Beeld staat niet langer voorop in Zomergasten

Catherine Deneuve bleef onbenoemd in 'Zomergasten' (VPRO)

Vroeger kwam je thuis van vakantie en bladerde de kranten door om te zien wat er de afgelopen weken gebeurd was in de wereld. Nu download je onderweg vrijwel dagelijks de digitale versie en ben je ver van huis ook helemaal bij. Alleen voor de bewegende beelden heb ik gepast, want die vereisten meer bandbreedte en bovendien had ik er even geen zin in.

Dus weet ik dat Johnny Hoogerland in de Tour de France door een volgauto het prikkeldraad in is gereden, maar ik heb het niet gezien. Ook de massamoord in Noorwegen, van een heel andere orde, beleefde ik televisieloos. Dat maakt verschil, want je mist dan niet alleen de emoties van de nabestaanden, maar ook het bekvechten in Nederland over de nasleep. Eén uitzending van Hollandse Zaken (MAX) leerde me zaterdag dat ik daar niet al te rouwig over hoefde te zijn.

Oud televisienieuws ga je niet inhalen op uitzendinggemist.nl. Ik moest al snel de eerste week van In therapie (NCRV) bijbenen en de herhaling van de eerste aflevering van Zomergasten (VPRO). Bij de tweede zat ik zondag met de iPad op schoot, want daar zou zich Het Tweede Scherm ontvouwen. In een liveblog voedde de VPRO ons met aanvullende informatie over de fragmenten die neurobioloog en hersenonderzoeker Dick Swaab had uitgekozen.

Die extra weetjes waren geen luxe, want op het eerste scherm bleef veel onbenoemd door Swaab en zijn gastheer Jelle Brandt Corstius. Zelfs Catherine Deneuve, de hoofdrolspeelster in het fragment uit Repulsion (Roman Polanski, 1965), mocht op televisie geen naam hebben, evenmin als Julian Schnabel, de regisseur van Swaabs keuzefilm Le scaphandre et le papillon (2007).

De redactie wordt slordig, want sommige informatie werd aan het veel bredere televisiepubliek zelfs verkeerd doorgegeven. De PvdA-staatssecretaris die in 1975 het Herseninstituut wilde opheffen heette daar niet Ger Klein, maar Gerrit en Bart Huges boorde niet in 1979 maar tien jaar daarvoor een gaatje in zijn hoofd.

Sommige anekdotes van Swaab verschenen eerder op het tweede scherm dan op het eerste, zoals het verhaal over zijn rode speelgoedtrein, die hij van een in Auschwitz omgekomen kind geërfd had. Je zag deze zomergast regelmatig een blaadje omdraaien, zodat de indruk ontstond dat hij een zorgvuldig voorbereid college hield.

Dat was het grote verschil met cabaretier Marc-Marie Huijbregts een week eerder, die in een veel spannender uitzending gevaarlijk dorst te improviseren. Die uitzending ging over emoties, die van gisteren over kennis.

Zowel Huijbregts als Swaab refereerde aan het programma als „het interview”. Zomergasten is een geïllustreerd gesprek geworden, in plaats van een toelichting bij interessante film en televisie. De beelden doen er minder toe en dat is jammer. Over inhoud en emoties wordt immers al genoeg gepraat op televisie.

    • Hans Beerekamp