Vrouw van as spookt door de boerderij

Boer zoekt vrouw, met tragisch gevolg. Madeleine Matzer maakte toneel van de film Kracht. Het boerendrama wordt gespeeld op een echte boerderij bij Den Bosch.

Kees Hulst als boer Bert die het na de dood van zijn vrouw aanlegt met de stadse kunstenares Roos (Wendell Jaspers). Foto NRC Handelsblad, Rien Zilvold den bosch boer zoekt vrouw [kracht] foto nrc rien zilvold

„Het gaat over de landman en het meisje”, zegt regisseur Madeleine Matzer. „Over een ruwe boer uit Limburg en een jonge kunstenares uit de grote stad.”

We staan in een immense, lege koeienstal in de Henriëttewaard bij ’s-Hertogenbosch, het authentieke en toepasselijke decor van de voorstelling Kracht, geïnspireerd op de gelijknamige film uit 1990 van Frouke Fokkema. Alles bestaat uit tegenstellingen in deze film. De boer draagt een vervuilde overall, klompen, spreekt met een Limburgs accent. Het meisje spreekt vlekkeloos ABN, draagt een sexy jurk, heeft rode schoenen aan, haar lippen zijn rood en ze heet, om het nog mooier te maken: Roos Rozemond.

Bert verliest zijn vrouw aan een fatale ziekte, gaat op aanraden van de pastoor naar de landbouwtentoonstelling in de Amsterdamse RAI waar hij fotografe en schilderes Roos ontmoet. Ze raken in de ban van elkaar. Roos zegt de stad vaarwel en herademt op het platteland. Totdat zich daar de verschrikkingen van een besloten gemeenschap openbaren.

Regisseur Madeleine Matzer brengt Fokkema’s drama tussen boer en meisje met vier acteurs plus een muzikant: naast de twee hoofdrolspelers de moederfiguur en Thomas, de boerenzoon. „Het accent in de film ligt op de tragiek van de man, ik beklemtoon meer de tragiek van de jonge vrouw”, zegt Matzer. „Kunstenares Roos lijkt frivool en levenslustig, maar ze verkeert in een geestelijke en artistieke crisis. Op het platteland hoopt ze die te overwinnen. Aanvankelijk lijkt het of die twee elkaar niets te vertellen hebben, toch raken ze elkaar op een dieper niveau: ze willen elkaar geven wat ze missen, ze herkennen elkaars gemis. Hij heeft nooit met iemand een echt gesprek gevoerd. Op haar beurt heeft zij in Amsterdam nooit iemand gevonden die naar haar luisterde.”

Wendell Jaspers en Kees Hulst vertolken de rollen van het meisje en de oerboer. „Het meisje geeft kleur aan de boerderij”, zegt Kees Hulst. „Maar de boer heeft ook een zakelijk belang: als garantie voor een hypotheek op zijn boerenbedrijf heeft hij een vrouw nodig. Dat heeft hij voor haar verzwegen. Langzamerhand begint Bert te begrijpen dat Roos nooit meer terug kan en wil naar de stad. Dat beklemt hem.”

Tijdens een repetitie oefenen Hulst en Jaspers een belangrijke scène. In de nis van de stal staat de urn met de as van de overleden vrouw. Er branden kaarsen bij. Haar jurken hangen aan knaapjes. Roos trekt een jurk aan in een ultieme poging om iets te begrijpen van de vrouw die als een spookbeeld tussen haar en de man staat. Bert reageert afwijzend. Ze vraagt hem of er iemand is die van hem houdt. „Jazeker”, antwoordt de boer. „Maar die is verdwenen.” In dat woord „verdwenen” zit de kern van Kracht, zegt Matzer. „De boer wil terugvinden wat hij onherroepelijk verloren heeft, zijn vrouw. Als Roos ziek wordt en moet overgeven omdat ze zwanger van hem is, reageert hij hard en gevoelloos. Opnieuw een zieke in dit huis, dat kan niet.”

Ondanks het grote verlangen van Roos een nieuwe toekomst te beginnen, blijkt dat onmogelijk. Bert gunt haar abstracte, kleurrijke schilderijen geen blik waardig. Wat hij mooi vindt, is een schilderij van een boer met een span paarden.

De titel Kracht duidt op de lichamelijke passie die Roos voor de boer koestert. Hij symboliseert de man van kracht. „Maar zij vergeet dat Berts leven beheerst wordt door een vrouw, van wie de as rust in een urn”, legt Matzer haar acteurs uit. Die regieaanwijzing geeft het liefdesverhaal een tragische dimensie. „Maar rusten is niet het goede woord. De vrouw van as spookt door de boerderij, en richt ravage aan. Terwijl Roos kwam voor de liefde.”

‘Kracht’ naar de film van Frouke Fokkema door Matzer Theaterproducties. Vanaf 6 augustus op Boerderij Henriëttewaard, ’s-Hertogenbosch. Inl: festivalboulevard.nl