Koop goud, koop goud, zegt iedereen. Dat is eigenlijk heel raar

Deze zomer hebben private investeerders en centrale banken de goudprijs tot over de 1.600 dollar per ounce gedreven. Een recordhoogte. Niet verwonderlijk als je dat afzet tegen het vertrouwen in de economie. Of houden we onszelf voor de gek?

De specifieke eigenschappen van de ‘koning der metalen’ maakten goud voor millennia geschikt als drager van een waarde. Het ging door als het meest pure betaalmiddel. Maar met moderne chemische technologie zijn rhodium, palladium, zilver, platina en lithium geschikte alternatieven. Dus waarom goud?

Goud is traditie, meer niet
Ben Bernanke, voorzitter van de Federal Reserve (de centrale bank van Amerika), zou uitsluitsel moeten geven. Maar die stond even met zijn mond vol tanden toen congreslid Ron Paul hem vorige maand vroeg of goud gelijk staat aan geld. “Het is een financieel goed”, antwoordde de staatsbankier. “Het is geen geld. Net als schatkistcertificaten denk ik dat het hier om financiële activa gaat.”

Waarom slaan banken het dan in, vroeg Paul verder. “Nou, het is een vorm van reserve.” Helemaal vaag werd het toen Paul aan Bernanke vroeg waarom hij geen diamanten inkoopt. “Nou, het is traditie, een lange traditie.”

De goudprijs kelderde niet na dit verhoor, maar voor de mensen die thuis een schuurtje vol goud hebben is dit gesprek weinig geruststellend. The New York Times vroeg daarom Allan Meltzer, een vooraanstaande economieprofessor van het American Enterprise Institute, Sanat Kumar, hoogleraar chemische technologie, en presidentskandidaat Ron Paul om nadere uitleg.

Emotionele band met goud hebben we geërfd
Chemicus Sanat Kumar verklaart waarom goud überhaupt ooit als munt in gebruik is genomen. “Het voldeed aan de eisen”, schrijft hij. Ten eerste moet de samenstelling makkelijk te definiëren zijn. Ten tweede dient het metaal relatief onveranderlijk te zijn, maar niet zo inert dat het niet gesmeed kan worden. En ten slotte moet het zeldzaam zijn. “Maar niet zo zeldzaam dat je het niet kunt vinden.”

http://www.youtube.com/watch?v=XNPmEp28amo

In de oudheid was goud het enige metaal dat aan al deze voorwaarden voldeed. Maar nu kunnen we volgens Kumar ook edelmetalen met een hoog smeltpunt, zoals platina, tot praktisch elke vorm synthetiseren. “Goud is niet langer het enige metaal dat we als activa kunnen gebruiken.” De chemicus sluit zich daarom aan bij Bernanke: het is traditie. “De waarde komt voort uit de emotionele band die onze voorouders ermee hadden.”

Centrale banken, stop met hamsteren
Geen enkel ding heeft intrinsieke waarde, argumenteert Ron Paul. “Een object is alleen waardevol voor zover het aan de wensen en behoeften van individuen voldoet, en de waarde ervan wordt bepaald door subjectieve oordelen.” Alleen de praktische eigenschappen maakten goud tot een geschikt ruilmiddel, meent hij. Als het aan Paul ligt, stoppen centrale banken met het hamsteren van goud en geven ze het aan de samenleving terug. “Er is geen reden meer om goud als onderpand te houden. Goud zelf zou in muntvorm moeten circuleren.” Dat laatste gebeurt al in bescheiden vorm: bij sommige luchthavens, winkelcentra en hotels kun je gouden munten uit een automaat pinnen.

Goud kun je niet bijdrukken
De moderne honger naar goud is een symptoom van inflatie, besluit hoogleraar economie Allan Meltzer. Zo bezien is er sprake van een nieuw soort goudkoorts. Hoe populairder het goud, hoe onzekerder beleggers over andere zaken worden. “Goud is duidelijk geld”, schrijft een criticus van het monetaire systeem op Fool.com, een website voor investeerders. De toekomst van de dollar en de euro is wat hem betreft te ongewis.

De afgelopen eeuwen hebben alchemisten herhaaldelijk geprobeerd andere materialen te transformeren in goud. Een eerstejaars chemiestudent zou ze nu kunnen vertellen dat zulks onmogelijk is. En dat is allicht de modernste voorwaarde voor een betrouwbaar betaalmiddel: goud kun je niet bijdrukken, zoals de Federal Reserve met dollars doet. En wie naar goud op zoek gaat in de natuur, moet een enorme inspanning leveren. Werk waar speculanten op de beurs hun neus voor ophalen.

Gerelateerde artikelen:
Akkoord schuldencrisis geeft Republikeinen ‘kleinere overheid’ cadeau
Centrale aanpak eurocrisis verbloemt onderling wantrouwen
Kredietbeoordelaars: rookmelders die brand veroorzaken

    • Steven de Jong