Een krant uit de gevangenis

In Turkije zitten meer journalisten in de gevangenis dan in China. Wegens ‘terroristische activiteiten’, zegt de regering.

Vanuit hun cel maakten ze de ‘gearresteerde krant’.

Sommigen kijken urenlang naar de lucht boven de gevangenis. Vanuit het raam van hun cel is die lucht vaak „niet groter dan een volwassen hand’’. Sommigen hebben plantjes peterselie in hun grijze cel. En sommigen dromen over hun kranten die als vliegers boven hun gevangenis zweven.

Zo zijn de stemmen uit de Tutuklu Gazete, de ‘gearresteerde krant’, een krant geschreven door de tientallen journalisten die vastzitten in de Turkse gevangenissen. De handgeschreven verhalen gaven ze, na controle door de gevangenisautoriteiten, door aan collega’s die nog in vrijheid leven en de reportages intikten en afdrukten.

De krant is een pamflet tegen de onderdrukking van de persvrijheid in Turkije. Met bijna zeventig reporters achter de tralies zitten in Turkije meer journalisten in de gevangenis dan in China. Bijna alle journalisten – van allerlei achtergronden – worden beschuldigd van „terroristische activiteiten”. Maar velen zitten vast zonder officiële aanklacht en zonder uitzicht op een spoedige rechtszaak. Zoals Nedim Sener, onderzoeksjournalist bij de krant Milliyet, die in maart werd opgepakt. Hij zou steun hebben verleend aan het ondergrondse netwerk Ergenekon. Volgens aanklagers is dat een organisatie die de regering van premier Erdogan wilde omverwerpen. De ironie is dat Sener voor zijn arrestatie veel onderzoek deed naar Ergenekon, en in de gevangenis mensen tegenkomt over wie hij heeft geschreven.

De regering van Erdogan houdt vol dat journalisten als Sener niet vastzitten voor hun kritiek op de regering, maar wegens hun steun aan „terroristische bewegingen”. De regering werd jarenlang geprezen voor democratische hervormingen die het land moesten klaarstomen voor toetreding tot de Europese Unie.

Maar de EU maakt zich steeds meer zorgen over de aantallen gevangen journalisten en de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Hillary Clinton sprak vorige week op een bezoek aan Turkije zelfs over „onderdrukking”.

De hoofdredacteur van de gevangenenkrant, Ercan Ipekci, tevens voorzitter van de Turkse vakbond voor journalisten, heeft vanochtend de eerste exemplaren van de krant meegenomen naar de rechtbank in Istanbul. Daar wordt opnieuw een collega voorgeleid op beschuldiging van terroristische activiteiten. „Als deze journalisten schrijven over terroristische netwerken dan is het nogal logisch dat ze op hun computers documenten hebben van die organisaties. Onze vrienden zitten in de gevangenis wegens hun journalistieke activiteiten.”

Ipekci draagt de map vol brieven uit de gevangenis bij zich. Journalist Baris Pehlivan houdt een interview met zichzelf: „waarom ben ik hier?” „Ik zie de andere helft van mijn ziel, mijn vrouw, 45 minuten per week, achter glas. Zelfs onze woorden van liefde worden opgenomen en uitgeschreven. Een keer per maand mag ik haar warme handen vasthouden. En ik vraag mezelf af: waarom ben ik hier?”

    • Bram Vermeulen