Van grabbelaar tot penaltykiller

Vanavond is het afscheidsduel voor Van der Sar. Van 1.000 gulden per maand naar 2.000 euro per dag.

Louis van Gaal noemt Edwin van der Sar „een gemaakte keeper”. Hij heeft volgens de trainer veel te danken aan keeperstrainer Frans Hoek die hem in de jaren negentig bij Ajax kneedde voor het grote werk. „Frans heeft hem gemaakt, in speltechnisch opzicht dan, en ik heb zijn geest gestuurd”, aldus Van Gaal. De uitspraak is te lezen in de onlangs verschenen biografie over de 40-jarige doelman die vanavond een afscheidswedstrijd speelt in de Arena: Ajax tegen een wereldelftal.

Van der Sar spreekt Van Gaal niet tegen. „Ik was een talent, geen supertalent.” Wat was dan zijn kracht? Van Gaal: „Edwin is altijd stabiel gebleven, steeds op een hoger niveau en uiteindelijk op het allerhoogste niveau. Hij bewijst dat voetballers maakbaar zijn. Zelfs tot wereldtop.”

Zijn collega-trainer Guus Hiddink: „Van Breukelen was een werkkeeper, Ed is meer het cerebrale type, nadenkend, veelzijdig. De meest complete van allemaal en daarom de beste Nederlandse keeper ooit.”

Als een auteur zichzelf de opdracht geeft een biografie te schrijven over Van der Sar mag er geen detail worden overgeslagen om het aantrekkelijk te maken. Sportjournalist Jaap Visser, zelf amateurkeeper geweest, laat geen gebeurtenis onbesproken. De leukste stamt misschien wel uit de Ajax-tijd (1990-1999). Van Gaal plande de middagtraining om vijf uur waardoor de spelers thuis naar bed konden. Van der Sar deed dat in Monnickendam bij Frank de Boer. Het was mooi weer en ze besloten naar het strand in Zandvoort te gaan. Op de terugweg belandden ze in een file bij Haarlem en zagen ze Edgar Davids langscheuren. Niet in de auto maar op een motor. Een uitwijkpoging naar Noordwijk liep een keer daarna ook verkeerd af toen Van der Sar zijn ontdekker tegen het lijf liep: amateurtrainer Ruud Bröring, een vriend van Van Gaal. En dat nieuws kwam razendsnel bij de Ajax-trainer terecht.

De loopbaan van duizend gulden per maand bij Ajax naar pakweg tweeduizend euro per uur bij United, kende ups en downs. In het begin werd Van der Sar als opvolger van Stanley Menzo afgeschilderd als een grabbelaar. Bij Juventus werd hij omschreven als de man „met boter aan zijn handen”. Hoewel hij twee jaar de minst gepasseerde doelman van de Italiaanse Serie A was.

In Turijn zocht Van der Sar voor het eerst mentale steun. Die kreeg hij pas echt bij Fulham van Watt Nicoll – met de stem van Sean Connery. Hij gaf ‘Sar’ een audioboek mee en zei dan ineens: „Span nu je kuitspier aan, hou de spanning vast, laat ’m langzaam los en voel hoe lekker het is om die spanning kwijt te raken.”

Een hoogtepunt is de uitvoerig beschreven Champions-Leaguefinale in 2008 tegen Chelsea. Van der Sar stopte de beslissende strafschop. In het boek staat het spiekbriefje afgedrukt met de informatie van de voetbalfamilie Stevens die aangaf dat Nicolas Anelka de bal in zijn rechterhoek zou schieten. Zo geschiedde.

Van Breukelen gaat er prat op dat hij van Van der Sar een penaltykiller heeft gemaakt. Hij adviseerde hem de penaltynemer zo lang mogelijk aan te kijken. En te bewegen en het doel optisch kleiner te maken. Enkele weken later kwam Oranje in de halve finale van het EK in Portugal (2004) nadat hij een strafschop van Zweden had gestopt. Minder vleiend praat hij over oud-bondscoach Dick Advocaat. „Een goede coach met een minderwaardigheidscomplex.”

Van der Sar geeft toe dat hij op het WK 1998 de Argentijn Ariel Ortega een rode kaart aansmeerde. Uitgebreid komt de hersenbloeding van zijn vrouw Annemarie aan de orde. „Ik heb een piep in mijn hoofd die ik nooit meer kwijt zal raken.”

De vanwege de honderden illustraties loodzware stoeptegel met 543 pagina’s bewandelt soms wat te veel zijwegen, zoals het hoofdstuk over het stadion in Moskou, het decor van de Champions-Leaguefinale in 2008. Maar feitelijk is het meer dan een biografie. Eerder een prachtig document over twee decennia, vooral Nederlandse voetbalhistorie.

Edwin van der Sar, de biografie.

Auteur: Jaap Visser

ISBN: 9789071359422

Uitgever: De Buitenspelers