Obama sluit een 'bitter compromis'

Iedereen is ontevreden, maar het moest, zegt de leider van de Democraten in de Senaat. Maar Obama heeft in de schuldencrisis diep gebogen voor de Republikeinen.

Bijna de helft van de Democratische leden van het Huis van Afgevaardigden stemde gisteren tegen het compromis waarmee de Verenigde Staten op het nippertje een schuldencrisis voorkomen. De onvrede van zijn partijgenoten liet zien hoe diep president Obama heeft gebogen voor de conservatieve Republikeinen.

Het Huis van Afgevaardigden nam het compromis aan, met 269 stemmen voor en 161 tegen, bij drie onthoudingen. Dat is de eerste noodzakelijke stap om de overheid goedkeuring te geven om vanaf vandaag meer geld te lenen.

De Senaat zou het voorstel naar verwachting ook aannemen, in een stemming vandaag, om 12 uur ’s middags lokale tijd, vlak voordat de overheid in betalingsproblemen zou komen.

Dit weekeinde bereikten president Obama en de Republikeinse en Democratische leiders in het Congres een moeizaam compromis. De verhoging van het schuldenplafond boven de bestaande wettelijke grens van 14.300 miljard dollar (10.000 miljard euro) is gekoppeld aan forse bezuinigingen. President Obama onderstreepte dat hij daarnaast een verhoging van de belastinginkomsten nodig acht, maar wist dit geen deel uit te laten maken van het compromis. Hij hoopt dat een commissie die zich over een deel van de bezuinigingen moet buigen, daar alsnog aan gaat werken.

De Democratische afgevaardigden die het plan gisteren verwierpen, deden dat uit onvrede dat er nu nog geen cent extra belastingen staat tegenover de omvangrijke bezuinigingen.

Het wetsvoorstel werd door zowel Republikeinen als Democraten in het Congres omschreven als een bitter maar noodzakelijk compromis. Leiders van beide partijen in het Congres overlegden urenlang met hun partijgenoten om ze te overtuigen van de noodzaak van het voorstel, waarover ze zondag een akkoord bereikten met president Obama. Vice-president Joe Biden kwam naar het Congres om zijn partijgenoten aan te sporen in te stemmen.

De Democratische leider Harry Reid zei gisteren in de Senaat dat niemand blij was met het plan: „Rechts is teleurgesteld. Links is teleurgesteld. Het midden is teleurgesteld.” Maar tegelijkertijd maande hij iedereen in te stemmen met het plan om „de gezondheid van onze economie op lange termijn te beschermen”.

Vooral de progressieve vleugel van de Democraten vindt dat Obama veel te ver naar rechts is geschoven in de onderhandelingen met de Republikeinen over de maatregelen die gepaard gaan met de verhoging van het schuldenplafond. Democraat Emanuel Cleaver noemde het voorstel op twitter een „sandwich van Satan, bedekt met een laag suiker”.

Het voorstel is vooral aangenomen met steun van de Republikeinen, die de eenzijdige bezuinigingen zien als een overwinning. Maar ook meer dan een op de vier Republikeinse afgevaardigden stemde tegen.

De rechterflank van de partij is ontevreden dat in het compromis maatregelen zijn gesneuveld die de Amerikaanse overheid hadden gedwongen structureel minder geld uit te geven. Veel Republikeinen die zich scharen achter de conservatieve Tea Party-beweging waren bij voorbaat tegen een verhoging van het schuldenplafond.

De enige politicus in Washington voor wie de avond een succes was, was Gabrielle Giffords, de afgevaardigde uit Arizona die in januari bij een politieke bijeenkomst in haar hoofd werd geschoten. Giffords verscheen onverwacht in het Huis van Afgevaardigden en stak haar hand op ter ondersteuning van het voorstel, onder luid applaus van collega’s.

Grootste bezuinigingen pas later

Hoewel Democraten bezorgd zijn over de negatieve gevolgen voor de al zwakke Amerikaanse economie, treden de grootste bezuinigingen uit het compromisvoorstel pas in werking tegen het eind van het traject van tien jaar. De eerstkomende jaren zijn de bezuinigingen beperkt, met slechts 22 miljard dollar aan bezuinigingen in 2012, op een totaal aan bezuinigingen van nagenoeg 1 biljoen dollar (1.000 miljard). Ook wordt het sociale vangnet gespaard in de eerste fase van de bezuinigingen.

Bezuinigingen op defensie zijn gedeeltelijk lucht

Veel Republikeinen zijn kwaad dat bijna de helft (350 miljard) van de initiële bezuinigingen wordt behaald op defensie-uitgaven. Maar de Republikeinen hebben zelf gezegd dat het deels om fantasiebezuinigingen gaat op toekomstige uitgaven in Irak en Afghanistan die helemaal niet zeker zijn. In feite zullen weinig huidige militairen gekort worden; er worden wel minder nieuwe militairen opgeleid en uitgezonden.

Comité kan alsnog belastingen verhogen

Alhoewel in de eerste fase van het plan geen belastingverhogingen zijn opgenomen, is het goed mogelijk dat er in de tweede fase wel aftrekposten sneuvelen, vooral voor de rijken en voor grote bedrijven. Een speciaal comité van 12 Congresleden van beide partijen gaat voor eind november maatregelen opstellen om de uitgaven met 1.500 miljard te verlagen. President Obama heeft het comité verzocht om ook te kijken naar de belastingen. Het is een verlies voor de Tea Party dat extra belastinginkomsten nog altijd een mogelijkheid zijn. Een nieuw politiek gevecht wordt verwacht voorafgaand aan het rapport van het comité.

De Trekker zet Obama buiten schot

In het voorstel is een ‘trekker’ opgenomen die automatisch overgaat als het speciaal comité niet met de gevraagde structurele verbetering van de staatsschuld komt. In dat geval wordt het schuldenplafond met 1.500 miljard verhoogd en treden tegelijkertijd vooraf vastgelegde bezuinigingen in werking van dezelfde omvang. De bezuinigingen zijn zo opgesteld dat zowel Republikeinen als Democraten in het Congres er hard aan zullen werken om te voorkomen dat de trekker overgaat. De grote winst voor Obama is dat hij door deze clausule zeker weet dat hij tot 2013 niet opnieuw het gevecht met het Congres hoeft aan te gaan over de verhoging van het schuldenplafond.