Nog alle tijd

Vakantie produceert in mijn geest altijd een vreemd tijdgat. Ik vertrok twee weken geleden naar Zuid-Frankrijk met een hoofd vol plannen. Ik had vijf boeken mee, eindelijk tijd om eens wat te lezen. Schilderspullen mee, het Zuid-Franse licht is ongeëvenaard, dus dat moest worden vastgelegd. En natuurlijk de laptop ingepakt met twee externe harde schijven, want ik wilde nog wat films monteren, beginnen aan een boek en wat nieuwe onderzoeksplannen opschrijven. Gisteren kwam ik thuis met een half beschilderd doek, vier ongelezen boeken en drie pagina’s schrijfwerk dat bij nader inzien zo de virtuele prullenbak in kan. En die films en onderzoeksplannen, daar is helemaal niets van gekomen.

Waarom denk ik dat ik in twee weken vakantie bergen kan verzetten? Uiteindelijk gaan de dagen natuurlijk gewoon op aan een beetje rondhangen, dingetjes doen met de familie en andere zaken waar vakantie voor is bedoeld. Dat zou ik intussen moeten weten, maar toch trap ik er elke keer weer in. Vooraf lijken twee weken vakantie een eeuwigheid waarin alles mogelijk is.

Mijn optimisme neemt trouwens met het jaar toe. En dat is raar, want als je ouder wordt treedt ook dat andere bekende verschijnsel op: de tijd lijkt steeds sneller te gaan. Vooraf lijk ik steeds meer tijd te hebben, achteraf gezien is het allemaal zo voorbij. Zo doet de langzaam naderende dood vreemde dingen met mijn besef van tijd.

Het deed me denken aan iets heel anders. Wie de keus heeft tussen een beloning van 1000 euro nu of 2000 euro over een paar jaar kiest doorgaans voor het geld nu. Dat heet delay discounting en hangt samen met het feit dat ons brein veel gevoeliger is voor een onmiddellijke beloning dan voor een beloning in de toekomst. Vooral het brein van jonge mensen is ongevoelig voor uitgestelde beloningen en dat is de reden dat zij zich weinig aantrekken van adviezen om tijdig voor hun pensioen te gaan zorgen. Hetzelfde geldt trouwens in nog sterkere mate voor rokers of andere verslaafden: de onmiddellijke fix is veel belangrijker dan welk toekomstscenario ook.

Het vreemde aan delay discounting is dit: Je zou verwachten dat wie het einde ziet naderen eerder zou kiezen voor de 1000 euro nu in plaats van de 2000 over een paar jaar. Maar het omgekeerde is waar: naarmate we ouder worden kiezen we juist vaker voor een uitgestelde beloning. Alsof we nog alle tijd van de wereld hebben.

Misschien heeft mijn steeds sterker wordend vakantieoptimisme er iets mee te maken. Ik moet maar eens gaan roken, misschien helpt dat.

Victor Lamme

    • Victor Lamme