Punt 1 op de agenda: de uitingsvrijheid van Johan Cruijff

De RvC moet met één mond spreken, vinden veel leden.

Maar wat doe je dan met commissaris Johan Cruijff, die het liefst zijn eigen regels maakt en zegt wat hij wil?

Johan Cruijff is vanmiddag niet lijfelijk aanwezig in de Amsterdam Arena als de nieuwe Raad van Commissarissen (RvC) van Ajax om 15.45 uur voor het eerst met elkaar vergadert. De clubicoon volgt de beraadslagingen volgens de persvoorlichter van de voetbalclub uit Amsterdam via een conference call.

De ‘bewegingsvrijheid’ van Cruijff is vandaag een belangrijk onderwerp op de agenda. De oud-topvoetballer schreef maandag in zijn column in De Telegraaf dat hij zich niet de mond laat snoeren.

President-commissaris Steven ten Have verklaarde vorige week bij de benoeming van de RvC – waarbij Cruijff zonder opgaaf van redenen ontbrak – dat hij ervan uitging dat Cruijff niet meer over beleidszaken van Ajax zou schrijven. Sluitende afspraken daarover werden tot dusver niet gemaakt. De vijf commissarissen van Ajax tekenden vooralsnog alleen een geheimhoudingsdocument. Daarin staat dat leden van de RvC geen koersgevoelige informatie naar buiten mogen brengen.

Ten Have wil in aanloop naar de vergadering van morgen niet reageren op Cruijffs opmerkelijke uitlating dat hij zijn eigen regels wil gaan bepalen. „Er zijn diverse verzoeken geweest aan Ten Have, maar we hebben besloten nu niet in de media naar buiten te treden”, stelt de persvoorlichter van Ajax. „Ten Have wil in tegenstelling tot voorgangers als John Jaakke en Uri Coronel wat meer op de achtergrond blijven. In het verleden is het behoorlijk doorgeslagen bij Ajax.”

De centrale vraag is of de RvC zich wil gedragen als de RvC van een normaal beursgenoteerd bedrijf of van een voetbalclub waarbij de ‘emotieaandeelhouder’ er minder toedoet. Het updaten van het commissarissenreglement van Ajax is een heikel gespreksonderwerp in de Arena.

Cruijff heeft de verhoudingen op scherp gezet door te stellen dat hij zich er niet zonder meer bij neerlegt als een meerderheid een voorstel van hem afwijst. Een aantal commissarissen staat lijnrecht tegenover Cruijff. Ze vinden dat de RvC met één mond moet spreken en dat iedereen winst en verlies moet accepteren. Ook Cruijff.

‘De Verlosser’ ziet zijn rol anders. De 48-voudig international stelt dat hij commissaris is geworden „in het belang van Ajax”. Cruijff is altijd erg achterdochtig geweest tegenover mensen zonder voetbalverstand. Hij beschouwt het als een nederlaag dat de overige commissarissen zijn voorstel hebben afgewezen om Tscheu La Ling, oud-ploeggenoot bij Ajax, te benoemen als algemeen directeur.

„Volgens de regels moet ik naar buiten toe mijn mond houden. Zelfs als ik zie dat er iets fout gaat maar de meerderheid is het niet met me eens, dan mag ik daar niets over zeggen. Ook al gaat het om iets waar ik van alle commissarissen het meeste verstand van heb en er uiteindelijk op word afgerekend. Hoe meer ik ook over de regels van de RvC nadenk, hoe meer ik tot de conclusie kom dat ik mijn eigen regels moet maken”, schreef Cruijff in zijn column.

Maar Cruijff en de andere commissarissen zijn gebonden aan bepaalde regels. De Autoriteit Financiële Markten (AFM) beschouwt een commissaris van een beursgenoteerd bedrijf als een ingewijde, zoals beschreven in de Wet op het financieel toezicht, die beschikt over koersgevoelige informatie.

Cruijff mag die informatie niet via een column naar buiten brengen. Dat moet de clubleiding via een persbericht doen. Ajax is in 2000 op de vingers getikt door de Amsterdamse beurs, omdat de voetbalclub het ontslag van trainer Jan Wouters niet tijdig naar buiten bracht. Het tv-programma NOS Studio Sport meldde dit nieuws toen ruim voor de persconferentie.

Volgens jurist Jerry Hoff, gepromoveerd op ‘openbaarmaking koersgevoelig informatie’, moet Cruijff zich „niet laten ringeloren door de grijze muizen, de grauwe middelmaat”. Maar Hoff betwijfelt of het verstandig is elke week een geluid te laten horen dat haaks staat op de collegiale besluiten van de RvC. Een RvC praat met één mond, „maar de regelgeving rond machtsmisbruik dwingt daar niet toe”, zegt de jurist.