Satire! Chaos! Mislukte levens!

Cover van het boek The Bonfire of the Vanities van Tom Wolfe

Fictie over de stad New York is een parade van mislukte levens en vermorzelde individuen. Sinds Washington Irving onder het pseudoniem Diedrich Knickerbocker een satirische blik op Manhattan wierp in (The History of New York, 1809) hebben honderden schrijvers de stad vereeuwigd – van de geboren New Yorker Henry James (Washington Square) tot de Ier Colum McCann (Let the Great World Spin) en van Franz Kafka (Amerika) tot Arnon Grunberg (De heilige Antonio). Als ik zelf zou beginnen met herlezen, was The New York Trilogy (1986) van Paul Auster het eerste boek waarnaar ik greep. In drie spannende novelles rijst de stad op als een labyrint van tekens en symbolen waarin detectives-tegen-wil-en-dank hun weg moeten vinden.

De jaren tachtig van de vorige eeuw waren literair gezien misschien wel de vruchtbaarste voor New York; de jacht op het grote geld en de uitwassen van Wall Street werden vereeuwigd door onder anderen Martin Amis, Jay McInerney en Bret Easton Ellis, maar door niemand zo geestig en scherp als Tom Wolfe in The Bonfire of the Vanities (1987), een dickensiaanse satire over de politiek-sociale chaos in de hoogtijdagen van de ‘Masters of the Universe’.

Ook uit de oudere 20ste-eeuwse klassieken is het moeilijk kiezen: The Catcher in the Rye van J.D. Salinger of Breakfast at Tiffany’s van Truman Capote? Een van de New Yorkse romans van Saul Bellow? De verhalen van Dorothy Parker, over sex in the city in het Interbellum? Of toch gewoon Manhattan Transfer (1925), de mozaïekroman waarin de modernist John Dos Passos diverse personages volgt bij het verwezenlijken van hun ambities in een wereldstad in wording?

Nog verder terug in de tijd: lees de grote New Yorkse romans van Edith Wharton, het toegankelijke ‘zusje’ van Henry James. De tragedie The Age of Innocence, over onderdrukte hartstochten aan het eind van de 19de eeuw, is een aanrader; de geheimtip is The House of Mirth (1905), waarin een bewonderenswaardige heldin keihard naar de verdommenis gaat.

Tot slot één titel uit de berg non-fictieboeken: The Island at the Center of the World (2004). Omdat het gaat over de tijd dat New York nog Nederlands was: de wereld van Pieter Stuyvesant. En omdat de schrijver een Nederlandse Amerikaan is: Russell Shorto.

Pieter Steinz

    • Pieter Steinz