Sylvia Kristel als melancholische fotografe in 'Bagage'

Ambiteus muziektheater met drie zingende oudere acteurs. De rockgroep zZz speelt muzikaal de hoofdrol in Bagage dat gaat over gokken door gepensioneerden.

Sylvia Kristel (links) en Frits Lambrechts in 'Bagage'. Foto Merlin Daleman Nederland, Eindhoven, 28-07-11 Toneelstuk Bagage in het kolokgebouw. © Foto Merlin Daleman

„Ongelooflijk, dat je met twee mensen zoveel lawaai kunt maken.” Actrice Sylvia Kristel kijkt naar Björn Ottenheim en Daan Schinkel, die op een verhoogd podium relaxed achter hun drumstel en Philicorda orgel zitten, maar ondertussen een galmende geluidsmuur voortbrengen.

Even later zingt Kristel een liedje, dat breekbaar en fluisterend wordt uitgesproken. Ottenheim en Schinkel passen hun volume aan, de muziek wordt krekelzacht. Maar als acteur Frits Lambrechts daarna een daverend lied zingt, met in zijn stem zowel een Hazes-snik als een rockvibrato, mag de muziek weer blazen als een orkaan.

In een voormalige Philipshal in Eindhoven repeteren drie acteurs voor de nieuwe muziektheatervoorstelling Bagage, die deze week in première gaat op Theaterfestival Boulevard in Den Bosch. Het trio acteurs is op twee criteria gecast: ze moesten wat ouder zijn, en kunnen zingen. Zo staan Sylvia Kristel, Marlies Hamelynck en Frits Lambrechts nu op het toneel met Schinkel en Ottenheim, ook bekend als het explosieve rockduo zZz.

Bagage gaat over gokverslaafde ouderen, en speelt zich grotendeels af in een casino, waar het publiek straks tijdens de voorstelling ook zelf roulette kan spelen, bitterballen kan eten, en een stripper aan het werk kan zien. Voor het stuk componeerde zZz acht Nederlandstalige liedjes, die gezongen worden door de acteurs, afgewisseld met zang van Ottenheim. zZz zit tijdens de voorstelling op een verhoging, als een combo dat het casino opluistert.

Maar Bagage is meer dan alleen muziektheater. Regisseur en tekstschrijver Marcel van Brakel, die eerder de goed ontvangen elektronische kameropera Zingmond maakte, maakt deel uit van crossmediagroep Polymorf, uit Eindhoven, en heeft voor Bagage een ambitieus geheel bedacht waarin behalve acteurs en muzikanten ook de techniek een grote rol speelt.

Vandaag, op deze eerste repetitie, lijkt het decor nog wit en gestileerd, maar tijdens de uiteindelijke uitvoering zullen op de witte vlakken projecties te zien zijn, waardoor het speelvlak moeiteloos verandert van een natuurcamping met caravans in een casino met goktafels. Door middel van op het lichaam geprojecteerde beelden transformeert de gezonde Marlies Hamelynck in een ontbindend lijk. Deze techniek van ‘video mapping’ maakt het mogelijk om gerichte projecties uit te voeren, ook op bewegende objecten. „Zo kun je special effects creëren als in de film: exploderende lichamen, autocrashes, alles wordt mogelijk, ook in een live situatie met acteurs”, zegt Van Brakel.

Terwijl Lambrechts en Hamelynck in regenponcho’s over de camping op het speelvlak lopen, keurt Van Brakel het volume van de muzikanten, zorgt dat decorstukken worden opgehesen en geeft een spelaanwijzing aan Hamelynck. Straks, als de video-opnamen klaar zijn, komt daar nog de beeldregie bij.

Even later zit Lambrechts in een hoek van de hal te lunchen. Hij kijkt zorgelijk. „Die techniek is mooi en geavanceerd”, zegt hij, „maar het moet wel allemaal goed gaan. En dan straks het publiek, dat gewoon tussen ons door loopt op de speelvloer, het is spectaculair, maar ook gevaarlijk. Ik laat me makkelijk afleiden. Als iemand voor mijn neus wegloopt, ben ik van mijn apropos. Maar het komt goed. Dat soort perikelen heb je vooral bij de eerste voorstellingen, daarna loopt het vanzelf.”

Marcel van Brakel baseerde het thema van Bagage op ervaringen met zijn moeder. „Toen mijn moeder al wat ouder was, begon ze te gokken. Ik ging vaak mee, voor de gezelligheid maar ook om te zorgen dat ze niet te veel geld verspeelde, en dat ze eventuele winst mee naar huis nam. We frequenteerden illegale gokpaleizen bij de Duitse grens. Het viel me op dat er veel oudere mensen aan de tafels zaten. Dat maakte het extra pijnlijk: mensen die hun hele leven hard hebben gewerkt en pensioenen opgebouwd, die dan hun laatste jaren slijten in zo’n hol. En alles kwijtraken.”

Lambrechts en Hamelynck spelen het gokverslaafde echtpaar Jos en Jo. Zij overlijdt aan het begin van de voorstelling, maar leeft door als geest; hij blijft haar, ondanks haar dood, behandelen als zijn echtgenote. Sylvia Kristel speelt de eenzame Hester, een fotografe met een kwijnende carrière, die in het casino haar melancholische alleenspraak houdt. „Iedereen wil altijd van alles van mij. Maar ik ben net als mijn foto’s, een speling van het licht.”

In de loop van het stuk desintegreren de personages. Het lichaam van Jo, de illusies van Jos, de herinneringen van Hester, ze blijken niet langer houdbaar. Ook de muziek wordt wilder en gefragmenteerd; de ontspannen orgeldeuntjes met jazzy drumpartijen veranderen in woeste geluidsbrouwsels aan het eind.

Alle acteurs hebben ervaring met zingen. Hamelynck zong in haar vorige voorstelling (Meuk on the road, geschreven door Don Duyns) een deathmetalnummer. Lambrechts begon zijn carrière in de jaren zeventig, zingend bij het cabaret van Wim Kan. En Kristel zong de titelsongs van twee Emmanuelle-films. Eind jaren zeventig nam ze een lp op in Tokio. „Geen idee wat daar ooit mee gebeurd is”, zegt ze. Door keelkanker, waarvoor ze in 2002 is behandeld, is haar stem minder krachtig geworden. „Ik klink nu als een Frans zuchtmeisje.”

Terwijl de andere acteurs hun scènes oefenen, neemt Kristel aan tafel haar teksten door. Ze vindt tekst leren moeilijk. „Ik werk meestal voor film en dan kun je makkelijk fouten maken, ze doen het toch eindeloos overnieuw. Op het toneel niet, het moet in één keer goed zijn.

„Mijn personage is licht dement, ze is verdwaald in haar herinneringen. Dat komt mij goed uit, als ik verdwaald ben in mijn tekst.” Ze lacht. „Dan heb ik altijd nog een uitweg.”

‘Bagage’ is van 7 t/m 10/8 op Theaterfestival Boulevard, Den Bosch (première 8/8); 1 en 2/9 in Theater aan het Spui, Den Haag. Tournee t/m 22 okt. Inl: polymorf.nl

    • Hester Carvalho