Italië en Spanje zijn te groot om te redden

Beleggers willen hun geld niet in landen met een hoger risico steken, zoals Italië en Spanje.

Vijf vragen over de onrust op de financiële markten.

De onrust op de financiële markten is terug. Na het akkoord over de redding van Griekenland vorige week en een nieuw Amerikaanse schuldplafond, maandag, richten beleggers nu weer hun blik op Italië en Spanje.

De rentes van de twee Europese landen stegen naar recordhoogtes. Gisteren stond de Italiaanse tienjaarsrente op het hoogtepunt op 6,21 procent en die van Spanje op 6,45 procent.

Griekenland, Ierland en Portugal deden een beroep op het Europese noodfonds toen de rente op staatsleningen boven de 7 procent uitkwam. Analisten vrezen dat de rentes van Italië en Spanje ook dat niveau zullen bereiken. Dat zou een groot probleem voor de eurozone opleveren, omdat die landen veel te groot zijn om door de andere Europese landen gered te kunnen worden.

In de loop van de dag daalden de rentes op Italiaans en Spaans schuldpapier licht, maar volgens analisten blijven de rentes onder druk staan omdat de wereldwijde economische vooruitzichten verslechteren. Beleggers willen hun geld niet in landen met een hoger risico steken, zoals Italië en Spanje. Met een lagere economische groei is het voor deze landen ook moeilijker om hun schulden terug te dringen.

In Europa pleiten sommige landen inmiddels voor een sterker bestuur van de eurozone. Frankrijk en Duitsland willen de rol van Herman Van Rompuy, de voorzitter van de Europese Raad, uitbreiden, schrijven verscheidene Franse en Belgische kranten. Meer zeggenschap voor Van Rompuy zou volgens Frankrijk en Duitsland de publieke botsingen tussen Europese leiders, zoals tijdens de top over Griekenland vorige maand, moeten verminderen.

Vijf vragen over de paniek op de markten.

1Waarom is er geen dag rust op de financiële markten?

Slechte cijfers over de mondiale economie maken beleggers nerveus. Het vertrouwen van het bedrijfsleven daalt, de economische groeiverwachting voor Europa daalt. Analisten vrezen dat de herstelplannen van Italië en Spanje te optimistisch zijn. Om hun begrotingstekorten de komende jaren terug te dringen, is er meer groei nodig dan nu voorspeld. Beleggers verkopen nu hun staatsobligaties, waardoor de prijs van de obligatie daalt en de rente stijgt. De hogere rente is een compensatie voor het hogere risico dat beleggers lopen.

2En die hogere rente is een probleem voor Italië en Spanje?

Ja. Die landen moeten dan veel meer rente betalen om hun schulden te herfinancieren en bij het uitgeven van nieuwe leningen betalen ze ook een veel hoger rentepercentage. Geld lenen wordt dus duurder voor Italië en Spanje en daardoor wordt hun schuld alleen nog maar groter. Zo moet Italië in september bijna 60 miljard euro herfinancieren.

3Maar waarom stijgen de rentes op staatsobligaties van Italië en Spanje nu ineens? Waarom vorige week niet?

Dat komt doordat er nu niet zoveel activiteit is op de obligatiemarkt. Hoewel er een akkoord over Griekenland is, moeten al die maatregelen nog worden uitgevoerd en dat kan nog wel even duren. Er is nu een soort vacuüm waarin de financiële markten heel gespannen zijn en zich afvragen hoe sterk de eurozone is. Op dit moment is er weinig vraag en aanbod op de obligatiemarkt, weinig liquiditeit in jargon. Dat betekent dat de transacties die wel plaatsvinden een grote (negatieve) invloed hebben op de koers van de staatsobligaties.

4Welke Europese landen zijn hierna aan de beurt?

Dat is moeilijk te zeggen. De trend lijkt nu om zoveel mogelijk schuldpapier van niet-Noord-Europese landen te verkopen. Maar de afgelopen tijd is ook de rente van de tienjarige staatsleningen van Frankrijk en België opgelopen. De rente van de tienjarige staatsleningen van België ligt op het niveau waarop Spanje een maand geleden zat. Frankrijk zit op het niveau waarop België zich een maand geleden bevond.

5Komt het vertrouwen nog terug?

Als de economie weer gaat groeien, kunnen landen als Italië en Spanje hun overheidsfinanciën op orde krijgen. Maar als de economische groei de komende tijd lager uitpakt, dan zullen deze landen volgens analisten met pijnlijke economische hervormingen er voor moeten zorgen dat ze hun begrotingstekort de komende jaren stevig afbouwen.

    • Tom Kreling