Clown, meisje, spelersvrouw

Cindy Sherman in make-up reclame: Beauty 3. Foto's Cindy Sherman

Haar gezicht is inmiddels vaker gefotografeerd dan dat van menig covergirl. Al ruim dertig jaar portretteert de Amerikaanse kunstenaar Cindy Sherman zichzelf, vermomd als filmster, ledenpop, pierrot of kunsthistorisch personage. Haar gezicht is zo veelzijdig dat ze het moeiteloos kan omtoveren van schoolmeisje tot gerimpeld dametje, van Marilyn Monroe tot Lucille Ball. De enige constante in die fotoreeksen zijn haar helderblauwe ogen, het masker eromheen verandert steeds.

In die dertig jaar moeten er bij de kunstenaar heel wat doosjes oogschaduw en potjes make-up doorheen gegaan zijn. De rouge en foundation liggen er, wanneer je inzoomt op Shermans foto’s, altijd duimendik bovenop. Niet gek dus, dat cosmeticamerk MAC haar nu gevraagd heeft om mee te werken aan de campagne voor een nieuwe make-uplijn. Dat nieuwe assortiment bestaat uit behoorlijk knallende kleuren, met namen als Neon Orange en Plum Bright.

Sherman heeft voor MAC drie personages bedacht, en net als bij haar vrije beelden is de kunstenaar ook bij deze drie foto’s niet bepaald subtiel te werk gegaan. Op één is ze een clown, met knalblauwe en dieppaarse kringen rond haar ogen, op de ander oogt ze als een veel te rijke gebotoxte voetbalvrouw met bontjas en gouden oorringen, die haar paars gestifte lippen met lipgloss en ordinaire donkere randen heeft aangezet. Het derde personage ziet eruit als een wat al te opgewekt ouder meisje met hertenoogjes, nepkrullen en valse wimpers.

In interviews heeft Cindy Sherman vaak gezegd dat zij niet geïnteresseerd is in het standaard schoonheidsideaal. Als kind al wilde ze juist lelijk zijn en verkleedde ze zich niet als prinses maar als monster. Meermalen becommentarieerde de kunstenaar met haar werk het geïdealiseerde vrouwbeeld dat de media ons presenteren, met haar karikaturale foto Cosmo Cover Girl (1990-1991) als mooiste voorbeeld. „Ik houd ervan beelden te maken die van veraf verleidelijk en kleurrijk lijken, maar die van dichtbij er totaal tegenovergesteld uitzien”, aldus Sherman. „Ik vind het saai om het typische schoonheidsideaal na te volgen, het is veel uitdagender om naar de andere, minder mooie kanten te kijken.”

Het is dus gerust dapper te noemen dat MAC juist met Sherman in zee is gegaan. De meeste make-upcampagnes maken juist gebruik van bloedmooie modellen die ze ook nog eens tot perfectie photoshoppen – denk aan de in Engeland inmiddels verboden campagne van Lancôme met actrice Julia Roberts. Maar MAC laat Sherman hun make-up zo dik opbrengen dat de barsten erin schieten. Donshaartjes, poriën, rimpels, ze zijn gewoon allemaal haarscherp te zien. Ooghoeken zijn extra rood aangezet, neusgaten zwartgemaakt tot gapende gaten.

Zelf verklaart het cosmeticamerk in een persbericht: „We leven in een tijd waarin mensen uitbundiger zijn dan ooit in de manieren waarop zij zichzelf presenteren. Er is een kleurrijk palet aan mogelijkheidheden.” Ofwel: jij bent de kunstenaar, jij bent je eigen model. Koop deze make-up en je kunt zijn wie je maar wilt.

The Cindy Sherman for MAC collection is van 29 sept t/m 27 okt te koop. In december verschijnt een monografie over Sherman. In MoMA New York opent in februari 2012 een groot retrospectief.

    • Sandra Smallenburg