Fijn dat mensen hun best voor je doen

Terug van weggeweest, valt het me weer op dat België en Nederland wel comfortabele, maar geen vriendelijke landen zijn. Die mening zal wel gekleurd zijn door een vrolijk reisgemoed en de bekende illusies omtrent het groenere gras, maar berust toch ook op objectieve waarneming.

Ik begrijp dat verhaaltjes over de vriendelijke Japanner waarschijnlijk weinig aansluiting vinden bij Jeroen Brouwers en zijn lotgenoten. ‘Volksaard’ is bovendien een enigszins idioot begrip. Het is bijvoorbeeld niet zo dat ‘iedereen’ in Japan uiterst stoïcijns blijft onder de rampen van maart en het nucleaire gevaar dat zich tijdens mijn verblijf nog door het rundvlees liet verspreiden. Maar al komt dat buigen een westerling soms wat overdreven over, wat is het fijn dat mensen hun best voor je doen.

Wat valt dat op.

Uit Canada keerde ik enkele jaren geleden met hetzelfde gevoel terug. Net als nu, bracht een Belg daar tegenin dat het in dat verre buitenland niet om ‘oprechte’ vriendelijkheid zou gaan, maar vriendelijkheid ingegeven door commerciële overwegingen.

In Japan zijn in ieder geval niet enkel de winkeliers vriendelijk. Mensen staken hun activiteiten om je zo goed mogelijk te woord te staan en als je de weg vraagt, lopen ze vaak zelfs met je mee tot bij de juiste plek. Hoe ‘oprecht’ dan wel ‘oppervlakkig’ dat gedrag is, kan me eigenlijk weinig schelen. Zelf beoog je toch ook geen levenslange vriendschap met elke toevallige voorbijganger? Het gaat erom dat het gebeurt, dat men de tijd neemt om een ander op een aardige manier te helpen.

Ik ben me ervan bewust dat ik naïef overkom, maar misschien is het zo eenvoudig. Misschien zouden Belgen en Nederlanders niet zo hoog scoren in de recente resultaten van een onderzoek van de Wereldgezondheidsorganisatie naar het voorkomen van depressies per land. Zeker, die resultaten hebben ook te maken met de mate waarin een volk over depressies praat.

Er valt iets te zeggen over zelfmoord in Japan en het is goed te weten wat Trudy Dehue in De depressie-epidemie aanhaalt: voor men Prozac in Japan kon introduceren, moest eerst het woord ‘depressie’ aan de man worden gebracht.

Hoe dan ook, mikkend op een eervol wereldburgerschap, tracht ik met herwonnen kracht elke nationale neiging tot onvriendelijkheid in mezelf de nek om te draaien. Ook de vraag of dat een naïef streven is, lijkt me naast de kwestie.

    • Annelies Verbeke