Politiek is creatief met 'Breivik'

Geert Wilders valt links aan, Alexander Pechtold probeert de premier uit de tent te lokken. Het binnenlandse debat over het Noorse drama zit vol politieke bedoelingen.

Bedreigingen, aangiftes en politieke manoeuvres om het debat de gewenste richting te geven: midden in het zomerreces blijven de aanslagen in Noorwegen de binnenlandse politiek beroeren. Nadat Tofik Dibi van GroenLinks het verband had gelegd tussen de daden van Breivik en „de oorlogsretoriek” van Wilders, kreeg hij stevige verwensingen naar het hoofd. Gisteren deed Dibi, vanaf zijn vakantieadres, voor de tweede keer aangifte van bedreiging. ‘Twitterextremist’ Hans van Duijn had namelijk geschreven: „Ik hoop echt dat ze je afknallen samen met al je linkse vriendjes”.

Van Duijn kreeg vervolgens op zijn donder van de rechtse publicist Peter Siebelt. „Hoe dom om dit soort teksten op Twitter te zetten”. Want: met dit soort acties „doe je links een groot plezier”.

Al komt dit getwitter niet van hoofdrolspelers, het is wel typerend: strategie voert de boventoon in de discussie over de betekenis van Breiviks adhesiebetuigingen aan Geert Wilders en zijn PVV. Dat geldt voor alle kampen. Politici die Wilders vragen zijn toon te matigen, weten dat hij dat niet zal doen. Wilders maakte dat direct duidelijk. Eerst op Twitter, toen in een persverklaring en gisteren in een ‘exclusief’ interview in De Telegraaf. Hij klaagt daarin dat linkse politici als PvdA-leider Job Cohen hem demoniseren. Bovendien vindt hij het oneerlijk. „Als een moslim een terreurdaad pleegt dan ligt het volgens links niet aan de islam, als een gestoorde gek een aanslag in Noorwegen pleegt dan krijgt de PVV het ineens voor haar kiezen.”

Wilders wilde zo de aandacht verleggen. Niet zijn ideeën zijn gevaarlijk, maar die van hen die hem verketteren. Cohen en Dibi beklemtoonden weliswaar dat Wilders niet direct verantwoordelijk was, maar wellicht wel indirect met zijn voortdurende verdachtmakingen. Zo maakten zij politiek van het Noorse drama. Dibi wil de discussie zelfs langer levend houden: hij wil in september een Kamerdebat over xenofobie in Nederland.

Cohen reageert voorlopig niet meer. Waarom zou hij ook, Wilders komt nu juist vanuit rechtse hoek onder vuur te liggen, vanuit opiniesites die doorgaans mild over hem oordelen. Zo spreekt GeenStijl van „blah blah blah” in een „kritiekloos ellebooginterview” in „het PVV-parochieblaadje”. De Dagelijkse Standaard kopte: „Geert Wilders heeft slachtofferhulp nodig”. Ook de vicevoorzitter van de VVD, Mark Verheijen, twitterde: „Ach arme Geertje. Wat nou 77 doden? Waren we toch bijna vergeten dat HIJ natuurlijk grootste slachtoffer is van Breivik.” Geschrokken van de reacties trok hij zijn tweet in. Zijn ‘hartewens’ was alleen maar dat ‘Noorwegen’ niet politiek ‘gebruikt’ wordt.

Dat is iets wat D66 ook betoogde, vlak na de aanslagen. Maar nu zag D66-leider Alexander Pechtold er wel politiek in, juist door de harde tegenaanval van Wilders. Wil de minister-president even reageren, zo vroeg Pechtold vanmorgen in de Volkskrant. „Je kunt niet dag in dag uit politiek afhankelijk zijn van iemand zonder dat je in de scherpste bewoordingen afstand neemt van dit soort uitspraken.” Dit past in de strategie die Pechtold al maanden voert: niet Wilders zoeken, maar Rutte in de verdediging drukken.

Rutte laat zich nog niet verleiden mee te spelen. Hij is met vakantie. Ongetwijfeld zal hij vragen beantwoorden, voorspelt een woordvoerder, op zijn eerste persconferentie na zijn vakantie, volgende week vrijdag. Ook VVD en CDA laten het debat voorlopig voor wat het is. CDA-Kamerlid Van Hijum: „Wij zijn ongelukkig met dit gepolitiseer. Waar het over zou moeten gaan is hoe we extremistisch geweld beteugelen.” Zo hebben alle partijen hun strategie.

    • Herman Staal
    • Pieter van Os