Breid dat steunfonds toch uit

Om marktaanvallen op Italië en Spanje tegen te gaan, moet het Europese steunfonds voor landen in nood beter worden gevuld, stelt Melvyn Krauss.

Het is niet zomaar dat de aanvallen van de markt op Spanje en Italië begonnen zodra de Europese autoriteiten besloten om het EFSF-steunfonds niet uit te breiden. Het is een kwestie van oorzaak en gevolg.

Dit doet nogal denken aan de tijd van de Koude Oorlog. Toen constateerden de Verenigde Staten dat een overvloed aan kernwapens de beste manier was om gebruik ervan te voorkomen. Ze noemden dat MAD – mutually assured destruction, oftewel wederzijds verzekerde vernietiging.

De MAD van nu probeert de markt af te schrikken om kwetsbare economieën in de eurozone, zoals Italië en Spanje, aan te vallen.

Een overvloedig gevuld EFSF- steunfonds is de beste manier om te voorkomen dat geld daaruit ook daadwerkelijk wordt gebruikt voor steun. De markt zal geen klappen willen krijgen door een tegenaanval onder leiding van het EFSF.

Bodybuilders begrijpen dit. Zij bouwen hun spieren niet op om te vechten, maar om gevechten te vermijden. Een vergroot EFSF zou een vergelijkbaar afschrikmiddel zijn tegen marktaanvallen op landen als Italië en Spanje. Die zijn kwetsbaar voor besmettingsrisico’s uit Griekenland, Portugal en Ierland.

Helaas wordt een dergelijke redenering niet begrepen door de leiders in diverse Noord-Europese hoofdsteden. Zij proberen de belastingbetaler te beschermen door de omvang van het fonds juist niet te vergroten. Welke bescherming krijgt de belastingbetaler als dit later leidt tot onnodige en kostbare reddingsoperaties, omdat de Duitse bondskanselier Merkel de euro niet ten onder laat gaan?

Berlijn redt de euro langs een moeilijke en dure weg. Het is voor de Duitse belastingbetaler veel goedkoper om de spieren van het EFSF zo op te bouwen dat gevechten te vermijden zijn dan om de strijd te voeren en achteraf de rekening te krijgen. Een redding van Spanje en Italië zal niet goedkoop zijn.

Een van de redenen dat de Noord- Europeanen niet helder over reddingsoperaties kunnen denken, is de moral hazard – het morele risico. Ze denken dat mensen die steun krijgen, vooral Zuid-Europeanen, ophouden met werken, hun beloften verbreken en min of meer naar de bliksem gaan.

Ze maken het te groot. Als het vermijden van moreel risico inhoudt dat Italië en Spanje in het vizier van de speculanten komen, is het sop de kool niet waard.

Als het morele risico ons weerhoudt van vergroting van het EFSF-steunfonds, terwijl deze vergroting nodig is om besmettingsrisico’s af te wenden, is het morele risico zelf een risico dat dient te worden vermeden.

Ik weet zeker dat ook Arnold Schwarzenegger zou vinden dat Europa de omvang van het EFSF- steunfonds twee- of driemaal zo groot zou moeten maken – om de bullebakken van zich af te houden.

Melvyn Krauss is verbonden aan het Hoover-instituut van de Stanford-universiteit. Hij verblijft vaak in Amsterdam en was voorheen hoogleraar economie aan New York University.