbijt in de crisis, zegt Vos. „Dit is een materie die hij beheerst. Hij is minister van Begroting geweest, als er iemand opgewonden raakt van komma’s en procenten, is hij het. Dit is echt zíjn grote avontuur in de politiek.”

Maar dat Van Rompuy ‘Mr. Euro’ wordt, is volgens Hendrik Vos onzin. „Hij is het al. Hij heeft al een paar topbijeenkomsten over de euro geleid. De ellende op de financiële markten heeft duidelijk gemaakt dat je snel moet reageren en niet eerst een principieel debat kunt voeren in 17 verschillende landen.”

De Luxemburgse premier Jean-Claude Juncker, die de vergaderingen leidt van de ministers van Financiën in de eurozone, maakt in Brussel een uitgeputte en ongeorganiseerde indruk. „Hij heeft zijn beste tijd gehad”, zegt Vos.

Als het er echt van komt dat Van Rompuy een officiële en krachtige rol krijgt in de eurocrisis, dan zal Juncker zich daar niet tegen verzetten – zo lijkt het nu. In Le Figaro noemde Juncker Van Rompuy „een logische en natuurlijke” kandidaat om de eurozone te leiden.

Commissievoorzitter José Manuel Barroso zal minder makkelijk opzij gaan. Belde de Spaanse premier Zapatero eerder deze week met Van Rompuy over de problemen op de financiële markten? Barroso belde óók met Zapatero. En Barroso kwam gisteren met een ongewoon harde verklaring: de onrust over Italië en Spanje toonde „de groeiende bezorgdheid bij investeerders over de systematische capaciteit van de eurozone om een antwoord te vinden op de crisis”.

„Barroso zal zich er toch bij moeten neerleggen dat de euro Chefsache is”, zegt Hendrik Vos. „Al blijft het afwachten of het lukt. Of er straks niet toch weer een Franse of Duitse minister met eigen gedachten naar buiten komt. Of de Europese Centrale Bank. Als je vaker op het niveau van regeringsleiders vergadert, ontstaat er ook in het monetaire beleid een politiek primaat. Dat is iets waar vooral Duitsland en Nederland het moeilijk mee hebben, omdat de politiek ook zotte dingen kan doen.” Vos verwacht dat de Duitse bondskanselier Merkel toch zal accepteren dat er sterke politieke leiding komt. „De euro kan niet meer alleen overeind gehouden worden door de ECB en de ministers.”

Dat past bij wat Hendrik Vos „een enorme sprong vooruit” noemt: „De eurocrisis zal in de geschiedenisboekjes terecht komen als de machtsgreep van Europa. Europa komt op terreinen die altijd verbonden waren met de soevereiniteit van landen: loonpolitiek, pensioenen, begrotingen, solidariteit met zwakke landen. Het is een keerpunt.”

    • Petra de Koning