Met de 'ageviewer' geen discussies meer in de slijterij

Bij twijfel over leeftijd wordt een ID-kaart gevraagd. De ‘ageviewer’ zou leiden tot goede naleving van drankwet.

Er staan er ondertussen 110 van deze kastjes in Nederland.

Elke keer als iemand wil afrekenen vraagt de Leeuwarder slijter Wim Zaagemans: „Wilt u mijn kassa even activeren?” Dat doen klanten door even naar het scherm van de ‘ageviewer’ te kijken. Dit kastje met een touchscreen en cameraatje staat naast de kassa en bepaalt op afstand de leeftijd van de potentiële koper. De koper kijkt naar de ageviewer en op dat moment bepaalt een leeftijdscontroleur van de Hollandsche Exploitatie Maatschappij (HEM) in Breda via een beveiligd netwerk op afstand of de klant ouder is dan zestien jaar. Het systeem moet de alcoholverkoop aan jongeren onder de zestien aan banden leggen. Alleen als de Ageviewer toestemming geeft klapt de kassala open. Bij twijfel vraagt het systeem om een identiteitsbewijs, dat op een glasplaatje moet worden gelegd. Heeft de klant er geen, dan blijft de kassa dicht. Net als wanneer die niet akkoord gaat met de leeftijdsscreening.

„Dit zijn mijn ogen”, wijst Zaagemans naar het apparaat. Hij is van zijn controle op leeftijd van klanten ontheven. Prettig, zo vinden hij en zijn vrouw Ria, die de zaak al veertig jaar runnen: „Dankzij de Ageviewer ben je van een hoop discussie met de jeugd over hun leeftijd af. Je hebt geen zin om altijd politieagent te spelen achter de toonbank. En dat kwam toch geregeld voor”, vertelt Ria Zaagemans. Op de terminal staat een rode sticker met de tekst: ‘Privacy gewaarborgd. Er kan NIETS worden opgeslagen.’

Dat klopt, bevestigt bedenker van het apparaatje Dirk Benschop van HEM. „Onze leeftijdscontroleurs weten niet wie ze zien en ook niet waar.” Hij heeft zijn vinding gepatenteerd. De Ageviewer werd in 2008 ontwikkeld na een vraag van een ondernemer die alcohol in automaten wilde verkopen, vertelt Benschop.

Een slijterij in Heerlen nam vorig jaar november de eerste in gebruik. Er staan er nu 110 in het hele land. Marc Ouwerling van HEM stelt dat leeftijdscontrole op afstand nagenoeg waterdicht is. Uit onderzoek van de Universiteit Twente bleek dat Ageviewers te jonge potentiële kopers er in 98 procent van de gevallen uitpikken. Leeftijdscontroleurs in Breda kijken of een klant „onmiskenbaar volwassen is”. Ouwerling: „Dat zie je aan gezichtskenmerken, zoals de kaaklijn. Bij geringe twijfel wordt iemands identiteitsbewijs gevraagd.” In hoeveel procent van de gevallen dit is, wil het bedrijf niet zeggen. De ongeveer vijftien controleurs zijn mensen van tussen de 30 en 45 die als training talloze foto’s onder ogen kregen. Benschop: „Ze stellen razendsnel vast of iemand op het eerste gezicht volwassen is.” Het verschil tussen een winkelier of caissière en een leeftijdscontroleur via de Ageviewer is dat de laatste iemands leeftijd objectief kan vaststellen, meent Ouwerling. „Een caissière kan zich laten intimideren, de leeftijd vergeten te vragen of aan vriendjespolitiek doen.”

Een winkelier die sterke drank aan jongeren verkoopt is strafbaar. Wordt hij door controleurs van de nieuwe Voedsel en Warenautoriteit betrapt dan volgt een geldboete van tussen de 900 en 3.600 euro. Na herhaaldelijke overtredingen kan de drankvergunning worden ingetrokken.

De VWA beoordeelde de Ageviewer in 2009 op verzoek van toenmalig minister Klink van Volksgezondheid. „De Ageviewer heeft een hoge mate van naleving van de drankwet tot gevolg”, aldus VWA-woordvoerster Annemieke Herberigs. „Voorwaarde is wel dat de capaciteit en kwaliteit van de leeftijdcontroleurs is gewaarborgd.” De VWA vindt het positief dat ondernemers zelf nieuwe controlesystemen invoeren. Ook het Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid STAP vindt de Ageviewer een goed apparaat dat de leeftijd effectief kan controleren, vooral om agressie richting kassapersoneel te voorkomen.

Jongelui vinden het wel „cool”, om zo gecontroleerd te worden, vertelt Ria Zaagemans. „Ze proberen het soms uit.” Marije van der Galiën zet een fles Beerenburg op de toonbank. Ze is 25, maar de Ageviewer schat haar jonger, want ze moet haar ID-kaart op de plaat leggen. Die blijkt verlopen. „Ik ben echt ouder dan achttien”, zegt ze lachend. Dat blijkt ook uit de geboortedatum op de verlopen kaart. Zaagemans: „Stop maar, het is al goed”, waarna de kassa opengaat. Van der Galiën vindt de leeftijdscontrole prima. „Ik studeer pedagogiek en zie in de praktijk dat jongeren veel te snel aan de drank gaan.”

    • Karin de Mik