Toch geen mondiale kladderadatsch

Alle politiek is plaatselijk, zo wil een oude Amerikaans definitie. Maar in de Verenigde Staten is deze opvatting over de ‘politiek als ambacht’ afgelopen weken nog meedogenlozer in de praktijk gebracht dan zowel Republikeinen als Democraten eerder voor mogelijk hielden.

Onder het motto dat de overheidsuitgaven nu onder controle moeten komen, wordt er in het Congres een politieke gevecht gevoerd dat de Amerikaanse kredietwaardigheid op het spel heeft gezet. En daarmee tevens een wissel op de wereldeconomie heeft getrokken.

Vandaar dat de beurzen opveerden, toen bekend werd dat president Obama en de leiders in het Huis van Afgevaardigden en de Senaat een akkoord hadden bereikt over een plan voor het staatsschuldplafond. Een ‘default’ van de VS, die zou hebben kunnen leiden tot een mondiale kladderadatsch, lijkt zo maar net te zijn voorkomen.

Kern van het compromis is dat het plafond in twee stappen verhoogd wordt, eerst met 900 en daarna met 1.200 tot 1.500 miljard dollar, en dat de regering komende tien jaar 2.400 miljard dollar moet gaan bezuinigen.

Tot de presidentsverkiezingen eind 2012 komt het plafond vermoedelijk niet meer aan de orde. De Republikeinen wilden er een permanent campagnethema van maken. Een verhoging van de hoogste belastingtarieven is ook uit den boze, tot ongenoegen van de Democraten voor wie ‘renpaardbelasting’ symboliseerde dat na acht jaar Bush jr. de sterkste schouders nu de zwaarste lasten dragen.

Objectief gezien is dit compromis voor de Republikeinen een zege. Voor het eerst in een eeuw hebben ze het staatsschuldplafond, dat altijd een hamerstuk was, tot op het bot gepolitiseerd. Door de Democraten te dwingen tot een commissie die de bezuinigingen moet voorbereiden, houden de Republikeinen in de verkiezingencampagne een voorsprong.

Maar daarmee nemen met name de Tea Party-afgevaardigden geen genoegen. De Republikeinen blijven onderling diep verdeeld. Het is de vraag of hun leider in het Huis nu, anders dan vorige week, wel partijdiscipline kan afdwingen. Als het akkoord door het Huis wordt aanvaard, is dat niet te danken aan de Obama-haters van de Tea Party, maar aan Democraten die onder druk van het Witte Huis voor het kleinere kwaad kiezen. Maar ook dat is onzeker. Waarom zou de Tea Party wel lokale politiek mogen bedrijven en de Democraten niet?

Hopelijk zijn de Democraten toch wijzer dan de Tea Party. De belangrijkste reden voor niet-Amerikanen is dat de wereldeconomie niet moet worden gegijzeld door een minderheid binnen een politieke minderheidsstroming in een land dat weliswaar de sterkste economie ter wereld heeft maar industrieel en monetair niet meer almachtig is.